(HPĐT)- Trong bức tranh đô thị rộng lớn của thành phố Hải Phòng sau khi hợp nhất, nơi nhịp sống hiện đại hòa quyện với những giá trị truyền thống, múa rối nước Hồng Phong, xã Hồng Phong, huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương trước đây, nay là xã Khúc Thừa Dụ nổi lên như một điểm sáng văn hóa, thu hút sự quan tâm của người dân từ khắp các khu vực, từ trung tâm thành phố sôi động đến những vùng ven biển yên bình.
Sức hút từ miền đất di sản
Múa rối nước Hồng Phong, với lịch sử lâu đời và những tiết mục sống động, từ lâu là biểu tượng văn hóa của vùng đất Ninh Giang cũ. Nay, khi địa giới hành chính mở rộng, di sản này trở thành tài sản chung của thành phố Hải Phòng mới, thu hút những người con của thành phố Cảng không chỉ bởi sự gần gũi về địa lý mà còn bởi giá trị nghệ thuật và văn hóa sâu sắc. Những ngày đầu tháng 7-2025, vừa xem xong tiết mục múa rồi nước “Đánh bắt cá” về cảnh sinh hoạt thôn quê, thể hiện sự hòa hợp trong cuộc sống và lao động sản xuất của vợ chồng, chị Nguyễn Thị Lan, ở phố Văn Cao, phường Hải An chia sẻ cảm xúc sau chuyến thăm Hồng Phong: "Tôi đã nghe về múa rối nước Hồng Phong từ lâu, nhưng nay, khi đến xã Khúc Thừa Dụ, việc di chuyển và tìm hiểu trở nên dễ dàng hơn nhiều. Thật sự bất ngờ và xúc động! Những con rối bằng gỗ, qua bàn tay tài hoa của các nghệ nhân, như được thổi hồn. Xem những tích trò tái hiện cảnh cấy lúa, tát nước hay chọi trâu, tôi như được quay về với những giá trị cội nguồn, bình dị mà vô cùng sâu sắc của người Việt Nam mình. Tiếng trống, tiếng kèn, kết hợp với sự uyển chuyển của những con rối trên mặt nước tạo nên một không gian huyền ảo, đầy tính nghệ thuật. Tôi thấy đây là một cách rất hay để thế hệ trẻ như chúng tôi hiểu và yêu hơn văn hóa dân tộc mình, ngay tại chính thành phố mình đang sống".
Ông Phạm Văn Chương, thành viên Phường rối Hồng Phong cho biết, hằng năm, phường tổ chức biểu diễn nhiều chương trình phục vụ khách du lịch trong nước và quốc tế. Nhiều đoàn khách quốc tế đến từ các nước như: Nhật Bản, Hàn Quốc, Pháp, Đức, Australia, Canada… đến xem biểu diễn tại Phường. Trung bình hằng năm có hơn 200 lượt đoàn khách quốc tế với gần 1000 lượt khách và hàng ngàn khách nội địa tới xem biểu diễn. Không chỉ dừng lại ở việc thưởng thức, nhiều người dân Hải Phòng còn bày tỏ mong muốn được tìm hiểu sâu hơn về quy trình chế tác con rối, kỹ thuật điều khiển và những câu chuyện, ý nghĩa đằng sau mỗi tích trò. Điều này cho thấy múa rối nước Hồng Phong không chỉ là một buổi trình diễn nghệ thuật đơn thuần mà còn là một cánh cửa mở ra thế giới văn hóa, lịch sử đầy phong phú của mảnh đất nay đã là một phần của thành phố Hải Phòng.
Nỗ lực bảo tồn
Hiện phường rối nước Hồng Phong có các tích trò cổ, ca ngợi tình yêu quê hương, đất nước, gắn với cuộc sống hằng ngày của người dân lao động như: Kim quy đốt lá súy, Đấu ngựa cửa sóc, Cắm cờ hội, Tiên mời trầu, Đấu vật, Múa rắn, Múa cá, Chọi trâu, Câu ếch, Cáo bắt vịt, Sản xuất nông nghiệp, Múa tiên bàn, Vinh quy bái tổ… và một số trò đương đại như: Đền ơn đáp nghĩa, Bảo vệ an ninh, Chống mất cắp cổ vật, Tiếng trống phủ Hạ Hồng … Các tích trò nói lên mong muốn của người dân lao động chiến thắng thiên nhiên, làm nên những mùa vàng bội thu. Trước sự quan tâm nồng nhiệt của người dân, cũng như nhận thức rõ giá trị của di sản, ông Phạm Văn Tòng, Trưởng phường rối nước Hồng Phong chia sẻ: "Việc duy trì và phát triển phường rối nước là cả một quá trình tâm huyết của bà con nông dân chúng tôi. Từ việc tự tay đẽo gọt con rối, nghiên cứu hệ thống điều khiển, tất cả đều xuất phát từ tình yêu với nghệ thuật truyền thống của cha ông. Nay, khi trở thành một phần của thành phố Hải Phòng, chúng tôi cảm thấy có thêm động lực và sự hỗ trợ. Chúng tôi thường xuyên tổ chức các lớp học dành cho các cháu nhỏ trong làng, không chỉ dạy kỹ thuật biểu diễn mà còn truyền ngọn lửa đam mê, giúp các em hiểu được giá trị của môn nghệ thuật này để sau này tiếp nối, phát triển. Đây là cách bền vững nhất để bảo tồn di sản.
