(HPĐT)- Để hạn chế tối đa tình trạng “mưa lớn là ngập” ở một số tuyến phố trên địa bàn thành phố, việc cải tạo, xây mới hồ điều hòa, kênh tiêu thoát nước theo quy hoạch là một trong những giải pháp căn bản, cần được các cấp, ngành thành phố quan tâm thực hiện.
Hồ Sen nằm giữa trung tâm quận Lê Chân đóng vai trò quan trọng trong việc điều tiết thoát nước, đồng thời tạo điểm nhấn cho đô thị.
Diện tích hồ điều hòa vừa thiếu vừa yếu
Theo Chủ tịch Công ty TNHH MTV Thoát nước Hải Phòng Phạm Quang Quỳnh, mùa mưa bão năm nay có nhiều đợt mưa to khiến nhiều tuyến phố ngập nước sâu. Tuy nhiên, hệ thống hồ điều hòa, kênh tiêu thoát nước của Hải Phòng vừa thiếu, vừa yếu làm hạn chế khả năng tiêu thoát nước trong lúc có mưa lớn kết hợp triều cường. Tổng diện tích hồ điều hòa khu vực đô thị thành phố là 80 ha, trong khi nhu cầu diện tích hồ điều hòa phục vụ thoát nước mưa, nước thải, phòng, chống ngập lụt đô thị trên địa bàn là 200 ha. Do đó, khi xảy ra mưa to kéo dài, chỉ sau khoảng vài giờ là phần lớn các hồ điều hòa đều ngập. Diện tích hồ điều hòa thiếu, sa bồi, các mương tiêu thoát bị rác thải cản dòng chảy, hạn chế khả năng phòng, chống ngập lụt. Các hồ điều hòa: Phương Lưu, An Biên, Dư Hàng… được cải tạo từ nhiều năm trước, đến nay bị sa bồi, bùn lắng, rác thải dưới lòng hồ nhiều, ảnh hưởng lớn đến khả năng tiêu thoát nước.
Bên cạnh đó, nhiều tuyến mương hở chưa được cứng hóa, chưa cải tạo, bùn đọng, rác thải tràn lòng mương, vừa ô nhiễm, vừa hạn chế dòng chảy. Tại tuyến mương từ Hạ Đoạn đến cống Nam Đông, đi qua phường Đông Hải 1 (quận Hải An), hàng chục năm nay không được cải tạo, lòng mương bị thu hẹp, chất thải xây dựng ứ đọng dài hàng chục mét. Chính quyền địa phương chưa làm tốt công tác quản lý, bảo vệ tuyến mương; tình trạng đổ rác, nhất là rác thải xây dựng xuống lòng mương chưa được phát hiện, xử lý triệt để. Các đơn vị làm công tác vệ sinh môi trường, thoát nước của thành phố thường xuyên cử lực lượng vớt rác, khơi thông dòng chảy, nhưng không xuể trước thực trạng vi phạm ngày càng gia tăng.
Thời gian qua, trên địa bàn thành phố xảy ra một số trận mưa lớn, vào lúc triều cường, diễn ra dồn dập trong thời gian ngắn, khiến hệ thống tiêu thoát nước và hồ điều hòa quá tải, gây ngập lụt đô thị. Một trong các nguyên nhân được xác định là do các hồ điều hòa bị nông đầy, khả năng chứa nước hạn chế. Đây là thực tế đòi hỏi việc cải tạo, nạo vét hệ thống hồ điều hòa, kênh mương trở nên cấp thiết hơn. 8 tháng năm 2022, Công ty TNHH MTV Thoát nước Hải Phòng nạo vét, thu gom hơn 2 nghìn tấn bùn, rác thải tại các hồ điều hòa, kênh mương trên địa bàn thành phố. Các trạm bơm: Máy Đèn, Vĩnh Niệm được nâng cấp công suất lên gấp đôi, giảm đáng kể tình trạng dồn ứ nước về các hồ điều hòa khi xảy ra mưa lớn trong mùa mưa bão. Tuy nhiên, còn hơn 200 km kênh mương (trên tổng số 243 km kênh mương toàn thành phố) chưa được nạo vét đồng bộ, ảnh hưởng đến việc tiêu thoát nước, chưa bảo đảm môi trường và mỹ quan đô thị.
Sớm bổ sung thêm 12 hồ điều hòa theo quy hoạch
Lãnh đạo Công ty TNHH MTV Thoát nước Hải Phòng cho rằng, để nâng cao hiệu quả trữ nước của các hồ điều hòa, bên cạnh việc nâng cấp, cải tạo các hồ hiện có, thành phố cần sớm xây dựng bổ sung 12 hồ điều hòa thoát nước mưa theo Quyết định số 1448/QĐ- TTg của Thủ tướng Chính phủ về quy hoạch chung xây dựng thành phố Hải Phòng đến năm 2025 và tầm nhìn đến năm 2050. Theo đó, thành phố sẽ có thêm 709 ha hồ điều hòa mới tại các khu vực phát triển mở rộng đô thị và khu vực trũng thấp, tụ thủy tự nhiên. Thành phố cần xây dựng lộ trình nâng cấp, cải tạo đồng bộ hồ điều hòa, mương thoát nước. Thực tế, việc triển khai cải tạo, nạo vét hệ thống hồ điều hòa và mương thoát nước sử dụng nhiều nguồn vốn khác nhau, do nhiều sở, ngành, đơn vị khác nhau làm chủ đầu tư nên nguồn kinh phí này còn hạn chế, mới dừng ở việc “hỏng đâu, sửa đó”.
Bên cạnh đó, thành phố và các địa phương cần liên kết xử lý các hiện tượng xâm phạm các công trình hạ tầng thoát nước, trong đó có các hồ điều hòa. Trong năm 2022, tình trạng xâm phạm hạ tầng hồ điều hòa Phương Lưu giảm so với những năm trước khi nhiều công trình xây dựng trái phép bị tháo dỡ. Chính quyền địa phương cũng nhiều lần tổ chức ra quân lập lại trật tự đường hè tại khu vực này nhưng chỉ làm quyết liệt được một thời gian, do thiếu nhân lực. Khi không có mặt lực lượng chức năng, các hộ lại tiếp tục mở quán bán hàng. Do đó, cùng với nạo vét tổng thể các hồ, kênh mương, cần ban hành quy chế phối hợp quản lý, khai thác các hồ, tuyến mương đạt hiệu quả cao nhất; đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao ý thức người dân không xả rác bừa bãi xuống các hồ chứa, các kênh mương thoát nước. Chính quyền địa phương và các cơ quan chức năng cần kiên quyết xử lý các hành vi đổ thải xuống lòng hồ điều hòa, kênh mương thoát nước để bảo vệ các công trình tiêu thoát nước đô thị.
Ngành Xây dựng cần nghiên cứu đề xuất, điều chỉnh quy hoạch khu vực các hồ điều hòa, Sở Tài nguyên và Môi trường phối hợp các địa phương rà soát lại các dự án chung quanh các hồ, tham mưu đề xuất thành phố, xử lý dứt điểm các dự án treo, dự án chậm triển khai. UBND các quận phối hợp chặt chẽ với Thanh tra Sở Xây dựng, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm trật tự xây dựng khu vực chung quanh các hồ điều hòa và hạ tầng thoát nước của thành phố./.
Bài và ảnh: NGUYỄN DƯƠNG
