Nan giải 'chia tay đòi quà'

Những câu chuyện dở khóc, dở cười

Ngày 6/9, Công an phường Nam Triệu (thành phố Hải Phòng) khẩn trương bắt giữ Đặng Bảo Quý (sinh năm 2004, trú xã Tiên Minh) về hành vi dùng dao khống chế, cướp tài sản của bạn gái cũ. Theo điều tra ban đầu, Quý quen chị Nguyễn Thị T. (sinh năm 2004, trú tại phường Nam Triệu) qua mạng xã hội từ đầu tháng 8/2025, nảy sinh tình cảm. Chỉ sau vài tuần, Quý mua tặng chị T. một chiếc iPhone 11. Nhưng ngày 2/9, cả hai chia tay, Quý nảy sinh ý định đòi lại điện thoại.

Ngày 5/9, Quý rủ thêm một người bạn, mang dao tới nhà chị T. để đòi. Khi không tìm thấy chiếc điện thoại đã tặng, đối tượng đã lấy chiếc iPhone 6 Plus của chị T., thậm chí còn kề dao vào cổ khiến chị T. bị thương. Sau khi gây án, Quý cùng đồng phạm bỏ trốn nhưng nhanh chóng bị bắt giữ cùng tang vật. Vụ việc gây chấn động dư luận vì mức độ manh động, song cũng gợi lên thực tế: Từ một món quà tình cảm, hành động “chia tay đòi quà” đã biến thành tội phạm hình sự, gây thương tích cho người khác và hủy hoại cả tương lai của chính đối tượng.

Trên thực tế, “chia tay đòi quà” không chỉ dừng ở giới trẻ. Trước đó, một tòa án cấp huyện tại Cần Thơ đã xét xử vụ kiện “chia tay đòi quà” gần 3 tỷ đồng. Theo đó, ông T. khởi kiện đòi lại gần 3 tỷ đồng từ bà H., người tình từng chung sống như vợ chồng. Ông cho rằng đây là khoản tiền cho vay, còn bà H. khẳng định là sự chu cấp, tặng cho trong thời gian mặn nồng. Cuối cùng, tòa án buộc bà H. phải hoàn trả 2,5 tỷ đồng. Câu chuyện này khiến dư luận chia phe: một bên cho rằng “yêu thì tặng, chia tay lại đòi” là khó chấp nhận; bên lại đặt vấn đề nếu số tiền hay tài sản quá lớn, không thể coi là “quà tặng” đơn thuần; bên khác bình luận về những khả năng vụ lợi trong tình yêu.

Trên mạng xã hội, không ít lần cộng đồng mạng xôn xao với những vụ việc tương tự: người thì đòi xe máy, người mang cả hóa đơn mua nhẫn kim cương ra làm bằng chứng, có trường hợp còn kiện tụng kéo dài. Nhiều tình huống trở thành đề tài cười ra nước mắt, nhưng đằng sau là nỗi đau, sự tổn thương và cả hệ lụy pháp lý.

Những vụ việc này cho thấy, “chia tay đòi quà” không còn là chuyện hiếm gặp. Nó phản ánh lối ứng xử thiếu chín chắn của một bộ phận giới trẻ và cả sự phức tạp trong quan hệ tình cảm - tài chính của người trưởng thành.

Góc nhìn pháp lý và giải pháp

Luật sư Nguyễn Thị Minh Phượng (Công ty Luật TNHH Khang Nhân) cho rằng, pháp luật Việt Nam đã có quy định khá rõ về việc tặng cho và hoàn trả tài sản, song khi áp dụng vào đời sống tình cảm, vấn đề này lại trở nên rắc rối. Theo Bộ luật Dân sự 2015, hợp đồng tặng cho tài sản có thể được lập thành văn bản, thậm chí công chứng với tài sản lớn như nhà đất, xe ô tô. Khi đó, nếu việc tặng cho chưa hoàn tất thủ tục sang tên, người tặng vẫn có quyền đòi lại. Nhưng với các quà tặng thông thường như điện thoại, tiền, trang sức… phần lớn được trao tay mà không lập giấy tờ. Do đó, khi tình cảm đổ vỡ, bên tặng rất khó chứng minh để đòi lại.

Luật sư Minh Phượng phân tích về nguyên tắc, tài sản tặng, cho đã hoàn tất thì thuộc quyền sở hữu của người nhận. Người tặng không có quyền đơn phương đòi lại, trừ khi có điều kiện tặng cho được ghi nhận rõ ràng từ trước. Nếu việc đòi lại diễn ra bằng cách uy hiếp, đe dọa hoặc dùng bạo lực, hành vi đó sẽ bị xử lý hình sự, không còn là tranh chấp dân sự nữa.

Trường hợp mới đây ở Hải Phòng là ví dụ điển hình. Ban đầu chỉ là mong muốn đòi lại tài sản, nhưng do lựa chọn cách hành xử sai lầm, đối tượng phải đối diện với tội danh cướp tài sản và cố ý gây thương tích.

Theo các chuyên gia, để hạn chế những vụ việc tương tự, cần nâng cao nhận thức pháp luật để người dân, nhất là giới trẻ. Quà tặng tự nguyện không thể dễ dàng đòi lại, trừ khi có chứng cứ rõ ràng. Nên ứng xử văn minh khi kết thúc quan hệ; thay vì cay cú, dùng bạo lực, các bên cần chấp nhận việc chia tay như một lẽ thường tình. Tôn trọng nhau sau khi chấm dứt tình cảm mới là cách để bảo vệ danh dự và tránh rắc rối pháp lý.

Về phía các cơ quan pháp luật như công an, tòa án cần xử lý nghiêm các hành vi lợi dụng “đòi quà” để phạm tội, đồng thời phổ biến pháp luật qua các vụ việc thực tế để răn đe, cảnh báo. Gia đình và nhà trường cần tăng cường giáo dục kỹ năng sống cho thanh thiếu niên, định hướng lối sống lành mạnh, tránh lệ thuộc vật chất trong tình yêu. Khi tình cảm đặt trên nền tảng chân thành thay vì vật chất, việc “chia tay đòi quà” sẽ ít có cơ hội xảy ra.

"Xét ở góc độ pháp luật, “chia tay đòi quà” hiếm khi có lợi cho người đòi. Còn ở góc độ nhân văn, việc đòi quà chẳng khác nào phủ nhận tình cảm từng có. Vì thế, cách ứng xử văn minh nhất chính là để quá khứ ở lại, giữ cho nhau sự tôn trọng sau khi kết thúc”, luật sư Minh Phượng nhấn mạnh.