Nét đẹp của đình Khinh Dao

Từ giữa thế kỷ 18 trở về trước, đình Khinh Dao phụng thờ 6 vị Thành hoàng làng có duệ hiệu là Quảng tế Cử sĩ Đại vương, Lộ Đại tôn thần, Cốc Linh Lâm đại thần, Đại Phạm tôn thần, Đồng Áp đại thần, Bà sa Thái tử đại thần, hiện được viết trên bài vị thờ tại đình. Đó là các vị thần có nguồn gốc từ thời Hùng vương dựng nước. Vị Thành hoàng làng thứ 7 là ngài Phạm Đình Trọng. Ông vốn người làng Khinh Dao, nhân vật văn võ toàn tài, nổi tiếng trong triều đình hậu Lê thế kỷ 18.

Thông qua lịch sử các nhân vật được thờ tại di tích đình làng, các văn tự cổ như sắc phong, hoành phi, câu đối…, chúng ta có thể thấy được lịch sử vùng đất, con người Khinh Dao trong hình bóng không thể tách rời lịch sử dân tộc, lịch sử thành phố Hải Phòng.

Đình Khinh Dao được dựng trên khu đất cao ráo, rộng rãi, cảnh quan thoáng mát. Trước đình là sân lát gạch rộng, giếng đình vuông vắn, trồng hoa sen, nước trong mát quanh năm. Trước cửa đình trang trí cuốn thư lớn, khắc thể triện một bài thơ chữ Hán thất ngôn bát cú Đường luật. Lối vào là hai cổng tả, hữu với kiến trúc độc đáo, tạo những ấn tượng ban đầu cho du khách khi đến nơi đây. Đình được xây dựng theo kiểu chữ “Đinh” truyền thống, với 5 gian tiền đường, 3 gian hậu cung an tọa Thành hoàng làng. Mái đình lợp ngói mũi hài, dán giả ngói lưu ly; đầu mái đắp hình đao cong với hoa văn, mây tụ, hoa lá; hai bên có trụ đèn lồng, trụ lớn đắp tứ linh; cột cái, quân kèo, xà thượng… trải khắp 5 gian bái đường to lớn, đồ sộ. Các cột đình bằng gỗ lim, đều được đặt trên những tảng đá chạm hoa văn nghệ thuật, với các đề tài mây, sông, nước... tôn lên vẻ đẹp của ngôi đình. Phần cổ diêm của cổng đắp trang trí cảnh lầu các, mây trời, hoa lá, thần tiên, núi non, cổ thụ… Tòa phương đình kết cấu bốn trụ cột ở bốn góc, chân tảng đá cao kiểu dáng chậu hoa khá đẹp, tạo thêm sự phong phú, độc đáo cho tổng thể kiến trúc của đình làng… Như vậy, đình Khinh Dao là công trình kiến trúc nghệ thuật mang dấu ấn của hai thời đại cuối Lê, đầu Nguyễn. Đây là di tích lịch sử chứa đựng những giá trị nhiều mặt cả vật thể và phi vật thể, xứng đáng là di sản lịch sử, văn hóa của địa phương và đất nước. Ngày 16- 11-2005, đình Khinh Dao được Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch xếp hạng là di tích kiến trúc nghệ thuật cấp Quốc gia.

Trước Cách mạng Tháng Tám 1945, Lễ hội đình Khinh Dao được tổ chức với quy mô lớn, mỗi năm tổ chức hai kỳ vào tháng 3 và tháng 11 (âm lịch), trong đó lễ hội 3 ngày 14, 15, 16-3 là lễ hội chính, thực hiện đầy đủ nghi thức cần thiết. Ngày làng vào hội, tiếng trống cầm canh luôn vang động như thúc giục nhắc nhở mọi người về với hội làng. Một trong những nghi thức trọng tâm là lễ rước bài vị Thành hoàng làng từ các miếu về tập trung tại đình làng. Sau đó tổ chức tế Thành hoàng. Sân đình trong lễ hội rực rỡ cờ quạt, tán lọng, hoa đăng… Trên thuyền rồng nơi giếng đình, các nghệ sĩ hát dân ca quan họ. Ở bãi đất sau đình có những cặp đấu chọi gà đông vui… Trong tòa đại bái, tiếng trống âm vang cùng cảnh người chủ tế trang nghiêm, đầu đội mũ cánh chuồn, mặc áo thụng lam, chân đi hia làm theo lĩnh xướng… Sau 3 ngày hội, Thành hoàng lại được rước về miếu cũ và tổ chức lễ tạ. Đây là một trong số những lễ hội lớn, vừa trang trọng, vừa phong phú, sinh động. Như một tập quán mang đầy đủ những nét đẹp văn hóa cổ truyền của dân tộc, Lễ hội đình Khinh Dao gắn kết cộng đồng, cùng nhau ước nguyện về một cuộc sống bình yên, hạnh phúc, mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt, no đủ cho mọi người trong cộng đồng, làng xã, du khách gần xa… Hiện, chính quyền xã An Hưng vẫn duy trì và luôn tôn tạo để di tích đình Khinh Dao ngày càng trang trọng.

......................

Bài viết có sử dụng một số tư liệu trong sách "Di sản văn hóa tiêu biểu huyện An Dương" (Nhà xuất bản Hải Phòng, 2023).