Thanh Sơn
Nhiều người Vĩnh Bảo có thể chế biến món ăn này, nhưng phần đông là… đàn ông, còn phụ nữ chỉ tham gia khâu phụ như bóc tỏi, chuẩn bị gia vị, rau thơm. Để làm món này, cần nhiều người và nhiều khâu nên bao giờ cũng có người thạo việc làm “tổng chỉ huy”.
Thịt để làm nem phải là thịt nạc ngon (thăn, nạc mông) từ con lợn vừa mổ xong, còn nóng hổi. Những miếng thịt này không được rửa qua nước, bởi nước lã khiến món nem hỏng. Thịt cũng không được chần qua nước sôi do làm giảm độ ngọt tự nhiên của nguyên liệu. Những miếng thịt tươi ngon được thái thành miếng rất mỏng. Bì lợn chần qua cho tái, rồi thái chỉ.
 |
Nem rơm Vĩnh Bảo cần rất nhiều tỏi. Tỏi tính nóng, giúp thịt chín tự nhiên. Với 1 kg thịt, cần bát tỏi đầy (loại bát ăn cơm thông thường). Tỏi bóc vỏ, đập dập vừa phải, rồi trộn thật kỹ với gia vị, thịt và bì thái sẵn. Tiếp đó, công đoạn gói nem cũng khá cầu kỳ. Trước hết, chọn những chiếc lá ổi tươi loại bánh tẻ, rửa sạch, để khô. Lá ổi sẽ bọc lấy lớp nem bên trong. Bên ngoài, bọc lớp lá chuối bánh tẻ, cuối cùng là lớp rơm nếp ôm trọn chiếc nem với sự “trợ giúp” của những đoạn dây buộc chắc chắn. Rơm nếp giúp nem lên men ngon hơn, thơm hơn. Mỗi chiếc nem nặng khoảng 200-300g. Những chiếc nem rơm được treo ở nơi khô ráo, thoáng mát sau một ngày là có thể ăn được.
Khi bày nem ra đĩa, người dùng rắc thêm thính gạo, tỏi giã dập hay vắt thêm chanh tùy theo sở thích. Món ăn có phần thịt và bì tơi chứ không gắn quyện như nem Hà Nội hay nem Thanh Hóa. Nem có vị chua, nhưng không gắt, có vị ngọt đậm đà tự nhiên. Để thưởng thức trọn vẹn món này, cần ăn kèm các loại rau như lá sung, đinh lăng, mơ, húng…
Nem rơm Vĩnh Bảo không những là món “khoái khẩu” của cánh đàn ông, mà còn “được lòng” hầu hết mọi người từ già đến trẻ. Vì thế, trong mâm cỗ, món này bao giờ cũng hết trước. Xưa kia, nem nhất thiết phải gói bằng rơm nếp. Vào các dịp lễ quan trọng, nhất là Tết Nguyên đán, hầu như nhà nào cũng có mấy chiếc nem treo ăn Tết. Ngày nay, kinh tế khá giả hơn, người địa phương có thể ăn món này thường xuyên hơn.
