(HPĐT)- Tính đến hết tháng 11-2024, số người tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) tự nguyện trên địa bàn thành phố là 39.000 người, tăng 11.996 người so với năm 2023. Mặc dù số người tham gia có tăng nhưng không ổn định, bền vững, vì vậy, cơ quan BHXH đề xuất thành phố tiếp tục cân đối khả năng ngân sách để hỗ trợ mức đóng cho người tham gia BHXH tự nguyện, góp phần bảo đảm an sinh xã hội.
Hộ nghèo, cận nghèo tham gia đạt thấp
Triển khai Nghị quyết số 12 của HĐND thành phố về quy định chính sách hỗ trợ thêm mức đóng BHXH cho người tham gia BHXH tự nguyện trên địa bàn thành phố, BHXH Hải Phòng thực hiện nghiêm túc, đúng quy định, tuy nhiên, kết quả chưa được như kỳ vọng. Theo thống kê của BHXH Hải Phòng, tính đến hết tháng 10- 2024, toàn thành phố có 17 người thuộc hộ nghèo, 280 người thuộc hộ cận nghèo và gần 31.500 người tham gia BHXH tự nguyện được hỗ trợ mức đóng khi tham gia BHXH tự nguyện. Số liệu trên cho thấy, tỷ lệ người thuộc hộ nghèo, cận nghèo tham gia BHXH tự nguyện chiếm chưa đến 1% tổng số người tham gia BHXH tự nguyện. Nhiều người chưa “mặn mà” với chính sách BHXH do cả nguyên nhân khách quan và chủ quan.
Bà Nguyễn Thị Liên, sinh năm 1968, ở xã Kiến Quốc (huyện Kiến Thụy) cho biết, bà rất muốn tham gia BHXH tự nguyện nhưng còn đang băn khoăn vì tuổi đã cao, đến khi đủ tuổi lĩnh lương hưu thì thời gian đóng còn rất nhiều và không đủ tài chính đóng một lần cho những năm còn thiếu để hưởng lương hưu bởi hiện nay thu nhập của bà chỉ trông chờ vào mấy sào ruộng.
Trưởng Phòng Truyền thông và Phát triển đối tượng (BHXH Hải Phòng) Trần Minh Hưởng cho biết: Theo quy định, mức đóng BHXH tự nguyện hằng tháng bằng 22% mức thu nhập tháng do người tham gia BHXH tự nguyện lựa chọn. Mức thu nhập tháng do người tham gia BHXH tự nguyện lựa chọn thấp nhất bằng mức chuẩn hộ nghèo của khu vực nông thôn (hiện là 1,5 triệu đồng) và cao nhất bằng 20 lần mức lương cơ sở tại thời điểm đóng. Căn cứ quy định trên, mức đóng BHXH hằng tháng thấp nhất là 330.000 đồng. Sau khi giảm trừ mức đóng do ngân sách Nhà nước và thành phố hỗ trợ thì người tham gia thuộc hộ nghèo phải đóng 132.000 đồng/tháng, người thuộc hộ cận nghèo phải đóng 165.000 đồng/tháng và thuộc các trường hợp khác phải đóng 264.000 đồng/tháng. Mặc dù chính sách hỗ trợ khá ưu việt nhưng qua ghi nhận thực tế, số tiền còn phải đóng là 40% đối với người nghèo và 50% đối với người thuộc hộ cận nghèo và 80% đối với trường hợp khác là vẫn cao. Phần lớn các trường hợp thuộc hộ nghèo, cận nghèo có sổ BHXH tự nguyện, thẻ BHYT đều trong diện được tặng. Vì vậy, nếu không có giải pháp và chính sách hỗ trợ sẽ không khuyến khích được người dân đăng ký tham gia BHXH tự nguyện. Từ đó, tạo gánh nặng cho công tác an sinh xã hội khi người dân không còn khả năng lao động, không có lương hưu hằng tháng, không có thẻ BHYT để khám chữa bệnh... Đây sẽ là gánh nặng cho ngân sách trong tương lai vì phải chi trả trợ cấp bảo trợ xã hội và mua thẻ BHYT cho người cao tuổi...
Cân đối nâng mức hỗ trợ phù hợp
Hiện, ngoài mức hỗ trợ của ngân sách Nhà nước, theo Nghị quyết số 12 của HĐND thành phố, người thuộc hộ nghèo tham gia BHXH tự nguyện được hỗ trợ thêm 30% mức đóng (nâng tổng mức hỗ trợ lên 60%); người thuộc hộ cận nghèo được hỗ trợ thêm 25% mức đóng (nâng tổng mức hỗ trợ lên 50%) và các trường hợp khác được hỗ trợ thêm 10% mức đóng (nâng tổng mức hỗ trợ lên 20%). Tuy nhiên, để duy trì và phát triển số người tham gia BHXH tự nguyện, Ban Chỉ đạo thực hiện chính sách BHXH, BHYT thành phố đề nghị HĐND thành phố nghiên cứu xem xét nâng mức hỗ trợ kinh phí tham gia BHXH tự nguyện (đối với nhóm người thuộc hộ gia đình cận nghèo, hộ nghèo lên khoảng 50%) và nâng mức hỗ trợ tham gia cho nhóm đối tượng còn lại (lên khoảng 30%) trong thời gian tới.
Bên cạnh đó, Luật BHXH năm 2024, có hiệu lực thi hành từ ngày 1-7- 2025 bổ sung 1 điểm mới, tăng quyền lợi đối với người tham gia BHXH tự nguyện là chế độ trợ cấp thai sản thay vì chỉ có 2 chế độ hưu trí và tử tuất như trước đây. Theo đó, người tham gia BHXH tự nguyện (gồm cả lao động nữ và lao động nam) khi sinh con nếu đáp ứng đủ điều kiện (đóng BHXH tự nguyện từ đủ 6 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng trước khi sinh con) thì được hưởng trợ cấp thai sản 2 triệu đồng cho một con mới sinh… Nếu như mức hỗ trợ tham gia BHXH tự nguyện tăng lên cộng với chế độ, quyền lợi được mở rộng tạo sức hút, hấp dẫn đối với người dân tham gia BHXH tự nguyện.
Trước mắt, để hoàn thành chỉ tiêu, nhiệm vụ được giao, từ nay đến cuối năm, BHXH Hải Phòng chỉ đạo các phòng nghiệp vụ, BHXH các quận, huyện đẩy mạnh công tác truyền thông bằng nhiều hình thức như: mô hình nhóm nhỏ, tuyên truyền 1:1, trên hệ thống loa phát thanh các địa phương...; rà soát, tập trung vào một số trường hợp, "khách hàng" tiềm năng như: các hộ kinh doanh tư nhân, tiểu thương, người buôn bán nhỏ, xe ôm công nghệ... để có biện pháp vận động tham gia kịp thời. Bên cạnh đó, BHXH Hải Phòng tiếp tục mở rộng mạng lưới tổ chức dịch vụ thu, giao chỉ tiêu cụ thể và thường xuyên kiểm tra, giám sát, đôn đốc các tổ chức dịch vụ thu, nhân viên thu nâng cao trách nhiệm trong công tác vận động, tuyên truyền phát triển BHXH tự nguyện - Phó giám đốc BHXH Hải Phòng Mạc Thanh Giang thông tin.
