Công tác thanh tra, kiểm tra góp phần giúp doanh nghiệp hiểu rõ, thực hiện đầy đủ các chế độ, quyền lợi cho người lao động.
Trong ảnh: Cán bộ kỹ thuật Công ty xi măng ChinFon Hải Phòng trong ca sản xuất.
(HPĐT)- Năm 2020, do ảnh hưởng của dịch bệnh COVID-19, hoạt động thanh tra, kiểm tra của ngành bảo hiểm xã hội (BHXH) tạm “dừng” nhằm tạo điều kiện cho các doanh nghiệp ổn định sản xuất. Mặc dù số đơn vị, doanh nghiệp thanh, kiểm tra giảm, nhưng chất lượng, hiệu quả thanh, kiểm tra đạt cao. Cơ quan BHXH phát hiện nhiều đơn vị vi phạm và kiên quyết xử lý, góp phần quan trọng bảo đảm quyền lợi của người tham gia BHXH, ngăn ngừa, hạn chế tình trạng vi phạm pháp luật về BHXH, bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm thất nghiệp (BHTN).
Tập trung doanh nghiệp có dấu hiệu vi phạm
Theo số liệu của BHXH Hải Phòng, toàn thành phố có khoảng 340 đơn vị, doanh nghiệp nợ BHXH, BHYT, BHTN từ 3 tháng trở lên, với tổng số tiền hơn 600 tỷ đồng. Năm 2020, BHXH Hải Phòng tiến hành thanh tra, kiểm tra chuyên ngành đóng bảo hiểm tại 110 đơn vị, doanh nghiệp nợ bảo hiểm. Qua thanh, kiểm tra, cơ quan BHXH phát hiện nhiều “chiêu trò” trốn đóng bảo hiểm cho người lao động (NLĐ) tại các doanh nghiệp.
Đơn cử, lực lượng thanh tra phát hiện nhiều trường hợp NLĐ được chủ doanh nghiệp ký hợp đồng lao động mùa vụ 25 ngày nhiều lần liên tục trong năm. Sau khi hết hạn hợp đồng 2- 5 ngày, họ lại được ký tiếp hợp đồng lao động mùa vụ. Theo hồ sơ một số doanh nghiệp cung cấp, khá nhiều lao động chỉ ký hợp đồng lao động 1 năm nhưng chưa tham gia BHXH, sau đó có thời gian nghỉ việc ngắt quãng rồi lại tiếp tục được doanh nghiệp tiếp nhận vào làm việc với hợp đồng lao động mới. Đến thời điểm này, doanh nghiệp mới bắt đầu tham gia BHXH cho NLĐ, như vậy, doanh nghiệp trốn đóng BHXH cho NLĐ được một thời gian. Bên cạnh đó, còn có tình trạng chủ doanh nghiệp thỏa thuận với NLĐ trong hợp đồng lao động (ngoài lương) là khoản trợ cấp sáng kiến, thưởng hoàn thành nhiệm vụ với mức tiền cố định hằng tháng theo từng chức danh công việc. Từ đó, các doanh nghiệp không đưa các khoản này làm căn cứ để tính đóng BHXH, BHYT, BHTN… Không những thế, khi bị thanh tra, nhiều doanh nghiệp cung cấp hồ sơ không đúng thực tế (bảng lương, hợp đồng lao động, quy chế trả lương…) gây khó cho công tác thanh tra hoặc thậm chí viện lý do để cản trở công tác thanh tra – đại diện BHXH Hải Phòng cho biết.
Thực tế trên cho thấy, công tác thanh, kiểm tra của ngành gặp nhiều tình huống “éo le”. Do đó, ngoài nắm vững nghiệp vụ, cán bộ thanh tra BHXH Hải Phòng chủ động trước các tình huống có thể xảy ra để ứng xử linh hoạt, phù hợp, tránh rập khuôn, máy móc. Theo đó, BHXH thành phố thực hiện “cuốn chiếu”, làm đến đâu xong đến đó. Doanh nghiệp nào vi phạm lập biên bản ngay và kiên quyết yêu cầu người đại diện pháp luật hoặc người được ủy quyền hợp pháp của doanh nghiệp ký biên bản làm việc, không để người đứng ra ký biên bản trong khi không được ủy quyền đúng pháp luật. Vì vậy, việc xử lý sau này nhanh chóng, thuận lợi hơn.
Sớm hoàn thiện chức năng thanh, kiểm tra chuyên ngành
Hiện, cơ quan BHXH chỉ có chức năng thanh tra chuyên ngành đóng BHXH, BHYT, chứ không có chức năng thanh tra, xử lý vi phạm trong việc thực hiện chính sách, pháp luật BHXH, BHYT. Quy định này khiến cơ quan BHXH gặp khó trong việc bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người tham gia BHXH, BHYT khi bị doanh nghiệp “bỏ quên” chế độ. Vì vậy, hằng năm có hàng nghìn lao động không được hưởng các chế độ BHXH, BHYT kịp thời.
Trước những vấn đề đặt ra, ngành BHXH Việt Nam kiến nghị Quốc hội sửa đổi Luật BHXH 2014, Luật BHYT, cần bổ sung chức năng thanh tra chuyên ngành đầy đủ cho ngành BHXH, trong đó có thanh tra việc thực hiện chế độ, chính sách BHXH, BHYT nhằm hạn chế tình trạng lạm dụng, trục lợi BHXH, BHYT như hiện nay.
Phó giám đốc BHXH Hải Phòng Nguyễn Văn Thạnh cho biết: Thời gian tới, BHXH thành phố tập trung ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác thanh tra, kiểm tra, cụ thể là áp dụng các phần mềm TST, TCS, phần mềm quản lý khám, chữa bệnh. Trong đó, chú trọng khoanh vùng, rà soát các đơn vị, doanh nghiệp vi phạm, trên cơ sở đó phân tích, đánh giá, xây dựng kế hoạch thanh, kiểm tra sát thực tế nhằm rút ngắn thời gian làm việc trực tiếp và đem lại hiệu quả cao hơn, đồng thời, tăng cường đào tạo, nâng cao chuyên môn nghiệp vụ của đội ngũ cán bộ, nhân viên làm công tác thanh, kiểm tra. Nhằm hạn chế tình phát sinh các đơn vị, doanh nghiệp nợ mới, cơ quan BHXH tiến hành thanh, kiểm tra đột xuất thường xuyên, nhất là các đơn vị nợ từ 3 tháng trở lên; làm tốt công tác hậu kiểm, nhằm kịp thời xử lý các hành vi tái phạm hoặc cố tình vi phạm chính sách, pháp luật BHXH, BHYT.
Hoàng Xuân - Ảnh: Trung KiênNăm 2020, BHXH Hải Phòng tiến hành thanh tra chuyên ngành tại 110 đơn vị nợ BHXH, BHYT, BHTN, với tổng số tiền gần 30 tỷ đồng, trốn đóng bảo hiểm đối với 85 lao động Việt Nam, 3 lao động nước ngoài. Trong và sau thanh tra, các đơn vị nộp hơn 10,7 tỷ đồng, lập danh sách đóng BHXH, BHYT, BHTN đối với 66 lao động Việt Nam; thu hồi về quỹ BHXH số tiền không đúng quy định 10 triệu đồng; xử phạt vi phạm hành chính đối với 5 đơn vị sử dụng lao động, với số tiền gần 80 triệu đồng.
