Ngày càng nhiều phụ nữ thành phố Cảng thành công trên lĩnh vực nghiên cứu khoa học. Thành công và sự đóng góp quan trọng của họ trong các lĩnh vực khoa học, xã hội khiến “nửa thế giới” phải ngả mũ thán phục. Dù vậy, cùng với việc ghi nhận thành tích của các nhà khoa học nữ, gia đình, đồng nghiệp, xã hội cũng cần chia sẻ với họ những khó khăn khi chọn con đường làm khoa học.
Các nữ cán bộ Trung tâm Khuyến nông Hải Phòng trao đổi nghiệp vụ tại vườn ươm thử nghiệm các giống cây trồng mới của trung tâm.
Toả sáng những nhà khoa học nữ
Ngay trước thời điểm nghỉ hưu theo chế độ, Thạc sĩ Đặng Khánh Ngọc, Giảng viên chính Khoa Máy tàu biển (Trường đại học Hàng hải Việt Nam) vẫn khiến nhiều đồng nghiệp nể phục về sức nghiên cứu khoa học. Công trình “Khảo nghiệm chất phụ gia nhiên liệu nano trên động cơ diesel để đánh giá mức độ tiết kiệm nhiên liệu” giúp chị vinh dự nhận Bằng lao động sáng tạo của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam.
Ở tuổi 55, chị Ngọc vẫn khôn nguôi trăn trở đi tìm bài toán giảm ô nhiễm môi trường từ dầu diesel sử dụng trong phương tiện giao thông. Đề tài được đánh giá xuất sắc, bởi nhiên liệu nano giúp nâng cao chất lượng quá trình cháy trong động cơ và giảm lượng phát khí thải độc hại ra môi trường. Chỉ sau 1 năm áp dụng ở 3 đơn vị gồm: Công ty cổ phần vận tải xăng dầu VIPCO, Công ty INLACO-Hải Phòng, Trung tâm Huấn luyện thuyền viên Trường đại học Hàng hải Việt Nam, động cơ diesel sử dụng chất phụ gia nhiên liệu nano giúp tiết kiệm hơn 2,87 tỷ đồng.
Ở lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao cũng ghi nhận hàng loạt thành tựu của các tài năng sáng tạo nữ. Tiêu biểu, sáng kiến sản xuất rau trái vụ an toàn nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả sản xuất của Thạc sĩ Lê Thị Đức, Phó trưởng Phòng Chuyển giao kỹ thuật nông nghiệp (Trung tâm Khuyến nông Hải Phòng). Với hơn 10 năm gắn bó ruộng đồng, làm bạn với bà con nông dân, chị Lê Thị Đức tìm ra giải pháp sản xuất rau trái vụ an toàn áp dụng trên 6 nhóm rau gồm: cà chua, bí xanh, đậu cove tím, dưa chuột, bắp cải, súp lơ, su hào tím, cải xanh. Sau khi trồng thử nghiệm tại các huyện: An Lão, Tiên Lãng, Vĩnh Bảo…, các giống rau mới đều sinh trưởng, phát triển tốt, năng suất cao hơn từ 8-10%, chống chịu được điều kiện bất thuận, sâu bệnh, phù hợp thị hiếu người tiêu dùng, đem lại lợi nhuận cao hơn từ 70-120 triệu đồng/ha so với trước.
Hay như đề tài xây dựng mô hình ứng dụng công nghệ sản xuất sử dụng chế phẩm probiotic phục vụ chăn nuôi lợn, gà của Thạc sĩ Ngô Thị Hải Linh, Phó giám đốc Trung tâm Ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ Hải Phòng (Sở Khoa học và Công nghệ) mang lại giá trị kinh tế gần 400 triệu đồng/năm. Chế phẩm vi sinh probiotic sử dụng công nghệ vi sinh vật có nguồn gốc hoàn toàn từ thiên nhiên, thân thiện với môi trường, giá thành rẻ mà vẫn đạt tiêu chuẩn chất lượng tương đương với sản phẩm nhập ngoại.
Cần nhiều hơn sự chia sẻ…
Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Bùi Thị Hà cho biết, phong trào nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ được triển khai sâu rộng đến nữ cán bộ, công nhân viên. Năm 2016-2017, 100% số đề tài nghiên cứu khoa học của đơn vị đều do cán bộ nữ làm chủ nhiệm. Tiêu biểu, nữ cán bộ Phòng Chuyển giao kỹ thuật nông nghiệp có 5/6 đề tài, trong đó có 2 chiến sĩ thi đua cấp thành phố, 2 bằng lao động sáng tạo. Nữ cán bộ Phòng Chuyển giao kỹ thuật thuỷ sản có 3/3 đề tài, 1 chiến sĩ thi đua cấp thành phố, 1 lao động giỏi… Ngoài nhiệm vụ nghiên cứu, chị em tích cực phối hợp doanh nghiệp đẩy mạnh ứng dụng công nghệ cao, tiến bộ kỹ thuật, khảo nghiệm các giống cây trồng, vật nuôi mới… phục vụ sản xuất trên địa bàn thành phố.
Song, để gặt hái thành công trong sự nghiệp, không ít các nữ khoa học, cán bộ nghiên cứu phải hy sinh, đánh đổi rất nhiều trong cuộc sống gia đình. Thạc sĩ Đặng Khánh Ngọc tâm sự: Trong nghiên cứu khoa học, nam giới khó một thì phụ nữ khó gấp năm, gấp mười. Khó khăn ở đây không chỉ ở năng lực chuyên môn, mà là những trở ngại từ thiên chức làm vợ, làm mẹ. “Ví như, các nhà khoa học nữ thường khó có thể đáp ứng những chuyến công tác học tập, thực tế trong và ngoài nước dài ngày. Cùng lắm chỉ theo những khóa đào tạo hay nghiên cứu ngắn hạn. Điều đó khiến niềm đam mê nghiên cứu khoa học của chị em bị hạn chế”, thạc sĩ Ngọc nói.
Thách thức lớn nhất đối với phụ nữ làm khoa học là việc cân đối giữa công việc và gia đình, làm sao để người phụ nữ có thể dồn hết tâm lực vào nghiên cứu khoa học nhưng gia đình vẫn hạnh phúc. Bởi, với thiên chức rất quan trọng là làm vợ, làm mẹ, cho dù có làm công tác gì, người phụ nữ cũng không thể sao nhãng việc nhà, không thể không quan tâm chăm lo gia đình. Thạc sĩ Lê Thị Đức dí dỏm: “Cũng may được sự ủng hộ, hậu thuẫn lớn từ ông xã và gia đình nhà chồng, tôi mới có thời gian nghiên cứu khoa học. Ngẫm ra, trong thành công của người phụ nữ có bóng dáng… của người đàn ông, mới đúng hoàn cảnh của tôi”.
Nếu nhìn vào những kết quả cuối cùng, ai cũng nghĩ đơn giản. Nhưng nếu nhìn cả chặng đường là những chuỗi ngày dài các chị tạm gác chuyện gia đình, âm thầm làm việc trong phòng thí nghiệm để nghiên cứu, theo dõi, phân tích tỉ mỉ mới thấy được những kết quả đó to lớn như thế nào. Có thể nói, các chị với cương vị lãnh đạo, quản lý tham gia nghiên cứu khoa học có những phát minh, sáng kiến, cải tiến ứng dụng có kết quả trong sản xuất kinh doanh, góp phần nâng cao năng suất lao động và xây dựng hình ảnh đẹp về lực lượng phụ nữ Hải Phòng trong giai đoạn công nghiệp hóa – hiện đại hóa tự tin, trung hậu, đảm đang. Tuy nhiên, trước nhiều trở ngại, khó khăn hiện hữu, nếu nhận được chia sẻ nhiều hơn từ phía gia đình, đồng nghiệp và xã hội, phụ nữ có thể đạt được nhiều thành công hơn nữa trong nghiên cứu khoa học.
Khánh Hà
