(HPĐT)- Trong tuyên bố chung mới đây, Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) tìm được tiếng nói chung về những hành động đơn phương của Trung Quốc trong một số vấn đề quốc tế. Điều này đang làm sâu sắc thêm xu hướng dịch chuyển cán cân quyền lực trong kỷ nguyên cạnh tranh nước lớn.
Tàu sân bay HMS Queen Elizabeth của Hải quân Anh tập trận cùng tàu chiến Ấn Độ trên Thái Bình Dương vào tháng 7-2021. Ảnh: Royal Navy Photo
Lập trường “xích lại gần nhau”
Mới đây, một tuyên bố chung được đưa ra sau cuộc hội đàm tại Washington (Mỹ), giữa Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ Wendy Sherman và Tổng thư ký Cơ quan Hành động đối ngoại châu Âu Stefano Sannino về những vấn đề liên quan tới Trung Quốc.
Theo đó, “Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) bày tỏ lo ngại sâu sắc về những hành động đơn phương và có vấn đề của Trung Quốc tại biển Đông, biển Hoa Đông và eo biển Đài Loan. Họ cho rằng, đó là những hành động gây tổn hại tới hòa bình và an ninh trong vùng và có tác động trực tiếp tới an ninh, sự thịnh vượng của cả EU và Mỹ”. Tuyên bố nhấn mạnh tầm quan trọng của việc Mỹ và EU tiếp tục duy trì tiếp xúc chặt chẽ về phương pháp tiếp cận tương ứng khi hai phía đầu tư và phát triển kinh tế, hợp tác với Trung Quốc.
Trước thềm cuộc đối thoại trên, Phó chỉ huy Bộ Tư lệnh hải quân đồng minh NATO, ông Blejean cho biết, Washington và EU có quan điểm "ngày càng thống nhất" về "các hành vi gây quan ngại" của Trung Quốc. Theo ông Blejean, có những khía cạnh cho sự hợp tác lớn hơn để thể hiện mong muốn mạnh mẽ của Mỹ và EU nhằm bảo vệ luật pháp quốc tế trên biển trước những chính sách chiếm giữ thực tế (de facto) trên biển Đông. Ông Blejean nhận định, Pháp là một cường quốc ở Thái Bình Dương và có những lợi ích ở khu vực này, cùng với Anh, Đức, Hà Lan và Đan Mạch. Do đó, EU có thể thiết lập một "Vùng lợi ích biển" ở biển Đông sau khi một dự án thí điểm nhằm thúc đẩy sự hợp tác mạnh mẽ hơn về sự hiện diện trên biển của các nước thành viên EU đang diễn ra ở vịnh Guinea của châu Phi và một dự án khác đang được xem xét ở phía Bắc Ấn Độ Dương.
Xu hướng dịch chuyển cán cân quyền lực
Có thể nói, Mỹ và EU ngày càng tìm được nhiều điểm giao nhau về lập trường trước điều mà hai bên cho là mối đe dọa từ sức mạnh gia tăng của Trung Quốc, làm sâu sắc thêm xu hướng dịch chuyển cán cân quyền lực trong kỷ nguyên cạnh tranh nước lớn.
Các nhà lãnh đạo châu Âu trước nay luôn giữ thái độ thận trọng về nỗ lực của Tổng thống Mỹ Joe Biden nhằm tập hợp một liên minh thách thức Trung Quốc với hy vọng sẽ tránh được tác động từ cuộc đối đầu giữa hai đối tác thương mại lớn nhất của khối. Tuy nhiên, "gió đã đổi chiều" ở châu Âu do những hành vi ngày càng quyết đoán của Trung Quốc.
Trước khi ra tuyên bố chung với Washington, Ủy ban châu Âu công bố chương trình phát triển mang tên "Cổng Toàn cầu" trị giá 300 tỷ euro (339 tỷ USD) nhằm đối trọng với sáng kiến "Vành đai và Con đường" của Trung Quốc. Kế hoạch này được cho là tương đồng với sáng kiến "Xây dựng Thế giới tốt đẹp hơn" của Tổng thống Biden.
Trong khi đó, việc chính phủ Đức kế nhiệm lần đầu đề cập đến chính sách đối với Trung Quốc trong thỏa thuận liên minh của mình được cho là một sự dịch chuyển khỏi hướng tiếp cận "đối thoại trước tiên" và ưu tiên kinh tế của cựu Thủ tướng Angela Merkel. Cách đây 1 năm, Thủ tướng Đức Merkel thúc đẩy hoàn tất một thỏa thuận đầu tư EU - Trung Quốc, bất chấp sự phản đối từ chính quyền Mỹ. Tuy nhiên, thỏa thuận này hiện bị châu Âu tạm dừng sau khi Bắc Kinh đưa các nghị sĩ EU vào "danh sách đen" nhằm đáp trả các lệnh trừng phạt của Mỹ và EU với các quan chức nước này. Mối quan hệ giữa Trung Quốc và EU hiện đang lao dốc chưa từng thấy.
Nhiều chuyên gia nhận định, thái độ ở châu Âu đang dịch chuyển theo lập trường cứng rắn của Mỹ với Trung Quốc. Theo đó, EU sẽ sử dụng ảnh hưởng từ những lợi ích to lớn ở thị trường châu Âu để cảnh báo, ứng phó trước sự cạnh tranh ảnh hưởng từ Trung Quốc, bên cạnh sự hiện diện của hải quân châu Âu trên các vùng biển quốc tế, nhất là tại Thái Bình Dương – địa bàn vốn xa lạ với họ. Những động thái này sẽ tác động mạnh đến thế cạnh tranh chiến lược thời gian tới đây, nhất là tại khu vực Thái Bình Dương - Ấn Độ Dương./.
XUÂN NHI (tổng hợp)
