(HPĐT)- Nhiều tín hiệu cho thấy, Mỹ và Trung Quốc đang phối hợp kiên trì để mở các kênh liên lạc nhằm giải quyết bất đồng trên nhiều lĩnh vực. Nhưng như vậy vẫn chưa đủ để tìm ra hướng đi cho cặp quan hệ có tầm quan trọng hàng đầu trong cục diện thế giới hiện nay, vốn tồn tại nhiều cạnh tranh gay gắt.
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tiếp cựu Ngoại trưởng Mỹ Henry Kissinger tại Bắc Kinh. Ảnh: AFP
Nhiều kênh liên lạc
Nhiều nhà quan sát có chung nhận định rằng, Mỹ và Trung Quốc đang mở ra các kênh liên lạc mới để giải quyết các vấn đề tranh cãi, một trong những dấu hiệu đầu tiên cho thấy tiến triển hướng tới ổn định quan hệ kể từ khi Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken đến thăm Bắc Kinh vào tháng 6 vừa qua. Chưa đầy 1 tháng sau chuyến thăm của ông Blinken, Bộ trưởng Bộ Tài chính Mỹ Janet Yellen có chuyến công du 4 ngày tới Trung Quốc nhằm xoa dịu căng thẳng giữa hai nền kinh tế.
Đặc biệt, ngày 20-7, ông Henry Kissinger, cựu Ngoại trưởng Mỹ 100 tuổi, nhân vật chủ chốt trong khai thông quan hệ giữa Mỹ với Trung Quốc cách đây nửa thế kỷ, bất ngờ thăm Bắc Kinh và tuyên bố hai nước Mỹ, Trung Quốc phải học cách chung sống hòa bình và tránh đối đầu với nhau. Không chỉ được Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tiếp đón, ông Kissinger còn gặp quan chức ngoại giao hàng đầu Trung Quốc Vương Nghị và Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Lý Thượng Phúc, người kể từ khi nhậm chức vào tháng 3 đến nay vẫn từ chối họp song phương cùng đồng cấp Mỹ Lloyd Austin. Sự tiếp đón nồng nhiệt của giới lãnh đạo Trung Quốc dành cho ông Kissinger phát tín hiệu, rằng hai nước nên vượt qua những bất đồng để giữ ổn định quan hệ song phương, như cách những người tiền nhiệm làm 50 năm trước.
Ngày 7-8, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Matthew Miller cho biết, Cố vấn An ninh quốc gia Jake Sullivan và Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Victoria Nuland tổ chức cuộc họp ngắn với Đặc phái viên Trung Quốc Lý Huy. Ông Miller thông tin, sự tham gia của Trung Quốc trong hội nghị thượng đỉnh về hòa bình ở Ukraine ở Jeddah, Saudi Arabia là “hiệu quả”, đồng thời bác bỏ ý kiến cho rằng Trung Quốc và Mỹ thảo luận về khả năng đàm phán giữa Ukraine và Nga. Cùng với đó, Washington và Bắc Kinh dự kiến thành lập hai nhóm làm việc để tập trung vào các vấn đề khu vực châu Á - Thái Bình Dương và các vấn đề hàng hải; một nhóm thứ ba có thể tập trung vào các khu vực rộng lớn hơn. Rõ ràng, đây sẽ là bước tiến hướng tới mục tiêu mà Tổng thống Mỹ Joe Biden và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đồng ý tại Bali (Indonesia) vào tháng 11-2022, nhằm thiết lập một “điểm sàn” trong mối quan hệ, ngăn cạnh tranh “chuyển hướng thành xung đột”.
Vẫn là tích cực
Giới quan sát cho rằng, thông điệp tích cực vừa qua là dấu hiệu cho thấy quan hệ Mỹ - Trung Quốc có thể bước vào giai đoạn mới khởi sắc hơn, sau những căng thẳng và bất đồng gay gắt liên quan đến nhiều vấn đề.
Tuy nhiên, thông tin về việc Mỹ triển khai 4 tàu chiến hải quân sau khi lực lượng hải quân Nga và Trung Quốc tiến hành tuần tra chung gần bờ biển Alaska đang làm cộng đồng quốc tế quan ngại. Giới chức quốc phòng Mỹ bình luận, hoạt động phối hợp Nga - Trung Quốc kiểu này diễn ra “lần đầu trong lịch sử”.
Ngay sau đó, Tổng thống Joe Biden ngày 9-8 ký một sắc lệnh hành pháp cấm một số khoản đầu tư nhất định của Mỹ vào công nghệ nhạy cảm ở Trung Quốc, đồng thời yêu cầu chính phủ phải được báo cáo về hoạt động tài trợ trong các lĩnh vực công nghệ khác. Động thái này được cho là có thể gây căng thẳng giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới. Đáp trả, ngày 11-8, Bộ Thương mại Trung Quốc lần đầu công bố báo cáo đánh giá mức độ tuân thủ của Mỹ trong Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), trong đó bày tỏ quan ngại rằng các biện pháp chính sách của Mỹ làm suy yếu các quy tắc thương mại đa phương, áp đặt các biện pháp trừng phạt đơn phương, áp dụng tiêu chuẩn kép trong chính sách công nghiệp và làm xáo trộn chuỗi cung ứng và công nghiệp toàn cầu.
Các chuyên gia phân tích nhận định, những tín hiệu tích cực vừa qua trong quan hệ Mỹ - Trung Quốc là đáng hoan nghênh. Mặc dù vẫn có sự căng thẳng trong nhiều lĩnh vực, những sự giao tiếp này có thể đặt cơ sở cho cuộc gặp thưởng đỉnh giữa Tổng thống Biden và Chủ tịch Tập Cận Bình nhân Hội nghị APEC tổ chức tại Mỹ vào cuối năm nay./.
Phạm Thuận (tổng hợp)
