Luật Việc làm sửa đổi năm 2025 mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm thất nghiệp tới lao động hợp đồng ngắn hạn, đồng thời quy định cơ chế đóng và hưởng linh hoạt.
Luật Việc làm sửa đổi năm 2025 có hiệu lực từ đầu năm 2026 đã mở rộng đối tượng thụ hưởng tới nhóm lao động có hợp đồng từ 1 tháng, chủ yếu là lao động thời vụ. Đồng thời, luật cũng quy định cơ chế đóng và hưởng linh hoạt nhằm tạo điều kiện để nhóm lao động này tiếp cận chính sách bảo hiểm thất nghiệp.
Thực tế, nhiều lao động thời vụ và lao động tự do bày tỏ mong muốn được tham gia bảo hiểm xã hội và bảo hiểm thất nghiệp để có thêm điểm tựa an sinh.
Chị Nguyễn Thị Huệ, 32 tuổi, quê Thanh Hóa, là lao động nông nghiệp nhưng do công việc không ổn định nên thường xuyên làm thêm thời vụ tại một công ty chế biến hải sản ở địa phương. Do đặc thù công việc, doanh nghiệp chỉ ký hợp đồng ngắn hạn từ 3 đến 5 tháng nên chưa thực hiện đóng bảo hiểm xã hội và bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động.
Chị Huệ cho biết đã nghe thông tin về việc lao động hợp đồng ngắn hạn có thể được tham gia bảo hiểm, đồng thời nhận thấy một số trường hợp tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện vẫn được hưởng chế độ nên mong muốn được tham gia. Tuy nhiên, khi tìm hiểu tại doanh nghiệp, chị vẫn chưa nhận được thông tin cụ thể, khiến không ít lao động còn băn khoăn.
Theo ông Trần Tuấn Tú, Trưởng phòng Bảo hiểm thất nghiệp, Cục Việc làm, Bộ Nội vụ, Luật Việc làm sửa đổi năm 2025 cùng với Nghị định số 347 năm 2025 đã quy định cụ thể việc linh hoạt phương thức đóng và hưởng bảo hiểm thất nghiệp đối với nhóm lao động này.
Cụ thể, người sử dụng lao động có thể lựa chọn đóng theo tháng, theo quý hoặc theo năm, tạo thuận lợi cho cả doanh nghiệp và người lao động. Bên cạnh đó, điều kiện hưởng bảo hiểm thất nghiệp và trợ cấp thất nghiệp cũng được nới rộng.
Nếu như trước đây người lao động phải đóng đủ 12 tháng bảo hiểm thất nghiệp liên tục để được hưởng trợ cấp thì với quy định mới, thời gian tham gia được tính trong vòng 36 tháng, không yêu cầu liên tục. Điều này đồng nghĩa với việc người lao động dù không làm việc liên tục nhưng vẫn được bảo lưu thời gian đóng để làm căn cứ hưởng quyền lợi.
Ông Trần Tuấn Tú cho biết, chỉ cần trong khoảng thời gian 36 tháng người lao động có tham gia bảo hiểm thất nghiệp thì vẫn đủ điều kiện xét hưởng trợ cấp, tạo điều kiện linh hoạt hơn cho lao động có việc làm không ổn định.
Theo đánh giá của các chuyên gia, việc mở rộng đối tượng và điều chỉnh chính sách theo hướng linh hoạt là bước tiến tích cực, giúp tăng khả năng tiếp cận chính sách bảo hiểm thất nghiệp đối với nhiều nhóm lao động, đặc biệt là lao động tự do và lao động thời vụ.
Bà Vũ Thị Minh Thu, Viện Khoa học Tổ chức và Lao động, Bộ Nội vụ, nhận định đây là điểm mới quan trọng, góp phần mở rộng diện bao phủ của chính sách tới nhóm lao động yếu thế, vốn trước đây gặp nhiều khó khăn trong tiếp cận các chính sách an sinh.
Tuy nhiên, về lâu dài, chính sách cần tiếp tục được nghiên cứu mở rộng tới nhóm lao động tự do không có hợp đồng lao động, nhất là lao động nông nghiệp và lao động khu vực nông thôn, những đối tượng hiện vẫn khó tiếp cận với bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp và bảo hiểm y tế.
Theo bà Vũ Thị Minh Thu, có thể xem xét phát triển cơ chế tham gia bảo hiểm thất nghiệp theo hướng tự nguyện tương tự bảo hiểm xã hội tự nguyện để phù hợp với đặc thù của nhóm lao động này.
Số liệu của Bảo hiểm xã hội Việt Nam cho thấy, tính đến tháng 3 năm 2026, số người tham gia bảo hiểm xã hội trên cả nước đạt khoảng 21,66 triệu người, tăng 15,04% so với cùng kỳ năm 2025, tương ứng khoảng 45,39% lực lượng lao động trong độ tuổi. Số người tham gia bảo hiểm thất nghiệp đạt khoảng 17,2 triệu người, tăng 11,95%, tương đương 36,04% lực lượng lao động trong độ tuổi.
Tuy nhiên, theo lãnh đạo Cục Việc làm, các con số này chưa phản ánh đầy đủ thực tế, bởi tổng số lao động trong độ tuổi hiện nay khoảng hơn 54 triệu người, trong đó có hơn 22 triệu người thuộc khu vực cán bộ, công chức, lực lượng vũ trang không thuộc diện tham gia bảo hiểm thất nghiệp.
Trong bối cảnh đó, việc mở rộng đối tượng tham gia và hoàn thiện chính sách bảo hiểm thất nghiệp được xem là giải pháp quan trọng nhằm tăng độ bao phủ an sinh xã hội, hướng tới bảo đảm quyền lợi cho người lao động trong điều kiện thị trường lao động ngày càng đa dạng và linh hoạt.
TT (tổng hợp)
.jpg "Bảo hiểm thất nghiệp hướng tới bền vững")
