Nâng tầm cảng biển Hải Phòng

Nghị quyết 45 của Bộ Chính trị về xây dựng, phát triển Hải Phòng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 nêu rõ, Hải Phòng cần sớm trở thành thành phố công nghiệp gắn với cảng biển hiện đại, thông minh, bền vững. Thành phố chọn cảng biển-logistics là 1 trong 3 trụ cột phát triển kinh tế. Theo Quy hoạch tổng thể phát triển hệ thống cảng biển Việt Nam thời kỳ 2021-2030, cảng biển Hải Phòng được xếp hạng Cảng biển đặc biệt (cùng cảng biển Bà Rịa - Vũng Tàu). Cụ thể hóa hơn nữa, trong Quy hoạch chung thành phố Hải Phòng đến năm 2040, tầm nhìn đến năm 2050, vừa được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt điều chỉnh theo Quyết định 323/QĐ-TTg, đường hướng phát triển cảng biển Hải Phòng là tiếp tục xây dựng khu bến Lạch Huyện với chức năng cửa ngõ kết hợp trung chuyển quốc tế; mở rộng cảng Nam Đồ Sơn thành cảng cửa ngõ, kết hợp trung chuyển quốc tế... Điểm mới đáng chú ý: Cảng biển tại Lạch Huyện và Nam Đồ Sơn được xác định phát triển cảng trung chuyển quốc tế, chứ không còn chỉ là cảng cửa ngõ.

Khác với cảng cửa ngõ phục vụ vận chuyển hàng hóa của một số địa phương hoặc vùng lân cận, thường là trong nước, cảng trung chuyển là trung tâm hàng hải quốc tế lớn, tầm phục vụ khu vực, châu lục. Hàng hóa đi/đến từ những cảng khác được chở đến cảng trung chuyển, sang tàu mẹ (siêu trường siêu trọng, chạy tuyến xa) hoặc ngược lại. Làm cảng đã khó, làm cảng trung chuyển khó gấp bội, cần hội đủ nhiều điều kiện. Trước hết, cảng trung chuyển phải là cảng nước sâu, nằm trên tuyến hàng hải thuận lợi, có nhiều tàu, nhất là tàu mẹ qua lại. Diện tích khu vực cảng phải đủ rộng để xây dựng hạ tầng kho bãi, công trình phụ trợ cho dịch vụ logistics. Các loại hình giao thông kết nối khác như đường bộ, đường sắt, đường thủy thuận tiện cũng là lợi thế để cảng vận hành tốt hơn. Yếu tố quan trọng nhất để làm cảng trung chuyển là nguồn hàng. Cảng trung chuyển không thể trông cậy vào nguồn hàng tại chỗ, mà phải thu hút hàng từ các nơi khác, nước khác về. Ở đây, cần tạo lập, phát huy mối quan hệ hợp tác với các hàng tàu lớn, có vai trò quyết định trong điều tiết nguồn hàng cấp độ toàn cầu như MSC, Maersk, OOCL...

Gần 50% hoạt động trung chuyển hàng hóa quốc tế được thực hiện tại Đông Á. Biển Đông đóng vai trò lớn trong thương mại không chỉ ở khu vực mà cho cả thế giới. Với xu thế cạnh tranh địa chính trị, địa kinh tế tăng cao, việc dịch chuyển chuỗi cung ứng của các tập đoàn quốc tế ngày một mạnh, trong đó Việt Nam nói chung, Hải Phòng nói riêng là điểm đến rất hứa hẹn. Tuy nhiên, thách thức lớn là năng lực hạ tầng logistics, cụ thể là năng lực khai thác cảng. Vị trí tự nhiên thuận lợi, tiềm năng không nhỏ nhưng tỷ trọng hàng trung chuyển quốc tế ở Việt Nam còn thấp. Vì thế, hình thành các cảng trung chuyển là yêu cầu cấp thiết, vừa đáp ứng thời cơ đưa Việt Nam trở thành “công xưởng thế giới”, vừa thúc đẩy kinh tế địa phương và khu vực chung quanh cảng.

Việt Nam có hơn 3.000 km bờ biển, nhưng nơi phù hợp làm cảng trung chuyển chỉ đếm trên đầu ngón tay, trong đó có Hải Phòng. Hiện, thành phố Hồ Chí Minh đang đề xuất Chính phủ xây cảng trung chuyển quốc tế ở Cần Giờ, tạo đột phá cho địa phương và vùng Đông Nam bộ. Theo nhiều chuyên gia, nếu không làm sớm dự án 5,4 tỷ USD này, cả vùng sẽ bị lỡ mất cơ hội. Với Hải Phòng, điều kiện còn thuận lợi hơn khi Cảng cửa ngõ quốc tế tại Lạch Huyện đã hoạt động, đang và sắp xây tiếp nhiều bến cảng mới, có khả năng tiếp nhận tàu “khủng” đến 18.000 Teus vào làm hàng. Hải Phòng cũng là địa chỉ quen thuộc của phần lớn các hàng tàu quốc tế, gồm các “đại gia” có quan hệ làm ăn lâu năm với doanh nghiệp tại địa phương. Hạ tầng logistics, giao thông kết nối cũng đang được quy hoạch, đầu tư phát triển “tương thích” quy mô cảng biển trong tương lai...

Cảng trung chuyển là mong ước, khao khát cháy bỏng của các địa phương, ngành hàng hải, logistics. Có cảng trung chuyển đồng nghĩa với thịnh vượng, khi các dịch vụ cảng- logistics thúc đẩy cả một loạt lĩnh vực kinh tế, ngành nghề “ăn theo”. Tiêu biểu như Singapore, các cảng trung chuyển quốc tế tại đây giúp hình thành được một ngành công nghiệp hàng hải chung quanh, liên quan khoảng 20% tổng lượng hàng hóa vận tải đường biển toàn cầu, đóng góp tới 7% GDP.

Chính sách đã mở, cờ đã đến tay, vấn đề là cần phất thật mạnh, thật nhanh. Đây cũng là ý chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ khi trực tiếp kiểm tra hiện trường thi công các bến mới tại khu cảng Lạch Huyện, với yêu cầu đưa các công trình vào hoạt động “sớm ngày nào hay ngày đó”, góp phần giảm chi phí logistics, nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm, doanh nghiệp và nền kinh tế.

Với vai trò động lực phát triển của vùng Bắc bộ và của cả nước, việc thực hiện thành công các mục tiêu phát triển Hải Phòng, trong đó có cảng biển là cực kỳ quan trọng. Được “chọn mặt gửi vàng”, với sự tạo điều kiện, hỗ trợ của Trung ương, sự nỗ lực, quyết tâm cao của thành phố, kỳ vọng cảng biển Hải Phòng sớm nâng tầm thành cảng trung chuyển quốc tế, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước./.