Mỹ thuật Hải Phòng định vị thành ngành công nghiệp văn hóa mũi nhọn

Vươn tầm quốc gia và quốc tế

Hơn 10 năm qua, mỹ thuật Hải Phòng đã bừng sáng, gắn với đời sống nghệ thuật và dấu ấn cá nhân của nhiều họa sĩ. Nhiều “điểm hẹn” mỹ thuật đã mang lại sức sống mới cho phong trào sáng tác và triển lãm của thành phố.

Được tổ chức hằng năm, Triển lãm “Nắng xuân” trở thành thương hiệu uy tín, thu hút đông đảo họa sĩ cả nước. Các tác phẩm phản ánh thiên nhiên, đời sống, con người Hải Phòng không chỉ gây tiếng vang trong giới chuyên môn mà còn lan tỏa mạnh mẽ trên truyền thông và mạng xã hội, góp phần quảng bá hình ảnh một thành phố Cảng năng động, sáng tạo.

Bên cạnh đó, hàng chục triển lãm mỹ thuật khu vực sông Hồng, triển lãm nhóm và cá nhân đã được tổ chức tại Hải Phòng, Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh và nhiều địa phương khác. Tiêu biểu như triển lãm của nhóm 8 họa sĩ Đỗ Tuấn Thành, Nguyễn Viết Thắng, Phạm Hoàng Hà, Bùi Anh Hào, Đoàn Đức Hùng, Xuân Diệu, Phạm Anh Tuấn, Đặng Tiến tại Hà Nội; triển lãm cá nhân “Chuyện mình” của Đoàn Đức Hùng ở Đà Lạt; triển lãm nhóm “Những câu chuyện nhỏ” của 4 nữ họa sĩ tại Hải Phòng. Ở Hải Dương cũ có triển lãm “Tụ” của 7 họa sĩ trẻ: Phùng Văn Tuệ, Phạm Văn Trọng, Nguyễn Hùng Cường, Phạm Đình Tùng, Lương Văn Tiến, Nguyễn Quang Hoan, Nguyễn Đinh Duy Quyền; triển lãm "Đồng hành" của 5 nghệ sĩ Nguyễn Nghĩa Dậu, Trần Văn Đức, Đỗ Đức Khải, Lê Văn Khuy, Nguyễn Văn Thuật ...

Không dừng lại ở đó, nhiều họa sĩ thành phố như Đặng Tiến, Đào Song Thắng, Nguyễn Quốc Thắng, Nguyễn Viết Thắng, Ngô Bình Nhi, Đoàn Văn Đức, Nguyễn Tất Hanh; Đặng Việt Cường, Phạm Văn Trọng, Nguyễn Tiến Quân … tổ chức triển lãm riêng. Nhiều tác phẩm của Đặng Tiến, Bùi Duy Khánh, Phạm Anh Tuấn, Phạm Hoàng Hà, Đoàn Văn Tới được các nhà sưu tập trong và ngoài nước tìm mua, chứng tỏ sức hút đặc biệt trên thị trường nghệ thuật.

Đáng chú ý, gần 10 triển lãm quốc tế như Hải Phòng - Ulsan, Hải Phòng - Gwangju (Hàn Quốc), triển lãm đồ họa ASEAN đã mở ra cơ hội để họa sĩ thành phố bước ra thế giới, đồng thời đưa nghệ thuật đương đại quốc tế đến gần hơn với công chúng Hải Phòng.

Các trại sáng tác như “Tam Bạc - phố và sông 2016”, “Trại sáng tác và triển lãm mỹ thuật An Dương 2022”, cùng chuỗi triển lãm “Gặp gỡ Hải Phòng” đã trở thành dấu mốc. Đặc biệt, “Gặp gỡ Hải Phòng 2025” diễn ra vào dịp kỷ niệm 70 năm Ngày giải phóng thành phố, quy tụ đông đảo họa sĩ tài danh với nhiều tác phẩm mới, tạo nên hội ngộ nghệ thuật giàu ý nghĩa.

Những hoạt động sôi nổi ấy đã giúp Hải Phòng trở thành địa chỉ uy tín, nơi hội tụ và lan tỏa giá trị thẩm mỹ, khẳng định vai trò trung tâm mỹ thuật vùng đồng bằng sông Hồng và từng bước vươn ra quốc gia, quốc tế.

Định hướng công nghiệp văn hóa

Hải Phòng là vùng đất giàu truyền thống mỹ thuật, gắn liền với tên tuổi Mai Trung Thứ, Trần Văn Cẩn, Nguyễn Văn Trường - những đại diện tiêu biểu của trường phái mỹ thuật Đông Dương. Tiếp nối là các họa sĩ trưởng thành trong kháng chiến như Thọ Vân, Nguyễn Hà, Nguyễn Mạnh Cường, Nguyễn Quốc Thái; Nguyễn Văn Nhân, Phạm Trí Tuệ. Hiện nay, thế hệ trẻ đang mạnh dạn tiếp cận nghệ thuật đương đại, ứng dụng công nghệ số trong sáng tác và triển lãm, làm mới diện mạo mỹ thuật thành phố.

Theo họa sĩ Nguyễn Tiến Quân, Phó chủ tịch Hội Văn học nghệ thuật Hải Dương (cũ), lực lượng mỹ thuật Hải Dương với gần 50 họa sĩ, nhà điêu khắc (trong đó khoảng 30 người thường xuyên hoạt động) cũng đang dần tạo dấu ấn qua những triển lãm nhóm, cá nhân. Sau sáp nhập với Hải Phòng hứa hẹn tạo nên cộng đồng sáng tác đông đảo, có sức lan tỏa mạnh mẽ.

Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam Lương Xuân Đoàn đánh giá: “Nếu trước đây, mỹ thuật Hải Phòng một thời vang dội rồi tạm lắng, thì nay đã có bước tiến mới, dần khẳng định vai trò trung tâm mỹ thuật của vùng đồng bằng sông Hồng, nơi để giới họa sĩ trong nước và quốc tế gặp gỡ, giao lưu”.

Ở góc độ quản lý, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Trần Thị Hoàng Mai thông tin: “Mỹ thuật là một trong những lĩnh vực thành phố quan tâm, hướng tới phát triển thành ngành công nghiệp văn hóa trong tương lai gần”. Định hướng này phù hợp với xu thế phát triển đô thị sáng tạo, gắn kết văn hóa - nghệ thuật với du lịch, thương mại và dịch vụ.

Phó giáo sư, tiến sĩ Bùi Hoài Sơn, Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội cũng cho rằng Hải Phòng có cộng đồng nghệ sĩ đa dạng, sáng tạo, cần khai thác thế mạnh qua các triển lãm quảng bá và bán tác phẩm, thu hút du khách, thúc đẩy phát triển thị trường mỹ thuật. Từ nền tảng truyền thống và sự quan tâm của thành phố, mỹ thuật Hải Phòng có thể tập trung vào các hướng đi: Xây dựng trung tâm nghệ thuật đương đại tầm vóc quốc gia và quốc tế. Đưa mỹ thuật vào không gian công cộng, biến đường phố, công viên, quảng trường thành “phòng triển lãm mở”. Hình thành thị trường mỹ thuật với cơ chế đấu giá, sàn giao dịch, kết nối nghệ sĩ - doanh nghiệp - công chúng. Đẩy mạnh chuyển đổi số: triển lãm ảo, QR code giới thiệu tác phẩm, giao dịch trực tuyến.

Trước thềm Đại hội Đảng bộ thành phố nhiệm kỳ 2025 - 2030, giới mỹ thuật Hải Phòng bày tỏ mong muốn thành phố tiếp tục quan tâm đầu tư, tạo cơ chế thuận lợi để nghệ sĩ sáng tạo, đồng thời có chính sách hình thành thị trường mỹ thuật chuyên nghiệp, gắn với phát triển công nghiệp văn hóa.

Họa sĩ, nhà điêu khắc Nguyễn Viết Thắng, Phó chủ tịch Hội Mỹ thuật Hải Phòng chia sẻ: “Chúng tôi mong muốn có nhiều hơn những không gian trưng bày công cộng, những dự án mỹ thuật tầm vóc để tác phẩm của nghệ sĩ thành phố đến gần hơn với công chúng và bạn bè quốc tế. Ở tầm nhìn xa hơn, việc xây dựng Bảo tàng mỹ thuật sẽ lan tỏa dấu ấn mỹ thuật Hải Phòng ra khu vực và quốc tế".

Với bề dày truyền thống, đội ngũ nghệ sĩ giàu khát vọng và sự đồng hành từ chính quyền, mỹ thuật Hải Phòng hội tụ đầy đủ điều kiện để bứt phá. Mỹ thuật không chỉ làm giàu thêm đời sống tinh thần của nhân dân, mà còn có thể trở thành ngành kinh tế sáng tạo, góp phần làm rạng danh thành phố Cảng.