Mùa khoai

Tôi sinh ra và lớn lên ở vùng quê nhỏ, nơi người dân quanh năm suốt tháng trông chờ vào hai vụ lúa và một vụ khoai. Ngoài lúa, khoai như những người bạn thân thuộc của nhà nông. Đến độ tháng mười âm lịch, khi những cơn gió heo may bắt đầu se sắt, lúa gặt xong, bà con nông dân lại bắt đầu vụ khoai mới. Ruộng lúc này rơm rạ được dọn sạch sẽ, người ta sẽ cày tơi thửa ruộng lên phơi nắng mấy ngày rồi bắt đầu vun luống thật cao để trồng khoai.

Giống như bây giờ, khoai ngày đó có rất nhiều loại giống: từ khoai tím, khoai vàng, khoai mật đến khoai ruột trắng… Giống khoai được nhiều người trồng nhất vẫn là giống khoai ruột trắng. Bố tôi giải thích, khoai giống này trồng phát triển nhanh, cho nhiều củ, chất lượng thơm ngon, mà còn có khả năng chịu được nước nếu không may ngập úng ít ngày.

Trồng khoai cũng phải có kỹ thuật và kinh nghiệm. Dây khoai giống phải khỏe, to, mập mạp. Mẹ tôi có nhiệm vụ chọn dây giống còn bố tôi thì lo phân gio. Mấy chị em lon ton phụ bố mẹ việc lặt vặt nhưng cũng tất bật, mồ hôi nhễ nhại mỗi khi mùa trồng khoai bắt đầu. Trồng khoai và trồng lúa mỗi loại có vất vả riêng. Nhưng điều mà mẹ tôi luôn dạy mấy chị em tôi rằng dù trồng bất cứ loại cây nào mình cũng phải chú tâm, cẩn thận chăm sóc mới mong ngày gặt hái thành quả. Giữa mỗi vồng khoai bố tôi rải phân chuồng, rạ rơm hoai mục. Vừa làm cho đất tơi xốp vừa thêm chất dinh dưỡng. Cây khoai lớn lên nhờ dung dưỡng thớ đất quê và sự cần cù chăm chỉ của người nông dân một nắng hai sương. Từng lá nhỏ mọc lên xanh mướt rồi dây cứ lan dần lan dần, chẳng mấy chốc vồng khoai phủ màu xanh mát mắt. Khoai lang trồng độ tầm hơn 3 tháng có thể thu hoạch.

Mùa khoai. Người đào, người lấy cuốc xới đất, người lại ngắt cho vào sọt để thồ lên xe mang về. Mủ khoai bám đầy tay chân nhưng ai cũng vui vì khoai được mùa bội thu. Sau khi thu hoạch, trẻ con lại cầm cái rổ đi khắp để mót khoai. Lạ cái là, khoai ở nhà đầy ú ụ nhưng đứa trẻ nào cũng thích đi mót. Tối về kiểu gì cũng có nồi luộc khoai bở tơi dù cơm tối vẫn đủ đầy như thường lệ. Khoai đầu mùa, củ nào củ nấy trắng tinh, bở tung, vị ngọt, hương thơm vàng khiến tôi nhớ mãi. Nhớ cả những lần đi chăn bò, cả lũ mót khoai rồi nướng giữa đồng để ăn. Trong thời tiết lạnh của mùa đông, mùi khoai nướng thơm phức, chỉ chờ khoai chín, đứa nào đứa nấy hối hả vừa cầm tung hứng cho khỏi bỏng, vừa nhồm nhoàm ăn ngon lành.

Thời gian thấm thoát trôi đi, những đứa trẻ quê lớn lên và tới vùng đất khác mưu sinh lập nghiệp. Chỉ còn mùa hoa khoai ở lại với những người nông dân tảo tần. Mỗi lần trở về làng đúng mùa khoai, tôi lại lặng lẽ đứng nhìn thật lâu rồi mường tượng hình ảnh của mình thời tấm bé. Ký ức dẫu nhỏ bé, giản dị như những củ khoai lang nướng thơm phưng phức bao mùa ấu thơ kia, nhưng mỗi lúc chiều đông gió lạnh ngọt ngào lại trở về vẹn nguyên, ấm áp...