(HPĐT)- Ngày 4-4, lá cờ Phần Lan được treo bên ngoài trụ sở của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) tại thủ đô Brussels (Bỉ), đánh dấu sự kiện quốc gia Bắc Âu chính thức trở thành thành viên thứ 31 của tổ chức này. Việc Phần Lan gia nhập NATO sẽ tiếp thêm sức mạnh cho liên minh quân sự do Mỹ dẫn đầu, nhưng cũng đặt ra những rủi ro cho mối quan hệ vốn căng thẳng với Nga.
Ngoại trưởng Phần Lan Pekka Haavisto (trái) trao văn kiện gia nhập NATO của Phần Lan cho Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken (phải) và Tổng thư ký NATO Jens Stoltenberg (giữa) tại trụ sở NATO ở Brussels (Bỉ), ngày 4-4. Ảnh: Reuters
Tiếp thêm sức mạnh cho NATO
Việc kết nạp Phần Lan kết thúc 7 thập niên duy trì chính sách trung lập của quốc gia Bắc Âu, đồng thời lập kỷ lục về thời gian NATO phê chuẩn việc kết nạp một thành viên mới. Phần Lan chỉ mất hơn 10 tháng kể từ khi nộp đơn xin gia nhập để trở thành thành viên chính thức của NATO.
Cho đến nay, nhiều chi tiết về việc Phần Lan gia nhập NATO đang được thảo luận. Trong số các vấn đề cấp bách nhất, chính phủ mới của Phần Lan, hiện vẫn chưa thành lập sau cuộc bầu cử vào cuối tuần trước, phải quyết định liệu nước này có chấp nhận quân đội nước ngoài đồn trú trên lãnh thổ của mình, hay thậm chí là triển khai vũ khí hạt nhân của các đồng minh hay không. Tuy nhiên, tư cách thành viên của Phần Lan bổ sung thêm một trong những quân đội hùng mạnh nhất của Tây Âu vào liên minh. Cùng với đó là khả năng tình báo và giám sát biên giới. NATO cũng được tiếp cận các cảng, không phận và vùng biển của Phần Lan, từ đó nâng cao năng lực phòng thủ của liên minh.
Ngân sách quân sự hằng năm của Phần Lan khoảng 6 tỷ USD, hỗ trợ các lực lượng vũ trang thường trực khoảng 23.000 người. Không dừng ở đó, Phần Lan có thể mở rộng quân đội lên khoảng 280.000 người trong thời chiến, lấy từ 900.000 quân dự bị được huấn luyện thường xuyên. Quân đội Phần Lan có kinh nghiệm chiến đấu tương đối mới, một số lực lượng từng phục vụ trong liên minh phương Tây ở Afghanistan. Phần Lan có lực lượng hải quân lớn thứ 12 trên thế giới. Chưa kể, Phần Lan có đường bờ biển dài 4.440 km với biển Baltic. Với việc Phần Lan trở thành thành viên của NATO và Thụy Điển đang đệ đơn xin gia nhập khối, biển Baltic giờ đây có thể được coi là "vùng biển của NATO".
Nguy cơ châm ngòi căng thẳng
Phần Lan gia nhập liên minh quân sự do Mỹ dẫn đầu có thể coi là đòn ngoại giao đối với Nga. Moscow từng tuyên bố, một trong những mục tiêu của chiến dịch quân sự đặc biệt ở Ukraine là ngăn NATO mở rộng đến sát biên giới Nga.
Hiện tại, các thành viên NATO có biên giới chung với Nga hoặc vùng đất Kaliningrad của Nga gồm Na Uy, Latvia, Estonia, Lithuania và Ba Lan. Năm quốc gia này có hơn 1.200 km đường biên giới chung với Nga. Trong khi đó, Phần Lan có hơn 1.300 km đường biên giới chung, dọc theo khu vực Tây Bắc nước Nga. Do đó, kể từ ngày 4-4, NATO sẽ có tổng cộng hơn 2.500 km đường biên giới chung với Nga. Cũng có nghĩa là, cam kết phòng thủ tập thể của NATO giờ đây sẽ mở rộng đến một quốc gia có chung đường biên giới dài với Nga. Nếu Phần Lan bị tấn công, họ có thể kêu gọi tất cả các thành viên của liên minh hỗ trợ. Điều 5 hiến chương NATO tuyên bố, một cuộc tấn công vào một thành viên NATO được coi là một cuộc tấn công vào cả khối.
Ngày 5-4, chỉ một ngày sau khi Phần Lan chính thức trở thành thành viên thứ 31 của NATO, Bộ Quốc phòng nước này quyết định sẽ mua hệ thống phòng thủ tên lửa mới David's Sling, còn gọi là Cây đũa thần của Israel. Đây là hệ thống do Israel và Mỹ cùng phát triển. Cũng theo Bộ Quốc phòng Phần Lan, thương vụ trên được chính phủ Mỹ bật đèn xanh. Hệ thống này sẽ giúp mở rộng đáng kể phạm vi phòng không trên lãnh thổ Phần Lan.
Việc Phần Lan gia nhập NATO ngay lập tức vấp phải phản ứng mạnh mẽ của Nga khi Nga từ lâu coi việc NATO mở rộng hiện diện ở khu vực là mối đe dọa an ninh đối với nước này. Việc Nga mới đây quyết định triển khai vũ khí hạt nhân chiến thuật tại biên giới phía Tây Belarus, giáp với các thành viên NATO như Ba Lan và các quốc gia Baltic là thông điệp rõ ràng cho thấy Nga sẽ không e ngại trả đũa leo thang nếu NATO có các động thái mang tính khiêu khích.
Nhận định về việc Phần Lan gia nhập NATO, các chuyên gia phân tích cho rằng, đối với các quốc gia bị kẹt giữa các cường quốc, việc không đứng về phía nào thực sự là một lựa chọn hợp lý. Từ bỏ tính trung lập và đặt mình vào vị trí tuyến đầu trong cuộc đối đầu của NATO với Nga chắc chắn sẽ làm tăng rủi ro an ninh cho chính Phần Lan. Hiện các tên lửa của NATO được đặt rất gần lãnh thổ Nga, nên không có gì ngạc nhiên nếu chúng được triển khai tới Phần Lan trong tương lai. Nga nhất định sẽ đáp trả những lo ngại về an ninh quốc gia mới này./.
Hiểu Minh (tổng hợp)
