Năm học 2026 - 2027 được xác định là giai đoạn quan trọng để hiện thực hóa Nghị quyết 71, chuẩn bị đầy đủ các điều kiện nhằm tạo chuyển biến thực chất trong toàn ngành giáo dục.
Năm học 2026 - 2027 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong quá trình triển khai Nghị quyết số 71 của Bộ Chính trị, đồng thời là thời điểm ngành giáo dục bước vào giai đoạn lấy hiệu quả thực thi làm thước đo quan trọng nhất của công cuộc đổi mới.
Thời gian qua, Đảng, Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách quan trọng, tạo nền tảng cho sự phát triển của giáo dục. Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục, cùng Chương trình mục tiêu quốc gia và bốn dự luật lớn được ban hành trong năm nay, được kỳ vọng tạo cơ sở xây dựng hệ thống giáo dục hiện đại, đồng bộ và hiệu quả.
Để chuẩn bị cho năm học mới, Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các địa phương đã triển khai đồng bộ nhiều nhiệm vụ, từ tuyển sinh đầu cấp, tăng cường cơ sở vật chất, phát triển mạng lưới trường lớp, xây dựng đội ngũ nhà giáo đến hoàn thiện chương trình, sách giáo khoa và thực hiện các chính sách hỗ trợ người dạy, người học.
Theo báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, năm học 2025 - 2026, cả nước có 4,55 triệu trẻ mầm non và 19,08 triệu học sinh phổ thông đến trường. Bước sang năm học 2026 - 2027, tổng chỉ tiêu tuyển sinh lớp 10 tiếp tục tăng khoảng 10%, đạt 79,3% tổng số học sinh lớp 9.
Về đội ngũ nhà giáo, năm học vừa qua cả nước có 1.277.297 giáo viên mầm non, phổ thông và 98.477 cán bộ quản lý cơ sở giáo dục. Chính phủ đã ban hành chế độ phụ cấp đối với nhà giáo; Bộ Giáo dục và Đào tạo đồng thời chỉ đạo các địa phương tuyển dụng, điều động, ký hợp đồng để bảo đảm đủ giáo viên cho năm học mới, đồng thời hướng dẫn mời chuyên gia, nghệ nhân, nghệ sĩ và vận động viên tham gia các hoạt động giáo dục trong nhà trường.
Đối với hệ thống trường nội trú khu vực biên giới, Bộ đã ban hành kế hoạch thí điểm mô hình trường quy mô lớn, liên cấp tại cấp xã ở 5 tỉnh, thành phố, phấn đấu hoàn thành trước ngày 30/8/2026 để làm cơ sở nhân rộng trên phạm vi cả nước trước ngày 30/8/2027.
Song song với đó, Bộ tiếp tục rà soát, điều chỉnh quy chuẩn trường lớp và định mức giáo viên, dự kiến hoàn thành trước ngày 30/8/2026. Sau khi sắp xếp và điều chỉnh định mức, nhu cầu biên chế giáo viên dự kiến cơ bản tương đương với số biên chế còn thiếu hiện nay.
Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng đã ban hành khung năng lực số, trong đó tích hợp nội dung về trí tuệ nhân tạo dành cho giáo viên và người học; hướng dẫn tăng cường giảng dạy, giáo dục về trí tuệ nhân tạo trong trường phổ thông cũng như việc mời nghệ nhân, nghệ sĩ, vận động viên tham gia giảng dạy.
Đồng thời, Bộ đang chỉ đạo xây dựng nền tảng giáo dục thông minh quốc gia, ứng dụng trí tuệ nhân tạo có kiểm soát. Trong năm học tới, các trợ lý giảng dạy và học tập cá thể hóa sẽ được đưa vào thử nghiệm.
Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, cả nước hiện có khoảng 2,8 triệu người học đại học và sau đại học, trong đó khoảng 2,66 triệu sinh viên. Quy mô đào tạo cơ bản đáp ứng mục tiêu đến năm 2030 theo Quy hoạch tổng thể quốc gia. Các ngành STEM hiện chiếm khoảng 30% tổng số sinh viên và tiếp tục có xu hướng tăng, trong khi tỷ lệ đào tạo sau đại học vẫn còn ở mức thấp.
Năm 2025, tuyển sinh giáo dục nghề nghiệp đạt khoảng 2,2 triệu người học, tập trung nhiều ở các ngành STEM. Hai luật về giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp đã được ban hành, góp phần thể chế hóa các chủ trương lớn của Nghị quyết số 71-NQ/TW.
Thời gian qua, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt nhiều đề án phát triển các cơ sở giáo dục đại học trọng điểm, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, thu hút chuyên gia và nhà khoa học quốc tế, đồng thời ban hành chính sách học bổng đối với các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược.
Theo số liệu đăng ký tuyển sinh trực tuyến, gần 48% thí sinh lựa chọn các ngành STEM. Bộ Giáo dục và Đào tạo đã phê duyệt 90 chương trình đào tạo tài năng và các chương trình đào tạo vi mạch bán dẫn; đồng thời chỉ đạo các cơ sở giáo dục đại học rà soát, sắp xếp lại ngành đào tạo, mạnh dạn loại bỏ những ngành không còn phù hợp, đổi mới chương trình và phương thức đào tạo để thích ứng với sự phát triển của công nghệ số và trí tuệ nhân tạo.
Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng đã trình Thủ tướng Chính phủ dự thảo Chiến lược phát triển giáo dục đại học với định hướng xác định giáo dục đại học là hạ tầng tri thức chiến lược quốc gia. Chiến lược tập trung vào phân tầng, sắp xếp tối ưu mạng lưới; hiện đại hóa quản trị; đổi mới cơ chế tài chính và đầu tư; thúc đẩy chuyển đổi toàn diện, chủ động thích ứng với trí tuệ nhân tạo; đồng thời xây dựng các cơ sở giáo dục đại học trọng điểm, tinh hoa.
Trong thời gian tới, Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ tiếp tục trình cấp có thẩm quyền ban hành các quyết định về hỗ trợ kinh phí đào tạo giáo viên, giảng viên tài năng; các ngành khoa học cơ bản; các ngành, nghề thuộc lĩnh vực năng khiếu nghệ thuật, thể thao; các ngành, nghề đặc thù, khó thu hút người học; các ngành, nghề thuộc lĩnh vực kinh tế mũi nhọn và những ngành nghề thị trường lao động có nhu cầu nhưng khó thực hiện xã hội hóa. Bộ cũng sẽ ban hành các chuẩn chương trình giáo dục nghề nghiệp để hướng dẫn các cơ sở đào tạo triển khai từ năm học 2027 - 2028.
Về nguồn lực thực hiện, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn cho biết Bộ đang chỉ đạo hoàn thành công tác chuẩn bị và phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026 - 2030. Theo đó, dự kiến sẽ tập trung đầu tư khoảng 30 cơ sở giáo dục trọng điểm và khoảng 50 trường cao đẳng chất lượng cao, trên cơ sở các nghị quyết của Đảng, quy hoạch mạng lưới và các đề án đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.
Tại cuộc làm việc với ngành Giáo dục và Đào tạo về công tác chuẩn bị khai giảng năm học mới 2026 - 2027 và kết quả triển khai thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm ghi nhận công tác chuẩn bị năm học mới được triển khai tích cực, toàn diện; toàn hệ thống chính trị đã có những chuyển biến tích cực trong thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW, nhiều điểm nghẽn từng bước được tập trung tháo gỡ.
Tuy nhiên, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chỉ rõ, những chuyển biến mới chủ yếu thể hiện ở nhận thức và công tác chuẩn bị chính sách. Chuyển biến thực chất trong nhà trường, trong đời sống của giáo viên, trong trải nghiệm học tập của học sinh, sinh viên chưa đồng đều, chưa đủ mạnh so với yêu cầu "đột phá" mà Nghị quyết số 71-NQ/TW đề ra.
Thiếu giáo viên vẫn là điểm nghẽn lớn; cơ sở vật chất và thiết bị dạy học chưa đáp ứng yêu cầu; chi phí học tập, dạy thêm, học thêm, thi cử và tuyển sinh còn tạo áp lực lớn; giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học chưa tạo được đột phá rõ nét; quản trị giáo dục còn nặng tính hành chính, chuyển đổi số chưa đồng đều.
Để chuẩn bị cho năm học mới 2026 - 2027, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu bảo đảm đủ cơ sở vật chất, đủ trường, đủ lớp, thực hiện nguyên tắc "Ở đâu có học sinh, ở đó có giáo viên". Đồng thời, cần hoàn thiện cơ chế tài chính giáo dục theo hướng coi đầu tư cho giáo dục là đầu tư phát triển; tăng chi phải đi đôi với phân bổ đúng trọng tâm, công khai, minh bạch và đo được hiệu quả.
Nguồn lực cần ưu tiên cho các nhiệm vụ cấp bách như bổ sung giáo viên, đầu tư trường lớp, phát triển giáo dục mầm non, bán trú, nội trú, hạ tầng số, giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học trọng điểm và hỗ trợ người học có hoàn cảnh khó khăn.
Định hướng phát triển giáo dục và đào tạo trong thời gian tới, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ rõ, đổi mới giáo dục - đào tạo phải đặt trong tổng thể yêu cầu phát triển đất nước nhanh, bền vững, tự chủ, tự cường trong kỷ nguyên mới; chuyển mạnh từ tư duy "quản lý giáo dục" sang "quản trị phát triển giáo dục".
Giáo dục phải đi trước một bước trong chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao, nhân lực có kỹ năng nghề, nhân lực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và các ngành chiến lược của đất nước.
Phát biểu chỉ đạo tại Phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 6/2026 và Hội nghị trực tuyến Chính phủ với địa phương, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp tục nhấn mạnh công tác giáo dục, đào tạo nguồn nhân lực cho phát triển đất nước có ý nghĩa đặc biệt quan trọng; yêu cầu lấy Nghị quyết số 71 làm trọng tâm thực hiện, đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu sớm hoàn thiện tiêu chí, tiêu chuẩn công nhận trường chuẩn quốc gia; thí điểm các mô hình quản trị mới; bảo đảm môi trường giáo dục an toàn, phòng, chống bạo lực, xâm hại, ma túy, thuốc lá điện tử và các rủi ro trên không gian mạng.
Cùng với đó là quy hoạch, xây dựng đồng bộ trường học và hạ tầng xã hội phù hợp quy mô dân số; tháo gỡ khó khăn về quỹ đất, thủ tục đầu tư xây dựng trường học; không để tình trạng đô thị phát triển nhưng thiếu trường lớp; khẩn trương hướng dẫn chuyển đổi công năng các trụ sở, công trình công dôi dư thành cơ sở giáo dục, cơ sở y tế; tổ chức lễ khai giảng năm học 2026 - 2027 và lễ khánh thành các trường phổ thông liên cấp nội trú xã biên giới đất liền vào sáng 5/9/2026 bảo đảm trang trọng, vui tươi, an toàn, tiết kiệm và thiết thực.
Tiếp thu các ý kiến chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, phát biểu kết luận hội nghị, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng yêu cầu Chính phủ, Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các địa phương tập trung chuẩn bị tốt các điều kiện cho năm học 2026 - 2027.
Thủ tướng đề nghị Bí thư Tỉnh ủy, Thành ủy, Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố trực tiếp làm việc với ngành giáo dục để cụ thể hóa và triển khai nghiêm túc, hiệu quả Nghị quyết số 71 của Bộ Chính trị cùng các chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước về công tác chuẩn bị năm học mới.
Tại hội nghị, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn cho biết ngành Giáo dục xác định hai trục trọng tâm cần tập trung triển khai, gồm mở rộng cơ hội tiếp cận và nâng cao chất lượng giáo dục mầm non, phổ thông; đồng thời hiện đại hóa giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp nhằm phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ kỷ nguyên số và trí tuệ nhân tạo.
Theo Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn, ngành giáo dục hiện vẫn đối mặt nhiều khó khăn. Cả nước còn thiếu khoảng 45.000 giáo viên, thiếu khoảng 27.000 phòng học, phòng chức năng và phòng học bộ môn; trang thiết bị dạy học mới đáp ứng khoảng 50% nhu cầu. Tại nhiều đô thị lớn, áp lực về trường lớp, tuyển sinh, dạy thêm, học thêm vẫn còn lớn; trong khi tỷ trọng đào tạo sau đại học còn ở mức thấp.
Để bảo đảm các điều kiện bước vào năm học mới, Bộ Giáo dục và Đào tạo đề nghị các địa phương tuyển dụng hết chỉ tiêu giáo viên được giao; bố trí kinh phí hợp đồng, điều động giáo viên linh hoạt; nghiên cứu nâng tầng các công trình hiện có, cải tạo trụ sở dôi dư thành cơ sở giáo dục; đồng thời mua sắm đầy đủ thiết bị dạy học tối thiểu.
Các địa phương cũng cần hoàn thành các trường học khu vực biên giới, chuẩn bị tốt công tác tuyển sinh và vận hành hiệu quả; thực hiện nghiêm Chỉ thị số 03 của Thủ tướng Chính phủ; tăng cường kiểm tra an toàn, vệ sinh trường học và lựa chọn đơn vị chuyên nghiệp cung cấp suất ăn bán trú, bảo đảm an toàn thực phẩm.
Bộ Giáo dục và Đào tạo đồng thời đề nghị cắt giảm các hoạt động mang tính hình thức trong nhà trường, tạo điều kiện để đội ngũ nhà giáo tập trung cho nhiệm vụ chuyên môn.
Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn cũng kiến nghị Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị tăng cường các điều kiện bảo đảm chất lượng năm học 2026 - 2027; cho phép xây dựng Bộ chỉ số phát triển giáo dục làm công cụ quản trị và giao chỉ tiêu phát triển giáo dục cho các địa phương; ưu tiên bố trí vốn đầu tư công trung hạn, bảo đảm chi ngân sách nhà nước cho giáo dục đại học đạt 3% tổng chi ngân sách theo quy định của Luật Giáo dục Đại học và Nghị quyết số 71.
Những thách thức phía trước vẫn còn lớn, song với sự chỉ đạo của Đảng, Chính phủ cùng quyết tâm đổi mới của toàn ngành, giáo dục được kỳ vọng sẽ tạo ra những chuyển biến thực chất trong năm học 2026 - 2027, góp phần nâng cao chất lượng dạy và học, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
TT (tổng hợp)
.jpg "An Dương phấn đấu hoàn thành 4 dự án xây dựng trường học trước năm học mới")
