Mở rộng nhiều hình thức giúp người lầm lỡ hoàn lương

Học viên cai nghiện bắt buộc được dạy nghề gốm tại Trung tâm Giáo dục Lao động xã hội Hải Phòng.

Trường hợp Ngô Trắc Hiệp, ở đường vòng cầu Niệm (quận Lê Chân) vừa bị TAND thành phố tuyên phạt tử hình về tội vận chuyển trái phép gần 30 kg ma túy. Trước khi vận chuyển số lượng ma túy lớn này từ biên giới Việt Nam - Lào về Hải Phòng, Hiệp từng có 5 tiền án. Thực tế đấu tranh cho thấy, những đối tượng mua bán, vận chuyển trái phép ma túy số lượng lớn đều là những "tay anh chị" từng có tiền án liên quan tới ma túy hoặc bản thân là "con nghiện". Những người này đều có thời gian dài cai nghiện ma túy hoặc chấp hành hình phạt tù, nhưng sau đó, nhiều người "ngựa quen đường cũ" do không có đủ hành trang để tái hòa nhập cộng đồng.

Hiện nay, thành phố có 2 cơ sở cai nghiện ma túy ở huyện Thủy Nguyên và huyện Tiên Lãng. Tại đây, những người cai nghiện ma túy chủ yếu được dạy nghề làm bình gốm, làm giấy đế. Việc rèn luyện những nghề này có thể giúp người nghiện "luôn chân luôn tay", qua đó thay đổi thói quen tiếp xúc với chất gây nghiện. Nhưng theo anh Nguyễn Xuân T. ở phường Sở Dầu (quận Hồng Bàng), một người từng 2 lần phải cai nghiện bắt buộc cho biết: Khi trở về với gia đình, những công việc được dạy tại trung tâm không sát với nhu cầu của xã hội nên khó tìm được việc làm.

Theo quy định tại Điều 95 Luật xử phạt vi phạm hành chính, thời hạn áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc hiện nay kéo dài từ 12 đến 24 tháng. Thời gian cai nghiện thực tế tại các cơ sở trên địa bàn thành phố là 12 tháng. Với khoảng thời gian này, người nghiện khó theo các khóa học nghề với mức độ thuần thục kỹ năng để sẵn sàng tái hòa nhập cộng đồng. Do đó, để người nghiện không lún sâu vào con đường phạm pháp, tái nghiện, các cơ sở cai nghiện cần đổi mới hình thức đào tạo nghề. Thay vì hoàn thành toàn bộ khóa học trong thời gian cai nghiện bắt buộc hoặc chấp hành án, cần tính tới phương án lũy tích, cộng dồn cả thời gian đào tạo trong trung tâm cai nghiện vào quá trình dạy nghề sau khi trở về cộng đồng. Bên cạnh đó, cần lựa chọn những ngành nghề phù hợp, nhu cầu thực tế của xã hội như điện, sửa chữa xe máy, ô - tô... để đào tạo nghề cho những người cai nghiện bắt buộc.

Tăng cường hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng

Đội phó Đội điều tra nghiệp vụ cơ bản, Phòng Cảnh sát phòng, chống tội phạm ma túy (Công an thành phố) Trịnh Thanh cho biết: Những người hoàn thành quá trình cai nghiện bắt buộc, chấp hành xong án phạt tù chủ yếu là lao động thủ công, tay nghề thấp, khó tìm kiếm, bố trí việc làm. Hơn nữa, nhiều doanh nghiệp, tổ chức dè dặt với việc tuyển dụng những người này về làm việc tại cơ sở của họ. Do vậy, giải pháp cơ bản để ổn định cuộc sống được những người sau cai nghiện lựa chọn là tự kinh doanh, buôn bán. Nhưng ngay cả kinh doanh nhỏ, việc tiếp cận nguồn vốn không dễ dàng.

Theo bà Bùi Thị Dinh, Trưởng Phòng giao dịch Vạn Mỹ (Ngân hàng Phương Đông): Các ngân hàng thương mại hầu hết không có gói dịch vụ cho vay tài chính riêng biệt đối với nhóm khách hàng này. Tất cả đều gộp chung vào khách hàng cá nhân với hai hình thức thế chấp và tín chấp. Trong khi đó, những người sau cai nghiện thường không còn tài sản thế chấp, nên việc tiếp cận vốn từ ngân hàng thương mại rất khó khăn. Do đó, để nâng cao hiệu quả hoạt động hỗ trợ người sau cai nghiện tái hòa nhập cộng đồng, cần đa dạng hóa nguồn vốn vay. Bên cạnh những nguồn vốn vay từ ngân hàng, nên hướng tới phát triển việc cho vay vốn từ nguồn của các tổ chức đoàn thể như hội phụ nữ, hội cựu chiến binh. Điển hình như tại phường Hùng Vương (quận Hồng Bàng) và phường Anh Dũng (quận Dương Kinh), các mô hình hỗ trợ vốn, hỗ trợ việc làm của các tổ chức đoàn thể giúp được gần 20 người lầm lỡ hoàn lương. 

Bên cạnh đó, việc duy trì, phát huy hiệu quả các mô hình hỗ trợ kết nối việc làm cho người sau cai nghiện cũng là biện pháp cần thiết hạn chế tình trạng tái phạm của người nghiện. Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả, các tổ chức, mô hình này cần thay đổi được quan điểm của người sử dụng lao động đối với người sau cai nghiện. Thực tế, để doanh nghiệp mở lòng, đón nhận người sau cai nghiện vào làm việc, chính lực lượng công an, tổ chức đoàn thể xã hội địa phương chủ động tuyên truyền, vận động, thuyết phục các đơn vị tuyển dụng tạo điều kiện việc làm cho người sau cai nghiện.

Minh An