Nguy cơ tử vong vì sốc nhiệt
Nắng nóng gay gắt, người dân khi ra đường cần “bảo hộ” tránh sốc nhiệt.
Những ngày thời tiết nắng nóng cao điểm lên tới 35- 40 độ C, những người thường xuyên phải làm việc ngoài trời chịu ảnh hưởng trực tiếp từ ánh nắng và nhiệt độ cao, rất dễ bị sốc nhiệt. Chị Nguyễn Thị Hương ở xã Hoa Động (huyện Thủy Nguyên) làm nghề bán hoa quả cho biết: “Đợt nắng nóng cuối tháng 5 vừa qua, khi đang đạp xe bán hàng trên đường, tôi thấy choáng váng, đầu óc xây xẩm, rồi cả người và xe ngã ra ven đường. Rất may, người dân quanh đó phát hiện, dìu tôi vào nhà, cho uống nước mát nằm nghỉ nơi mát mẻ, một lúc tôi mới tỉnh lại”.
Không chỉ những lao động phải làm việc thường xuyên dưới nắng nóng mới bị sốc nhiệt, mà người cao tuổi, trẻ nhỏ, người bị bệnh béo phì, huyết áp cao… cũng rất dễ bị. Lý giải về tình trạng trên, bác sĩ chuyên khoa 2 Trương Minh Hải, Trưởng Khoa Cấp cứu (Bệnh viện Việt-Tiệp) cho biết: Cơ thể con người có cơ chế giữ cho nhiệt độ ở mức cân bằng trong khoảng 37 độ C. Trong thời tiết nắng nóng, cơ thể vừa sinh ra nhiệt trong quá trình hoạt động, vừa hấp thụ nhiệt từ môi trường vào, nên nguy cơ tăng thân nhiệt do nắng nóng là rất cao. Bình thường cơ thể người có hai cơ chế để điều tiết được thân nhiệt là dãn mạch dưới da và toát mồ hôi. Tuy nhiên, dưới thời tiết nắng nóng, hai cơ chế đó đều ít hiệu quả. Do đó, nếu thường xuyên phải hoạt động dưới trời nắng nóng quá lâu, dễ dẫn đến nguy cơ xảy ra sốc nhiệt. Bên cạnh đó, nhiều người có cách “giải nhiệt” sai lầm cũng có thể dẫn đến tình trạng sốc nhiệt, cảm nhiệt như: vừa đi ngoài trời nắng vào ngay phòng lạnh; áp sát mặt vào quạt, máy lạnh; tắm ngay khi vừa đi ngoài nắng về… Những cách giải nhiệt trên khiến cơ thể chưa kịp thích ứng với nhiệt độ chung quanh, gây phản ứng không tốt cho cơ thể.
Bác sĩ Tăng Xuân Khoa, Phó giám đốc Bệnh viện đa khoa Kiến An phân tích: Sốc nhiệt khiến người bệnh đột quỵ dễ bị tử vong . Nhất là vào mùa nóng, các biểu hiện của bệnh đột quỵ thường rất dễ bị nhầm lẫn với các biểu hiện của say nắng, trúng gió,... nên rất khó chẩn đoán chính xác, cấp cứu kịp thời. Điều này khiến người bệnh đột quỵ bị bỏ qua “thời gian vàng” để cứu sống là 5 giờ đầu. Do đó, mọi người chú ý nhận biết rõ các dấu hiệu của đột quỵ và sốc nhiệt. Dấu hiệu của bệnh đột quỵ là rối loạn ý thức, méo miệng, nói khó, thậm chí không nói được, đột ngột mất thị lực, liệt một nửa cơ thể, liệt một tay, một chân, vận động khó khăn, chóng mặt bất thường, đau đầu dữ dội. Còn sốc nhiệt tuy có một số biểu hiện giống với bệnh đột quỵ nhưng thân nhiệt tăng cao, thuốc giảm sốt không có tác dụng.
Cẩn xử trí kịp thời, đúng cách
Người bị sốc nhiệt thường có các biểu hiện như: sốt cao (39 – 40 độ C); da nóng, đỏ và khô; đau đầu, choáng váng; buồn nôn hoặc nôn; hoa mắt, chóng mặt, mệt mỏi, ngất xỉu... Một số trường hợp không ra mồ hôi, nhưng có trường hợp ra mồ hôi đầm đìa (do sốc nhiệt đến muộn), đôi khi có hiện tượng chuột rút. Những trường hợp bị sốc nhiệt nặng thường sốt rất cao, chóng mặt, ngất xỉu, lú lẫn hoặc nặng hơn là co giật, thở nhanh, khó thở, hôn mê, trụy tim… Với người lớn, nhất là người cao tuổi có tiền sử tăng huyết áp, bệnh tim mạch, các dấu hiệu của sốc nhiệt thường là thân nhiệt tăng cao, tim đập nhanh, thở dốc, chóng mặt, buồn nôn, vã mồ hôi.
Bác sĩ chuyên khoa 2 Trần Thị Thanh Thủy (Bệnh viện đa khoa quốc tế Hải Phòng khẳng định: Sốc nhiệt cần được điều trị cấp cứu, vì nếu không điều trị kịp thời có thể nhanh chóng gây tổn thương não, tim, thận và cơ. Tổn thương càng nặng nếu điều trị càng muộn, làm tăng nguy cơ các biến chứng nghiêm trọng và dẫn đến tử vong. Khi thấy người có dấu hiệu sốc nhiệt, cần chuyển ngay vào nơi râm mát để ngồi nghỉ, nới lỏng hoặc cởi bớt quần áo, sau đó tìm nước mát đổ lên đầu hoặc vẩy nước vào người; chườm bằng khăn lạnh hoặc nước đá ở các vị trí có mạch máu lớn như cổ, nách, bẹn. Đồng thời, cần phải theo dõi thân nhiệt và tiếp tục các biện pháp làm mát cho tới khi nhiệt độ xuống còn 38,5 hay 39 độ C. Nếu cơ thể không đáp ứng, bị hôn mê, sốt cao kèm đau bụng, đau ngực, khó thở, phải chuyển đến ngay cơ sở y tế để cấp cứu kịp thời”.
Để bảo vệ sức khỏe, phòng, chống sốc nhiệt trong những ngày cao điểm nắng nóng, các bác sĩ khuyến cáo người dân chủ động bảo vệ sức khỏe, tránh ra ngoài trời vào thời gian nắng nóng cao điểm (từ 12 đến 16 giờ hằng ngày) nếu không có việc cần thiết; khi phải ra ngoài trời nắng nóng, cần che chắn để tránh tác động của nhiệt và tia tử ngoại. Nếu phải làm việc ngoài trời, cần phải có điều kiện bảo hộ tốt, có yêu cầu kiểm soát nhiệt độ tại nơi làm việc, chủ động sắp xếp công việc cho phù hợp để bảo đảm sức khỏe. Trong những ngày nắng nóng, mọi người cần uống nhiều nước, nhất là những người lao động ngoài trời, nếu mất nước nhiều nên uống bổ sung nước chanh hoặc nước pha muối loãng, nước pha Oresol, không nên uống nhiều nước đá hoặc nước quá lạnh. Cùng với đó là không để nhiệt độ điều hòa trong phòng quá thấp; không để gió quạt thổi trực tiếp gần vào người; tăng cường dinh dưỡng, ăn thêm hoa quả để bảo đảm đủ vitamin, tăng cường sức đề kháng của cơ thể./.
Hoàng Xuân - Ảnh: Trung Kiên
