(HPĐT)- Nhiều quốc gia trên thế giới, từ châu Á đến châu Âu và châu Mỹ, đang trải qua những ngày nắng nóng kỷ lục ở thời điểm mùa hè mới chỉ bắt đầu ở Bắc bán cầu. Đây là bằng chứng khốc liệt về hệ quả của biến đổi khí hậu. Nhiều nước đưa ra cảnh báo về tác động tiêu cực của nền nhiệt tăng đối với sức khỏe con người, cũng như tính cấp bách của các hành động chống biến đổi khí hậu.
Cấp nước người bệnh bị sốc nhiệt do nóng tại Bệnh viện quận Ballia, bang Uttar Pradesh, Ấn Độ. Ảnh: AP
Nắng nóng đang là "bình thường mới"
Hàng trăm triệu người trên khắp thế giới đang chật vật ứng phó với nắng nóng như thiêu đốt, với nhiệt độ ở nhiều khu vực của Mỹ, châu Âu và châu Á dự báo tăng cao kỷ lục.
Cơ quan Thời tiết Quốc gia Mỹ (NWS) dự báo đợt nắng nóng xảy ra tại khu vực trải dài từ bang California đến bang Texas sẽ lên đến đỉnh điểm và có nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe. Tại bang California, khu vực Thung lũng Chết - một trong những nơi nóng nhất trên Trái Đất, có thể chứng kiến mức nhiệt cao kỷ lục mới lên đến 54 độ C.
Tại châu Âu, người dân Italy đang phải đối mặt với nắng nóng kỷ lục. Bộ Y tế nước này phải ban bố cảnh báo đỏ về nhiệt độ đối với 16 thành phố, trong đó có Rome, Bologna và Florence. Theo đó, nhiệt độ tăng lên 40 độ C ở Rome vào ngày 17-7 và 43 độ C vào ngày 18-7, phá vỡ kỷ lục 40,5 độ C được thiết lập vào tháng 8-2007. Các đảo Sicily và Sardinia có thể chứng kiến nhiệt độ lên đến 48 độ C, mức nhiệt cao nhất từng được ghi nhận ở châu Âu. Theo Cơ quan Thời tiết Quốc gia Pháp, tháng 6 vừa qua là tháng nóng kỷ lục thứ hai ở nước này.
Tại châu Á, nhiệt độ ở khu vực miền Đông Nhật Bản đạt 38-39 độ C, phá vỡ kỷ lục ghi nhận trước đó. Chính phủ Nhật Bản ngày 16-7 đưa ra cảnh báo nguy cơ bị say nắng do nhiệt độ cao gần như kỷ lục thiêu đốt nhiều vùng của đất nước. Ở miền Bắc Ấn Độ, sau những ngày nóng như thiêu đốt là những trận mưa xối xả gây lũ lụt và sạt lở đất khiến ít nhất 90 người thiệt mạng. Trong khi đó, Trung Quốc ban bố cảnh báo về nắng nóng tại một số khu vực, với nhiệt độ lên tới 40-45 độ C ở Tân Cương và 39 độ C ở tỉnh Quảng Tây. Tại Iraq, nhiệt độ ở thủ đô Baghdad lên tới gần 50 độ C và hạn hán khiến mực nước sông Tigris đang dần trở nên cạn kiệt.
Tổng thư ký Tổ chức Khí tượng thế giới (WMO) Petteri Taalas nhận định thời tiết cực đoan "đang trở thành tình trạng bình thường mới".
Cần chung tay hành động
Theo nhiều nghiên cứu, mặc dù hiện tượng El Nino có thể là nguyên nhân gây ra nắng nóng gay gắt ở một số khu vực, song nhân tố chính vẫn là sự gia tăng lượng khí thải gây hiệu ứng nhà kính. Các nhà khoa học cảnh báo các đợt nắng nóng cực đoan có nguy cơ gia tăng nếu con người không cắt giảm lượng khí thải nhà kính.
Ngày 27-7, Tổng thư ký Liên hợp quốc (LHQ) Antonio Guterres kêu gọi gấp rút hành động chống biến đổi khí hậu, đồng thời nhấn mạnh, nhiệt độ kỷ lục trong 2 tháng qua cho thấy Trái Đất đã chuyển từ giai đoạn ấm lên sang "kỷ nguyên nung nóng toàn cầu". Trước thực tế đáng báo động đó, Tổng thư ký Guterres nhắc lại lời kêu gọi nhanh chóng hành động sâu rộng, đặc biệt là hạn chế tối đa việc sử dụng nhiên liệu hóa thạch. Trước thềm Hội nghị thượng đỉnh về khí hậu dự kiến diễn ra vào tháng 9 tới, Tổng thư ký LHQ Guterres kêu gọi các nước phát triển cam kết đạt mức trung hòa carbon sớm nhất vào năm 2040 và đối với các nền kinh tế mới nổi là năm 2050.
Chủ tịch Hội nghị lần thứ 28 Các bên tham gia Công ước khung của LHQ về biến đổi khí hậu (COP28), ông Sultan Al-Jaber, kêu gọi chính phủ các nước nâng mục tiêu khí hậu trong vòng 2 tháng tới trước khi diễn ra hội nghị. Phát biểu tại cuộc họp với các bộ trưởng khí hậu và đại diện từ khoảng hơn 20 quốc gia trên thế giới ở Brussels (Bỉ), ông al-Jaber kêu gọi các chính phủ cập nhật các mức đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDCs) trước cuối tháng 9-2023, bảo đảm phù hợp với Hiệp định Paris về biến đổi khí hậu. NDCs là các cam kết cắt giảm khí thải của mỗi nước để đóng góp vào việc thực hiện mục tiêu kiềm chế biến đổi khí hậu được đề ra trong Hiệp định Paris ký kết năm 2015.
Các nước tham gia Hiệp định Paris 2015 cam kết nỗ lực cắt giảm khí thải để hạn chế nhiệt độ toàn cầu không tăng quá 2 độ C so với thời kỳ trước cách mạng công nghiệp, tốt nhất là ở mức 1,5 độ C. Theo các nhà khoa học, nếu nhiệt độ tăng thêm vượt 1,5 độ C, thế giới sẽ phải hứng chịu những ảnh hưởng nghiêm trọng hơn của tình trạng biến đổi khí hậu. Theo đó, nhiều nhà khoa học kiến nghị các chính phủ cần chung tay trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu với việc tiếp tục đầu tư vào các hệ thống cảnh báo sớm khí hậu quốc gia, tiến hành đánh giá môi trường địa phương, hỗ trợ khả năng sẵn sàng cho tình trạng khẩn cấp và các sáng kiến xây dựng khả năng thích ứng…/.
Quang HUy (tổng hợp)
