Leo thang căng thẳng trên biển Đông
Trung Quốc liên tục triển khai tàu thực hiện hành vi khiêu khích nguy hiểm trên biển Đông .
Có nhiều cơ chế để tránh xảy ra những sự cố đáng tiếc giữa Mỹ và Trung Quốc. Hai quốc gia này cùng 19 nước khác tham gia Bộ Quy tắc ứng xử cho những cuộc chạm trán ngoài ý muốn trên biển (CUES) với giao thức được chuẩn hóa về quy trình bảo đảm an toàn. Các quan chức Hải quân Mỹ cho biết, họ liên lạc chặt chẽ hơn với quân đội Trung Quốc, bảo đảm CUES được thực thi. Tuy nhiên, những quy tắc này không áp dụng với lực lượng bảo vệ bờ biển hoặc dân quân biển, vốn đang được Trung Quốc sử dụng rộng rãi để áp đặt yêu sách chủ quyền phi pháp với 80% diện tích của biển Đông. Theo đó, nhiều sự cố xảy ra giữa các lực lượng của Mỹ và Trung Quốc.
Hải quân Mỹ thời gian gần đây cũng chạm trán với các tàu Trung Quốc sau khi 2 lần điều tàu chiến hoạt động ở ngoài khơi biển Malaysia, nơi các tàu hải quân và hải giám của Trung Quốc bị tố hoạt động bên trong vùng đặc quyền kinh tế của Malaysia, nhằm gây sức ép lên tàu thăm dò West Capella, do Công ty Petronas của Malaysia vận hành. Trong tuyên bố hồi giữa tháng 5-2020, Phó đô đốc Bill Merz, chỉ huy Hạm đội 7 cho biết, Mỹ phải hành động như vậy để hỗ trợ “các đồng minh và đối tác theo đuổi những lợi ích kinh tế hợp pháp của họ”. Trước đó, ngày 29-4-2020, không quân Mỹ điều hai máy bay ném bóm B-1B Lancer thực hiện chuyến bay kéo dài hơn 30 tiếng đồng hồ từ Nam Dakota để tiến hành các hoạt động trên biển Đông.
Vấn đề chủ quyền cần được tôn trọng
Dù Mỹ không phải là quốc gia có tuyên bố chủ quyền ở biển Đông – tuyến hàng hải quan trọng đối với thương mại và vận chuyển quốc tế, nhưng nước này luôn khẳng định quyền tự do hàng hải ở khu vực biển quốc tế và hỗ trợ một số quốc gia nhỏ hơn đối phó với sự tăng cường hiện diện quân sự của Trung Quốc. Nguyên nhân chính gây ra căng thẳng là do Trung Quốc ngang nhiên bồi đắp và xây dựng trái phép các bãi đá, rạn san hô thành đảo nhân tạo, triển khai vũ khí đến các đảo này. Thời gian gần đây, Bắc Kinh cũng điều tàu bảo vệ bờ biển được trang bị vũ khí giống như tàu hải quân tiêu chuẩn để hộ tống các tàu đánh cá.
Trước những diễn biến phức tạp và khó lường trên biển Đông trong thời gian qua, giới chuyên gia phân tích cho rằng, điều quan trọng nhất hiện nay là các quốc gia trong khu vực, trong đó có Việt Nam, Philippines và Malaysia, vốn chịu nhiều tác động nhất từ các hành vi sai trái của Trung Quốc, cần tiếp tục duy trì các biện pháp pháp lý và ngoại giao cứng rắn hơn nhằm đối phó với Trung Quốc.
Về vần đề này, chiều 28-5, Bộ Ngoại giao Việt Nam tổ chức họp báo phản đối việc Trung Quốc khai thác cát trái phép trên biển Đông và công bố sử dụng công nghệ mới, trồng và thu hoạch rau trên đảo Phú Lâm thuộc quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam. Bộ Ngoại giao Việt Nam khẳng định, Việt Nam có đầy đủ bằng chứng lịch sử và cơ sở pháp lý để khẳng định chủ quyền không thể tranh cãi của Việt Nam với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa, cũng như với vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa trên biển Đông. Hoạt động của các bên ở hai quần đảo này cũng như ở các khu vực Việt Nam có quyền chủ quyền, quyền tài phán trên biển Đông là vi phạm chủ quyền, quyền chủ quyền của Việt Nam và vi phạm luật pháp quốc tế.
Quang Huy tổng hợp - Ảnh: VOV4 tháng đầu năm 2020, Hải quân Mỹ tiến hành 4 lượt hoạt động tự do hàng hải (FONOPS) ở biển Đông. Với đà tiến này, đến hết năm nay, các hoạt động được dự đoán có thể vượt qua con số 8 của năm 2019. Về phía Trung Quốc, sau khi kiểm soát được dịch bệnh COVID-19, Hải quân Trung Quốc quay trở lại cảng ở đảo Hải Nam, nối lại các cuộc tập trận trong khu vực. Giới quan sát cho rằng, quân đội hai nước đang tham gia vào trò chơi “đuổi bắt” với những tình huống cận kề nguy hiểm.
