Thiếu hụt lực lượng biểu diễn trẻ
Việc thiếu hụt lực lượng diễn viên trẻ ảnh hưởng tới thực hiện các chương trình nghệ thuật quy mô lớn theo kế hoạch của thành phố. Trong ảnh: Tiết mục trong Đề án “Sâu khấu truyền hình” số thứ 4 với chủ đề “Thành phố mặt trời lên”.
Trưởng Phòng Quản lý văn hóa (Sở Văn hóa-Thể thao) Trần Thị Hòa cho biết, với nguồn lực hiện nay của các đoàn, việc triển khai các chương trình, vở diễn lớn hết sức khó khăn. Chẳng hạn, để thực hiện được vở diễn “Hào khí Bạch Đằng Giang”, Đoàn Chèo phải huy động hơn 100 diễn viên. Trong khi năm 2019, thành phố giao Đoàn Chèo 29 biên chế, Đoàn Cải lương 25 biên chế, Đoàn Kịch nói 19 biên chế, Đoàn Ca múa 17 biên chế. Việc “mượn” diễn viên từ các đơn vị khác ảnh hưởng đến công việc chuyên môn của các đơn vị và không bảo đảm tính chủ động, chuyên nghiệp, chất lượng vỡ diễn.
Không chỉ trên sóng truyền hình, ngay các chương trình biểu diễn tại các địa điểm như quảng trường Nhà hát thành phố, Trung tâm Triển lãm và Mỹ thuật thành phố, Nhà Kèn, đình Hàng Kênh…, nhiều người xem nhận xét, các nghệ sĩ lớn tuổi nên không còn “hát hay, múa dẻo”. “Thực tế, tuổi đời trung bình của lực lượng diễn viên các đoàn hiện nay khá cao so với vai diễn. Gọi là nghệ sĩ “trẻ” cũng xấp xỉ 40 tuổi. Nếu không nhanh chóng có lực lượng kế cận, chỉ 5-10 năm nữa, các đoàn thiếu hụt trầm trọng lực lượng biểu diễn mà không kịp bù đắp được”, nghệ sĩ Vũ Huy Thành, Trưởng Đoàn Chèo và NSƯT Phùng Lệ Thu, Trưởng Đoàn Kịch nói trăn trở.
Tuy nhiên, việc thu hút lực lượng trẻ của các đoàn nghệ thuật trên địa bàn thành phố hiện khá khó khăn. Cụ thể, những sinh viên tốt nghiệp các trường đại học, cao đẳng ở Trung ương không muốn về các đoàn nghệ thuật của Hải Phòng vì khó vào được biên chế; chế độ đãi ngộ chưa hợp lý. Vì thế, “nguồn cung” chính của các đoàn đến từ Trường trung cấp Văn hóa nghệ thuật và du lịch (VHNTDL). Tuy nhiên, nhiều năm nay nhà trường không có học viên.
Trước yêu cầu cấp bách của các đoàn nghệ thuật trên địa bàn thành phố là cần “lò” đào tạo tại chỗ để có lực lượng kế cận, còn Trường trung học VHNTDL du lịch không đủ khả năng đáp ứng khiến những người làm nghệ thuật tại thành phố trăn trở. NSND Xuân Thấm đau đáu: “Bao nhiêu năm nay, thành phố chưa có trường “đủ tầm” đào tạo lực lượng nghệ sĩ, diễn viên trẻ, cũng chưa có chính sách thu hút nhân tài, các đoàn nghệ thuật lấy đâu ra con người hiện đại để có sự hiện đại trong nghệ thuật?”.
Khó khăn chồng chất
Chia sẻ về lý do Trường trung học VHNTDL Hải Phòng nhiều năm chưa được nâng cấp lên hệ cao đẳng, ảnh hưởng đến “nguồn cung” cho các đơn vị nghệ thuật của thành phố và cả khu vực Duyên hải Bắc bộ, thầy giáo Phạm Đức Toàn, Phó hiệu trưởng nhà trường cho biết: “Năm 2008, Bộ Giáo dục-Đào tạo, Bộ Văn hóa-Thể thao và Du lịch thẩm định đề án của nhà trường đều kết luận: Nhà trường cơ bản đủ điều kiện nâng cấp lên hệ cao đẳng, tuy nhiên yêu cầu về quỹ đất chưa đạt vì tính cả 2 cơ sở, nhà trường chỉ có hơn 4 ha so với quy định hệ cao đẳng phải có 20 ha trở lên. Tuy nhiên, qua nhiều năm, đề xuất, kiến nghị về quỹ đất chưa được giải quyết”.
Ngoài khó khăn này, chị Nguyễn Thị Ngân Hằng, Trưởng Phòng Đào tạo và Quan hệ quốc tế của nhà trường cho biết, từ đầu năm 2017, thực hiện Nghị định 143 của Chính phủ quy định điều kiện đầu tư và hoạt động trong lĩnh vực giáo dục nghề nghiệp, Bộ Lao động -Thương binh và Xã hội yêu cầu muốn mở mã ngành đào tạo, nhà trường phải có số lượng giáo viên, giảng viên cơ hữu đảm nhận ít nhất 60% khối lượng chương trình của mỗi ngành, nghề đào tạo; giáo viên, giảng viên phải có bằng đại học chuyên ngành hoặc đại học sư phạm chuyên ngành trở lên, phù hợp ngành nghề giảng dạy; chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia...“Hiện nhà trường thiếu những mã ngành nghệ thuật truyền thống, như: múa dân gian, biểu diễn nhạc cụ truyền thống, biểu diễn kịch, chèo, cải lương, múa rối. Tuy nhiên, do biên chế ngày càng thu hẹp, đội ngũ giáo viên của nhà trường còn thiếu, chưa đồng bộ. Nhà trường có ký hợp đồng mời các nghệ sĩ biểu diễn của các đoàn nghệ thuật. Họ đều là những nghệ sĩ xuất sắc, NSƯT và nghệ nhân, gắn bó với công tác đào tạo nghệ thuật của nhà trường nhiều năm nay, nhưng phần lớn chưa tốt nghiệp đại học, không có chứng chỉ nghiệp vụ sư phạm. Việc thiếu điều kiện mở mã ngành đào tạo dẫn đến nhà trường không có học viên, không có nguồn cung cấp cho các đơn vị”, chị Hằng thông tin.
Để tháo gỡ vướng mắc, khó khăn này, những người làm việc trong lĩnh vực nghệ thuật và đào tạo văn hóa- nghệ thuật thành phố cho rằng, chỉ có cởi “nút thắt” là nâng cấp Trường trung cấp VHNTDL lên hệ cao đẳng, mở thêm mã ngành đào tạo để thu hút học viên; có chính sách thu hút nhân tài mới khắc phục tình trạng thiếu hụt lực lượng biểu diễn trẻ ở các đơn vị nghệ thuật của Hải Phòng hiện nay. Muốn vậy, thành phố nhanh chóng tạo điều kiện về quỹ đất, linh hoạt về cơ chế xét tuyển biên chế, có chính sách ưu đãi cho trường đào tạo nghề nghiệp đặc thù để nhà trường có cơ sở tiếp tục đề xuất các bộ, ngành Trung ương về việc cho phép nâng cấp lên hệ cao đẳng./.
Đông Hải
