Mỹ gây tranh cãi việc nới lỏng xuất khẩu chip AI sang Trung Quốc

Tại phiên điều trần của Ủy ban Đối ngoại Hạ viện ngày 14/1, các chuyên gia và nhà lập pháp cảnh báo việc cho phép Trung Quốc tiếp cận chip AI tiên tiến đi ngược lại mục tiêu chiến lược của Mỹ. Cựu phó cố vấn an ninh quốc gia Matt Pottinger nhận định đây là lựa chọn sai lầm, có nguy cơ thúc đẩy quân đội Trung Quốc hiện đại hóa và làm suy yếu vị thế dẫn đầu của Washington.

Tranh cãi nổ ra sau khi chính quyền Tổng thống Trump ban hành quy định mới, cho phép Nvidia và AMD bán một số dòng chip AI tiên tiến cho Trung Quốc dưới sự kiểm soát nghiêm ngặt. Sản phẩm phải được kiểm tra tại phòng thí nghiệm Mỹ và tổng lượng xuất khẩu không quá 50% khối lượng bán trong nước.

Tháng 12/2025, Tổng thống Trump cho phép Nvidia xuất khẩu chip H200 sang Trung Quốc với điều kiện chính phủ Mỹ thu 25% doanh thu. Đến ngày 14/1, ông tiếp tục ký tuyên bố áp thuế 25% đối với các dòng chip AI tái xuất qua Mỹ. Biện pháp này giúp Washington thu lợi đáng kể từ doanh số của Nvidia tại thị trường tỷ dân.

Tuy nhiên, nhiều nghị sĩ cho rằng chính sách này đã biến an ninh quốc gia thành đòn bẩy đàm phán thương mại. Ông Oren Cass từ American Compass nhận định, tầm ảnh hưởng của các lãnh đạo doanh nghiệp đang khiến lợi nhuận ngắn hạn được ưu tiên hơn lợi ích chiến lược. Nghị sĩ Dân chủ Gregory Meeks nhấn mạnh sự đồng thuận lưỡng đảng về việc Mỹ phải dẫn đầu cuộc đua AI, đồng thời khẳng định nới lỏng xuất khẩu là tự nhường lợi thế cho đối thủ.

Ngược lại, Nhà Trắng kiên quyết bảo vệ quyết định. Ông Michael Kratsios, Giám đốc Văn phòng Chính sách Khoa học và Công nghệ, khẳng định các dòng chip tối tân nhất như Blackwell hay Rubin vẫn bị cấm tuyệt đối. Ông mô tả H200 là sản phẩm "dưới mức tối ưu" và việc xuất khẩu được giới hạn chặt chẽ để không gây thiếu hụt nguồn cung nội địa.

Ngoài ra, ông Kratsios cho biết doanh nghiệp Trung Quốc chỉ được dùng H200 tại các cơ sở trong nước, không được phép xây dựng trung tâm dữ liệu ở nước thứ ba để cạnh tranh với các tập đoàn đám mây Mỹ như Amazon.