Nhà Trắng thông báo Nga và Ukraine đã nhất trí ngừng bắn cục bộ tại thành phố Oleshky, thuộc tỉnh Kherson, từ ngày 29/10 để đưa hàng cứu trợ vào và sơ tán dân thường.
Theo thông báo, Đệ nhất phu nhân Mỹ Melania Trump đóng vai trò thúc đẩy thỏa thuận ngừng bắn cục bộ này. Người dân có nguyện vọng rời Oleshky sẽ được hỗ trợ phương tiện di chuyển đến địa điểm tự lựa chọn tại Ukraine hoặc Nga.
Nhà Trắng cho biết, hai bên nhất trí tạm ngừng toàn bộ hoạt động quân sự tại thành phố để triển khai viện trợ và chuẩn bị sơ tán thông qua hành lang an toàn được xác định trước. Các đại diện dân sự của Nga và Ukraine sẽ đến từng hộ gia đình, tìm hiểu tình hình và đánh giá nhu cầu hỗ trợ của người dân.
Bà Melania Trump cũng thu xếp để một tổ chức truyền thông độc lập của Mỹ theo dõi, ghi hình hoạt động của các nhóm công tác hai nước. Tuy nhiên, theo The Kyiv Post tối 23/10, Nhà Trắng chưa công bố danh tính tổ chức này, cũng như cơ chế giám sát lệnh ngừng bắn, việc vận chuyển hàng cứu trợ và tổ chức hành lang sơ tán.
Hãng tin AP cho biết, tại thời điểm thông báo được đưa ra, Chính phủ Nga và Ukraine chưa có phản hồi xác nhận riêng. Nhà Trắng cũng chưa làm rõ thời gian duy trì lệnh ngừng bắn và số người dự kiến được sơ tán.
Oleshky nằm bên kia sông Dnipro, đối diện thành phố Kherson do Ukraine kiểm soát. Thành phố này nằm dưới sự kiểm soát của lực lượng Nga từ khi xung đột toàn diện bùng phát năm 2022.
Theo ước tính của Nhà Trắng, Oleshky hiện còn khoảng 1.700-2.000 cư dân, trong đó có khoảng 50 trẻ em. Phần lớn những người còn ở lại là người cao tuổi.
Bà Melania Trump nhận định tình hình tại đây đặc biệt nghiêm trọng, khi người dân đang thiếu sự chăm sóc y tế, thuốc men, thực phẩm và nước sạch. Nhà Trắng cho biết nguồn điện tại thành phố rất hạn chế, nhiều tuyến đường bị gài mìn, trong khi các cuộc tấn công quân sự vẫn thường xuyên xảy ra.
Trong nhiều tháng qua, giới chức Ukraine và các tổ chức quốc tế liên tục cảnh báo về điều kiện sống khó khăn tại Oleshky. Kiev cho biết người dân không được tiếp cận thường xuyên với lương thực, nước uống và thuốc men. Bom mìn cùng các cuộc tấn công bằng thiết bị bay không người lái cũng khiến việc rời khỏi thành phố tiềm ẩn nhiều nguy hiểm.
Oleshky từng chịu ảnh hưởng nặng nề bởi lũ lụt sau sự cố vỡ đập Kakhovka hồi tháng 6/2023.
Đầu tuần này, Nga và Ukraine đã trao đổi về phương án sơ tán dân thường khỏi Oleshky cùng sáu khu dân cư lân cận. Ủy viên Nhân quyền Ukraine Dmytro Lubinets cho biết các bên vẫn đang xử lý những vấn đề chưa đạt đồng thuận liên quan đến ngừng bắn và đưa người dân đến khu vực do Ukraine kiểm soát.
Theo số liệu ước tính của Ukraine, khoảng 6.000 dân thường, trong đó có tới 200 trẻ em, có thể vẫn sinh sống tại bảy khu dân cư nói trên. Riêng Oleshky còn khoảng 2.000 người.
Tại thời điểm đó, các bên chưa xác định ngày sơ tán cụ thể. Ông Lubinets cho biết đàm phán vẫn được tiến hành hằng ngày, song nhiều vướng mắc chưa được tháo gỡ.
Ngoài việc tạm dừng giao tranh, kế hoạch do Nhà Trắng công bố còn đề cập đến việc các đại diện dân sự tiếp xúc trực tiếp với từng hộ gia đình, xác định nhu cầu và bố trí phương tiện đưa người sơ tán đến địa điểm họ lựa chọn.
Dù vậy, chưa có thông tin cụ thể về việc các quy trình này đã được trao đổi với Chính phủ Ukraine hay chưa. Tuyến đường di chuyển qua hành lang an toàn, đơn vị phụ trách vận chuyển hàng cứu trợ và vai trò của các tổ chức nhân đạo quốc tế cũng chưa được xác định rõ.
Nhà Trắng cho biết hai bên đã phối hợp xây dựng các quy trình kỹ thuật và triển khai hoạt động rà phá bom mìn, nhưng không công bố thêm chi tiết về phương án tổ chức thực hiện.
Ukraine nhiều lần kêu gọi bảo đảm khả năng tiếp cận Oleshky và tạo điều kiện sơ tán an toàn cho dân thường. Đầu tháng 10, Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha mô tả thành phố là một “cái bẫy chết người”, đồng thời cảnh báo tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng các nhu yếu phẩm. Theo ông, những tuyến đường rời thành phố và khu vực ven sông lân cận đều bị gài mìn.
Theo The Kyiv Post, ông Sybiha đã kêu gọi Liên hợp quốc, Ủy ban Chữ thập đỏ Quốc tế cùng các đối tác quốc tế hỗ trợ đưa hàng cứu trợ vào khu vực và tổ chức sơ tán người dân.
Theo kế hoạch của Nhà Trắng, lệnh ngừng bắn cục bộ dự kiến có hiệu lực từ ngày 29/10. Tuy nhiên, hiệu quả của thỏa thuận sẽ phụ thuộc vào việc Nga và Ukraine xác nhận, tuân thủ các cam kết, đồng thời thống nhất được phương án đưa hàng viện trợ vào thành phố và bảo đảm an toàn cho dân thường trong quá trình sơ tán.
H.A (theo TTXVN)
