(HPĐT)- Cách đây hai năm, đúng dịp kỷ niệm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2-9, trong những ngày giãn cách vì đại dịch COVID-19, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam tổ chức triển lãm trực tuyến với chủ đề “Con đường Độc lập”. Thông qua ngôn ngữ tạo hình, 18 tác phẩm nổi tiếng của 15 tác giả và nhóm tác giả được giới thiệu trong triển lãm khắc họa lại phần nào hành trình đấu tranh kiên cường, bất khuất, đưa nhân dân Việt Nam tới buổi chiều lịch sử 2-9-1945, Bác Hồ đọc Tuyên ngôn Độc lập tại quảng trường Ba Đình, Hà Nội. Bức tranh sơn mài “Đánh chiếm Bắc bộ phủ” của họa sĩ Nguyễn Đức Nùng được giới thiệu lại trong chính sự kiện hiếm có này…
Tác phẩm “Đánh chiếm Bắc bộ phủ”.
Theo học Trường Mỹ thuật Đông Dương khóa 9, cùng lứa với Hoàng Lập Ngôn, Trịnh Hữu Ngọc, Nguyễn Dung…, chàng thanh niên Hà Nội Nguyễn Đức Nùng hăm hở đi theo Cách mạng ngay từ những ngày Tổng khởi nghĩa. Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, ông tham gia công tác tại nhiều đơn vị, nhiều địa phương, đảm trách nhiều nhiệm vụ: từ làm báo, làm cán bộ mỹ thuật tuyên truyền… Sau khi hòa bình lập lại ở miền Bắc, Nguyễn Đức Nùng trở thành giảng viên Đại học Mỹ thuật, rồi làm Viện trưởng Viện Nghiên cứu mỹ thuật Việt Nam cho đến ngày nghỉ hưu…
Là họa sĩ có thể “”tung hứng” với nhiều chất liệu, từ sơn dầu, màu nước, thủy mặc, bút sắt, chì than…, nhưng sơn mài mới chính là sở trường - địa hạt làm nên danh tiếng của Nguyễn Đức Nùng. Nhắc đến Nguyễn Đức Nùng, nhắc đến tranh sơn mài, trí nhớ của những người yêu hội họa Việt Nam lập tức neo ở “Bình minh trên nông trang”. Ngay từ năm 1958, Nguyễn Đức Nùng tạo tác nên vẻ đẹp lộng lẫy của cảnh sắc lao động qua bức tranh sơn mài tuyệt diệu. Năm 2015, “Bình minh trên nông trang” được Bảo tàng nghệ thuật quốc gia Singapore mượn để trưng bày trọng thị trong chuyên đề giới thiệu về “Nghệ thuật Đông Nam Á”.
Cũng trong khoảng thời gian sáng tác “Bình minh trên nông trang”, năm 1960, Nguyễn Đức Nùng cho ra đời tác phẩm “Đánh chiếm Bắc bộ phủ”. Tái hiện lại khí thế hào hùng của những dòng người xông lên giành chính quyền ngay tại cơ quan đầu não của chế độ cũ trong mùa thu năm Ất Dậu, “Đánh chiếm Bắc Bộ phủ” được ghi nhận như một trong những tác phẩm hội họa điển hình mang đậm dấu ấn trên “Con đường Độc lập”. Sơn mài của Nguyễn Đức Nùng giai đoạn này, kể cả “Bình minh trên nông trang” và “Đánh chiếm Bắc Bộ phủ”, đều kết hợp sảng khoái và nhuần nhuyễn giữa cách xử lý bố cục, hình họa phương Tây với kỹ thuật sơn mài truyền thống Việt Nam.
Sinh năm 1914, mất năm 1983, cả cuộc đời dành cho hội họa, họa sĩ Nguyễn Đức Nùng đã thể hiện mãnh liệt nhất tinh thần, nhiệt hyết của một nghệ sĩ - chiến sĩ đầy trách nhiệm với nhân dân, với Tổ quốc…/.
Ngô Hương Sen
