Giữa những ngày đông rét mướt, trời xám một màu chì. Bỗng chốc chuyển gió, mây trôi đi, trời ửng lên một chút nắng vàng, lòng tôi xốn xang trong câu hát: "Muốn gửi ra em một chút nắng vàng" da diết nhớ màu nắng phương Nam, mà có thời đã làm tôi ngất ngây trong lần đầu tiên gặp nắng bên sông Vàm Cỏ.
Nhớ nắng, bồi hồi nhìn màu nắng vàng óng như tơ, thoảng trong gió hương thơm của nắng. Có cụ già ngồi trên bậu cửa nheo nheo cặp mắt sưởi nắng, nén đi những tiếng thở dài, tần ngần nhìn nắng. Trên sân, đôi chim câu xòe cánh, rỉa lông phơi nắng, chừng đã đủ ấm, đôi cánh khép lại, rù rì âu yếm trong tiếng cu gù. Trong sắc nắng vàng tươi miên man kia đang lặng lẽ thắp sáng những nụ hồng, những trái ngọt cuối đông. Tôi bồi hồi nhìn nắng qua những hàng cây khẳng khiu, già nua, nắng vàng lướt nhẹ trên đó, lắng nghe hàng cây uống từng giọt nắng vàng hiếm hoi của mùa đông để ủ nhựa, ươm mầm. Hàng cây đứng đó, dòng nhựa vẫn cần mẫn hút khí trời, dinh dưỡng của đất nuôi cây "đất vắng cây, đất ngừng hơi thở...". Chuyện trăm năm ân tình cây và đất là vậy. Và, lòng xao xuyến ngân lên câu hát: "Rồi mai đây anh là đất, em là cây/Vĩnh phúc cho ai biết rằng, từ đó mùa xuân vĩnh hằng".
Đi đến vĩnh hằng chỉ còn lại cây và đất, càng thêm quý, trân trọng những ngày ta đang sống, những ngày đông tháng giá cái rét thấu thịt da, một chút nắng vàng càng thêm quý, thêm yêu thiên nhiên, yêu và thương sâu hơn những vạt nắng vàng. Thế mà nghe nói mấy mươi năm nữa không ngăn nổi được hiệu ứng nhà kính, biến đổi khí hậu, Trái Đất sẽ nóng thêm đến 2 độ C, nước biển dâng ngập lụt xâm mặn những cánh đồng màu mỡ phù sa, cướp đi những hạt lúa, hạt vàng nuôi sống con người. Không còn rét, còn đâu cái nắng vàng ươm tơ óng mượt nữa. Không có nắng, sự sinh sôi của đất, của hoa trái sẽ ra sao? Tình cây và đất có còn không?
Bỗng nhớ đến cái nắng Mù Cang Chải. Khắp vùng núi đồi La Pán Tẩn với những cung ruộng bậc thang xếp hàng đều đặn cong cong từ dưới chân núi lên tới đỉnh cao Khau Phạ, Khau Thán, Khau Song, cánh đồng lúa vàng rực một màu nắng, có thung lũng Tú Lệ với câu ca: "Nếp Tú Lệ, tẻ Mường Lò" đủ biết nếp trên nương thơm đến thế nào trong câu thơ của nhà thơ xứ Đoài mây trắng Quang Dũng: "Nhớ ôi Tây tiến cơm lên khói/Mai Châu mùa em thơm nếp xôi" mà ngất ngưởng say bên bát rượu ngô, ngọt lịm trong tiếng khèn gọi bạn tình. Thiên nhiên đã cho vùng cao này một khung cảnh nên thơ, một vùng ruộng bậc thang rộng tới hơn 200 ha, trở thành điểm du lịch mời gọi du khách. Miên man tôi nghĩ về nắng. Một chút nắng vàng sưởi ấm chiều đông làm trái tim ta thổn thức. Một chút nắng vàng vùng cao của cô gái Mông gùi hàng trên lưng, gùi nắng đi giữa thung lũng vàng La Pán Tẩn. Và, một chút nắng vàng lấp lánh lung linh trên sông Vàm Cỏ gợi nhớ đến nao lòng, có bến đợi, có người đưa tiễn "Chỉ có con sông sâu mới hiểu lòng người đợi" nghe sâu nặng nghĩa tình, thủy chung biết mấy. Càng da diết hơn khi một chút nắng vàng ửng lên trong chiều đông, sưởi ấm những cõi lòng, những người cô đơn một cõi đi về như cụ già kia, như mẹ ta đang ngồi sưởi nắng.
Mùa đông năm nay rét muộn, tiết Đông chí mà màu nắng cứ bàng bạc, hanh hao, khiến lòng ta càng da diết nhớ một chút nắng vàng. Ta gom từng hạt nắng, ủ sâu vào nỗi nhớ, bừng sáng những chiều đông...
Tản văn củaVŨ HOÀNG LUYẾN
