Mùa cáy ở xã Chí Minh

Nguồn lợi tự nhiên

Xã Chí Minh được thiên nhiên ưu đãi vùng đất bãi ven sông Thái Bình rộng lớn. Đây chính là môi trường lý tưởng để con rươi, con cáy sinh sôi, phát triển. Thời điểm từ tháng 5 đến tháng 7 hằng năm là mùa thu hoạch cáy tập trung của người dân nơi đây.

Từ sáng sớm, chị Phạm Thị Vân ở thôn An Định đã tranh thủ rải bẫy đánh cáy trên 6 mẫu ruộng của gia đình. Nhiều năm gắn bó với vùng đất bãi, chị Vân hiểu rõ tập tính của con cáy. Cáy thường bò lên kiếm ăn vào ban đêm và sáng sớm nên người dân phải tranh thủ đi đặt bẫy từ tinh mơ. Những chiếc bẫy cáy thủ công được tận dụng từ chai lọ đã qua sử dụng. Mồi dụ cáy cũng làm đơn giản từ cám gạo rang. Chỉ có vậy nhưng nông dân Chí Minh có thể kiếm tiền triệu mỗi ngày từ con cáy.

“Tùy theo con nước, cứ từ 2 – 3 ngày là tôi lại đặt bẫy bắt cáy. Mỗi lần thu được từ 12 – 15 kg. Với giá bán ổn định từ 100.000 – 120.000 đồng/kg, nhà tôi có thêm nguồn thu nhập khá từ con cáy”, chị Vân cho biết.

Với nhà ông Phạm Văn Soi ở cùng thôn An Định thì vào mùa cáy cũng giúp gia đình có thêm đồng ra, đồng vào để trang trải cuộc sống. Con cáy sinh trưởng ở những vùng hạ lưu sông. Song để duy trì nguồn lợi tự nhiên này thì nhiều năm qua, người dân Chí Minh đã kiên trì sản xuất sạch.

Mỗi năm, nông dân chỉ gieo cấy một vụ lúa xuân hữu cơ nhằm cải tạo đất, tạo môi trường cho rươi, cáy phát triển. Vì vậy, sản lượng cáy hằng năm ở địa phương luôn ổn định.

Con cáy rất nhạy cảm với môi trường. Nếu dùng thuốc bảo vệ thực vật hay phân bón hóa học thì cáy gần như không còn. "Bây giờ đi thu cáy, nhiều lọ đầy ăm ắp nên chúng tôi rất phấn khởi bởi công sức bỏ ra giữ gìn, bảo vệ môi trường đã được đền đáp xứng đáng”, ông Soi chia sẻ.

Khai thác bền vững

Cùng với rươi, cáy là đặc sản riêng có tại mảnh đất Chí Minh. Dù là thiên nhiên ưu đãi nhưng không phải tự nhiên nguồn cáy ở đây luôn dồi dào theo thời gian. Để có được thành quả này, người dân Chí Minh thay đổi thói quen, nhận thức trong canh tác, sản xuất, đoạn tuyệt hoàn toàn với hóa chất, phân bón vô cơ trên diện tích khai thác rươi, cáy.

Không chỉ khai thác cáy ngoài bãi sông mà những năm gần đây, nhờ hệ thống cống dưới đê được đầu tư, xã Chí Minh dẫn nguồn nước sông ngoài vào đồng trong để “nuôi dưỡng” nguồn rươi cáy tại đây. Nhờ vậy, diện tích khai thác, thu hoạch cáy được mở rộng. Hiện toàn xã có 425 ha sản xuất hữu cơ gắn với khai thác cáy tự nhiên. Con cáy đã góp phần nâng cao giá trị canh tác hữu cơ của địa phương, đạt từ 500 – 600 triệu đồng/ha/năm.

Theo ông Nguyễn Đức Thắng, Chủ tịch Hội Nông dân xã Chí Minh, những năm gần đây, cùng với phát triển nông nghiệp hữu cơ, thu lợi từ nguồn cáy tự nhiên, người dân địa phương cũng nhạy bén trong việc nâng cao giá trị sản phẩm từ con cáy. Không chỉ bán ngay sau khai thác, người dân còn cấp đông hay chế biến thành mắm cáy phục vụ tiêu dùng quanh năm. Những sản phẩm này đều đã được công nhận OCOP, góp phần quảng bá nông sản đặc trưng của địa phương. Từ đó, cáy Chí Minh vừa được bảo hộ về mặt pháp lý, vừa gia tăng lợi thế cạnh tranh trên thị trường.

Không chỉ vậy, trong mùa cáy, nhiều người dân, du khách còn tới Chí Minh trải nghiệm câu cáy, bắt cáy và thưởng thức những món ăn từ cáy. Điều này gợi mở để địa phương định hướng xây dựng mô hình nông nghiệp sinh thái gắn với du lịch trải nghiệm.