Gần 100.000 tổ hòa giải được thành lập
Theo thống kê của Bộ Tư pháp, hiện có gần 100.000 tổ hòa giải được thành lập tại hầu hết đơn vị cơ sở trên cả nước với hơn 600.000 hòa giải viên thuộc tất cả thành phần dân cư, như thành viên các tổ chức đoàn thể Mặt trận: phụ nữ, thanh niên, nông dân…, những người có uy tín và hiểu biết pháp luật trong cộng đồng. Kết quả sau 6 năm thi hành Luật Hòa giải ở cơ sở thực hiện hòa giải 870.000 vụ việc, trong đó tỷ lệ hòa giải thành đạt hơn 80%… Bên cạnh Luật Hòa giải ở cơ sở, để phát huy công tác hòa giải trong hoạt động tố tụng, Luật Hòa giải, đối thoại tại tòa án được Quốc hội khóa 14, kỳ họp thứ 9 thông qua ngày 16-6-2020. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để phát huy công tác hòa giải, đối thoại tại tòa án trong thời gian tới.
Kết quả 6 năm thực hiện Luật Hòa giải ở cơ sở và các văn bản hướng dẫn cho thấy, bên cạnh một số kết quả đạt được, hoạt động hòagiải cơ sở còn nhiều hạn chế. Thực trạng tại một số địa phương, công tác hòa giải ở cơ sở chưa phát huy hiệu quả, đòi hỏi có giải pháp để phát huy hơn nữa công tác hòa giải, qua đó một mặt giữ được sự yên bình trong đời sống nhân dân, ngăn ngừa các vi phạm pháp luật; mặt khác giảm thiểu đưa vụ việc tranh chấp trong cộng đồng dân cư ra giải quyết tại cơ quan hành chính nhà nước hoặc phải thụ lý, giải quyết tại Tòa án.
Nâng cao chất lượng hòa giải viên
Nhiệt tình là đặc điểm dễ nhận thấy của đội ngũ hòa giải viên cơ sở; tuy nhiên để đạt được kết quả hòa giải thực chất - tức là giải quyết được mâu thuẫn - cần có kiến thức pháp luật cũng như kỹ năng, kinh nghiệm. Kết quả khảo sát của Bộ Tư pháp và UNDP tại một số địa phương cho thấy, hòa giải là cơ chế giải quyết tranh chấp phổ biến tại cơ sở khi có tới 61,6% số người được phỏng vấn ưu tiên lựa chọn cơ chế này để giải quyết tranh chấp. Kiến thức và sự nhạy cảm về giới, bảo vệ trẻ em, cũng như kỹ năng làm việc với các nhóm yếu thế (phụ nữ, trẻ em, người khuyết tật, người nghèo…) còn hạn chế; tỷ lệ hòa giải viên là nữ còn thấp, chỉ chiếm 28,8%.
Bên cạnh kiến thức và kỹ năng, tài chính cũng là vấn đề địa phương cần quan tâm. Các địa phương thường áp dụng mức chi 200.000 đồng/vụ hòa giải đối với tất cả thành viên tham gia hòa giải, nhưng có nơi chỉ áp dụng cho các vụ hòa giải thành. Một số nơi không chi chế độ cho các vụ việc hòa giải không thành và cũng không lập biên bản đã tiến hành hòa giải để thanh toán chế độ tài chính, trong khi đó nhiều vụ hòa giải không thành là những vụ khó, hòa giải viên phải bỏ nhiều thời gian và công sức. Thậm chí có nơi không có kinh phí cho công tác hòa giải. Vì vậy, đề xuất Bộ Tài chính sửa đổi Thông tư liên tịch số 100/2014 theo hướng nâng mức kinh phí chi cho công tác hòa giải phù hợp với tình hình thực tế; đồng thời, thường xuyên hướng dẫn, kiểm tra các địa phương trong việc bảo đảm kinh phí cho công tác hòa giải.
Phạm VănỞ thành phố Hải Phòng hiện có 2.531 tổ hòa giải với 13.565 hòa giải viên, tỷ lệ hòa giải thành đạt hơn 70% số vụ việc tham gia, góp phần tích cực trong việc tuyên truyền, phổ biến giao dục pháp luật trên địa bàn thành phố, hạn chế các tranh chấp nhỏ, khiếu kiện trong nhân dân.
