(HPĐT)- Họa sĩ Mai Long bước sang tuổi 91 nhưng còn khỏe mạnh, minh mẫn, sáng tác đều. Ông sở hữu gia tài tranh đáng để đồng nghiệp ghen tỵ. Mai Long vẽ trên nhiều chất liệu từ sơn mài tới sơn dầu, song ông mê nhất lụa. Tranh lụa chiếm 80% gia tài tranh Mai Long.
Tác phẩm tranh lụa của Mai Long.
Mai Long chọn tranh lụa, vì ông thấy gần gũi với tâm hồn bay bổng, lãng mạn của mình. Họa sĩ chủ yếu vẽ trên lụa ướt, để màu loang ra, quyện lấy nhau, làm nên những bức tranh nhiều chất thơ. Có người nhận xét: Mỗi bức tranh lụa của Mai Long là một bài thơ.
Vẽ tranh lụa có khó không? Họa sĩ của Trường Mỹ thuật kháng chiến, khóa 1950-1953, do danh họa Tô Ngọc Vân làm hiệu trưởng, đáp: : “Chất liệu khó vẽ, đòi hỏi hình phải vững. Trước khi vẽ lụa đã phải vẽ bản bằng chì thật kỹ. Hình không vững vẽ lụa sẽ xộc xệch”.
Tranh lụa Mai Long thường ở cỡ 80 x100 cm, cũng có khi lớn hơn, gấp đôi chẳng hạn. Khác với tranh lụa của danh họa Nguyễn Phan Chánh (1892-1994) chuyên đề tài nông thôn thì tranh lụa của Mai Long “mở” hơn nhiều. Ông chứng tỏ tranh lụa có thể “bay” trên mọi đề tài từ “Ký ức tuổi thơ”, “Cấy lúa dưới mưa”, “Cô gái người Dao”, “Sông Tam Bạc”, “Mùa đông ở Thuận Châu”… Họa sĩ còn làm khó mình khi thử sức với trừu tượng và thu kết quả không ngờ, khi độ loang ở lụa tạo cảm giác phiêu bồng, huyền ảo. Nhiều nhân vật từ các tác phẩm văn học nổi tiếng Việt Nam cũng vào tranh lụa Mai Long. Từ Thúy Kiều “hoa ghen thua thắm” đến người phụ nữ bị xếp hạng xấu nhất trong văn chương Việt - Thị Nở. Nói Mai Long phải lòng Thị Nở cũng không sai. Nhưng bước vào tranh Mai Long, Thị Nở quyến rũ đàng hoàng khi hớ hênh nằm ngủ trong vườn chuối. Mai Long thích bức Thị Nở đến mức mới hoàn thành bản phác thảo ông đã đóng khung treo lên để ngắm.
Chân dung người vợ xa khuất nhiều năm nay cũng đi vào tranh lụa Mai Long. Ông bà có một cuộc hôn nhân viên mãn, từ một tình yêu đẹp. Họa sĩ thỉnh thoảng cũng làm thơ, ông từng viết thơ tặng vợ, bà Lê Minh Châu. Trong thơ lại nhắc đến lụa: “… Lụa mỏng như mây, nhẹ bay trên đầu núi/ Lụa trong lành như dòng suối Mai Châu/ Lụa êm đềm, xanh mướt những bờ dâu/ Và dệt nắng trong những ngày thu đẹp….”.
Hơn nửa thế kỷ cầm cọ, họa sĩ Mai Long vẽ bao nhiêu bức tranh lụa? Xin thưa, đến nay, ông đã vẽ khoảng nghìn bức tranh lụa. Nhưng chỉ còn giữ lại vài trăm bức. Tranh lụa của Mai Long bán được cho khách nước ngoài từ những năm đất nước còn gian khó. Mai Long từng mở một phòng tranh ở Liên Xô cũ trong thời gian ông công tác tại đây. Ông trưng bày 50 bức tranh lụa và bán hết. Mai Long là một trong những họa sĩ có thể sống dư dả bằng nghề. Không chỉ khách tây mà khách ta cũng “gõ cửa” Mai Long, cho dù giá tranh lụa của ông “không phải dạng vừa”. Tuy nhiên, những năm trở lại đây, ông rất cân nhắc khi bán tranh. Mai Long không có nhu cầu chi dùng nhiều, bán mỗi “đứa con” dứt ruột sinh ra, lại nghe xót xa./.
Nông Hồng Diệu
