Lễ hội chùa Hương là một nét văn hóa, tâm linh truyền thống tốt đẹp của người Việt Nam.
Không thể phủ nhận, cơ quan quản lý nhà nước về văn hóa, các cấp chính quyền địa phương nhiều năm qua nhập cuộc mạnh mẽ để đẩy lùi bất cập, thiếu sót, yếu tố phản cảm, trái với thuần phong mỹ tục... của lễ hội, nhưng thực tế vẫn chưa được khắc phục triệt để. Bằng chứng là năm qua, trong thời gian lễ hội chùa Hương (Hà Nội), trong buổi lễ tạ (còn gọi là lễ Mông Sơn), cảnh hỗn loạn do nhiều người dân tranh nhau lấy lộc vẫn xảy ra, làm xấu đi hình ảnh của lễ hội lớn và lâu đời, thời gian diễn ra dài nhất ở Việt Nam.
Cũng tốn nhiều giấy mực báo giới năm 2018 là Lễ hội Đền Trần (Nam Định), dù rất nỗ lực để bảo đảm sự văn minh, nhưng vẫn xảy ra tình trạng chen lấn, leo trèo, cướp lộc, nhiều người đổ xô vào sân đền, dùng tiền, sớ xoa vào bảo kiếm, chuông đồng để cầu tài lộc. Có người còn ngang nhiên cướp những bông hoa trên ban thờ đang nghi ngút khói hương. Trong khi đó, lễ hội cướp phết Hiền Quan (huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ) năm 2018, trước khai hội, Bộ Văn hóa, Thông tin và Du lịch (VH-TT&DL) dù có công văn khẩn đề nghị địa phương chấn chỉnh, không để tình trạng bạo lực, phản cảm như mọi năm xảy ra. Hàng trăm chiến sĩ công an, quân sự của địa phương được huy động để bảo đảm an ninh trật tự. Nhưng khi lễ hội Hiền Quan khai màn, hàng trăm thanh niên vẫn lao vào cướp phết, tựa như cuộc hỗn chiến trong các bộ phim hành động.
Bên cạnh đó còn có thể kể tới lễ hội chọi trâu tại tỉnh Phú Thọ và một số địa phương khác vẫn chưa bảo đảm an toàn cho người tham gia; lễ hội cầu trâu Hương Nha (Phú Thọ) còn lưu giữ tục đập đầu trâu mang tính bạo lực. Chưa kể, tình trạng người tham gia ăn mặc hở hang, rải tiền lẻ, đốt vàng mã trái với truyền thống, thuần phong mỹ tục trở thành “chuyện thường ngày ở lễ hội”. Thực tế trên cho thấy, không ít lễ hội ở nước ta năm qua còn để xảy ra những hình ảnh chưa đẹp, ảnh hưởng đến “tính thiêng” và nét đẹp văn hóa của lễ hội. Vì vậy, mới đây, Bộ VH-TT-DL cho biết, năm 2019, thay vì việc chỉ đưa các văn bản chỉ đạo một cách hành chính như mùa lễ hội trước, Bộ sẽ cử nhiều đoàn cán bộ đi làm việc với từng địa phương - nơi có các lễ hội “nóng” để cùng người dân tìm tiếng nói chung. Khoảng trung tuần tháng 1-2019, toàn bộ kế hoạch tổ chức mùa lễ hội xuân 2019 của các địa phương sẽ được gửi về Bộ VH-TT-DL để các bên một lần nữa cùng giải quyết những vướng mắc, hạn chế của các địa phương. Điều này đem lại niềm kỳ vọng khi cơ quan quản lý văn hóa vào cuộc sớm và quyết liệt, công tác tổ chức lễ hội ở các địa phương sẽ được thực thi nghiêm túc và chấn chỉnh kịp thời. Động thái này cũng sẽ khơi dậy ý thức trong mỗi người dân tham gia lễ hội sẽ hãy nêu cao trách nhiệm vì việc chung, vì cộng đồng để các lễ hội sẽ là điểm đến văn hóa, tín ngưỡng đầy hấp dẫn cho nhân dân và du khách; những phong tục tập quán tốt đẹp trong lễ hội sẽ tiếp tục được thực hành, lan tỏa giá trị trong đời sống.
Theo bà Ninh Thị Thu Hương, Cục trưởng Cục Văn hóa cơ sở (Bộ VH-TT-DL), các lễ hội còn để xảy ra sự hỗn loạn, yếu tố phản cảm và không bảo đảm an toàn cho người dân sẽ được siết chặt trong mùa lễ hội 2019. Chẳng hạn lễ hội cướp phết Hiền Quan, Bộ VH-TT-DL yêu cầu Ban tổ chức cần bố trí đầy đủ phương tiện, công cụ và lực lượng để kiểm soát, tránh để “vỡ trận”. Cần tăng cường công tác tuyên truyền người tham gia phải tự bảo vệ lễ hội của địa phương mình, nếu xảy ra sự cố có thể tạm dừng...
Với sự nhập cuộc quyết liệt kể trên, nếu có các chế tài đủ mạnh để xử lý nghiêm những hành vi thiếu văn hóa, vi phạm quy định trong việc quản lý, tổ chức lễ hội, nhiều người tin rằng mùa lễ hội xuân 2019 nói riêng, lễ hội 2019 tại Việt Nam nói chung sẽ phát huy tốt giá trị văn hóa, hạn chế những phản cảm.
Khôi Nguyên
