Ngăn chặn bạo lực học đường: Đổi mới giáo dục đạo đức, kỹ năng sống cho học sinh

Học sinh Trường THPT Lê Hồng Phong được truyền thông về kỹ năng chăm sóc sức khoẻ, phòng, chống túy, HIV/AIDS, an toàn giao thông.

Gia tăng bạo lực học đường

Sự việc học sinh đánh nhau không phải là hiện tượng mới nhưng điều đáng nói gần đây tần suất có chiều hướng gia tăng và mức độ vi phạm có dấu hiệu nghiêm trọng khi học sinh kéo bè, lập nhóm “liên trường” để “xử lý” bạn và sẵn sàng dùng bất cứ vật dụng gì có thể gây thương tích cho đối phương nhằm giải toả tức giận. Điển hình, vụ việc em Phạm Trần Ngọc L., lớp 10C5, Trường THPT Nguyễn Huệ (huyện Kiến Thụy) có xích mích với bạn cùng trường. Sau khi tan học, các học sinh này tự hẹn nhau ra ngoài trường để giải quyết mâu thuẫn dẫn đến đánh nhau. Do bị bạn dùngmũ bảo hiểm đánh vào đầu và gáy khiến L. ngất xỉu, phải đưa đi cấp cứu tại Bệnh viện hữu nghị Việt - Tiệp với chẩn đoán ban đầu là đa chấn thương.

Đây chỉ là một trong khá nhiều vụ bạo lực học đường xảy ra ngoài trường học trong thời gian gần đây. Điều đáng báo động, nguyên nhân dẫn đến sự việc đáng tiếc trên thường xuất phát từ những lý do rất nhỏ nhặt, như những phát ngôn, hình ảnh, bình luận trên các diễn đàn, mạng xã hội, những hành vi, cử chỉ trên lớp “không thuận mắt nhau”, hay những xích mích, va chạm nảy sinh trong quá trình sinh hoạt tại trường, lớp… làm dấy lên những lo ngại về văn hóa ứng xử của học sinh hiện nay, đồng thời là biểu hiện đạo đức kém của một bộ phận học sinh trong các nhà trường, rất cần được chấn chỉnh, ngăn chặn.

Sự gia tăng các vụ việc liên quan đến bạo lực học đường không chỉ làm các nhà trường, ngành giáo dục “đau đầu”, mà còn khiến nhiều bậc cha mẹ có con em đang ngồi trên ghế nhà trường tỏ ra lo lắng.Anh Nguyễn Văn Hà, ở ngõ 286 phố Lê Lai (quận Ngô Quyền), có con đang học lớp 6 bày tỏ bức xúc: “Tôi có theo dõi thông tin vụ việc trên báo chí, thấy nguyên nhân chỉ là xích mích trong lúc rửa tay mà đánh nhau đến mức nhập viện quả là đáng báo động cho cách hành xử của học sinh hiện nay, nhất là học sinh nữ”. Đồng tình với ý kiến trên, chị Lương Thị Vân, ở xã An Đồng (huyện An Dương) bày tỏ: “Xem video clip mà thấy bức xúc trước sự hung hãn của người đánh khi dùng vật dụng có thể làm tổn thương bạn. Điều tôi thấy bực mình nhất là một số học sinh chứng kiến không tỏ thái độ hay lời lẽ can ngăn mà lại “lạnh lùng” quay video và có những lời kích động. Ngoài ra, theo vụ việc mà nhà trường giải trình, các học sinh này xích mích tại trường, đã được quản sinh nhà trường can ngăn, vậy mà khi tan học lại đồng ý hẹn nhau ra “giải quyết mâu thuẫn”, với cháu học sinh yếu thế, không hề có kỹ năng tự bảo vệ mình, tự giải quyết tình huống khi thân cô thế cô, mà vẫn hẹn ra ngoài trường, cũng chẳng hề có động thái mách người lớn hay báo cáo với nhà trường”. Điều này cho thấy các em còn thiếu kỹ năng trong cuộc sống, rất cần phải được nhà trường trang bị cùng với kiến thức.

Đổi mới hình thức giáo dục đạo đức, lối sống

Theo Phó chủ tịch Hội cựu giáo chức quận Kiến An Nguyễn Thị Bình, nguyên nhân của bạo lực học đường trước hết xuất phát từ chính bản thân học sinh. Thường các vụ việc hay xảy ra ở lứa tuổi học sinh cấp THCS, THPT (từ 12 đến 17 tuổi), đây là giai đoạn các em có sự chuyển biến mạnh mẽ về mặt tâm lý, tính cách, thích thể hiện “cái tôi”, chỉ cần những kích động từ bên ngoài cũng có thể lôi kéo các em có hành vi vi phạm. Trở lại vụ xô xát khiến em Nguyễn Yến N., học sinh lớp 8, Trường THCS Hòa Nghĩa (quận Dương Kinh), bị thương, trong số 3 học sinh đánh bạn có 2 em ban đầu chỉ là đi cùng, chứng kiến vụ việc và bị kích động từ phía bên ngoài.

Nguyên nhân bạo lực học đường còn có trách nhiệm của gia đình. Nhiều bậc cha mẹ do bận công việc đã thiếu quan tâm đến con cái; bạo hành trong gia đình cũng ảnh hưởng đến cách suy nghĩ, hành vi của các em đối với bạn bè. Ngoài ra, bà Nguyễn Thị Bình, còn có một phần do giáo dục hạn chế trong giáo dục đạo đức tại trường học. Hiện, môn Giáo dục công dân còn nặng lý thuyết, ít liên hệ thực tiễn nên dễ bị “trôi”. Bộ phận phụ trách tư vấn học đường ở nhiều trường chưa phát huy được hết vai trò, trong khi đó nhu cầu trợ giúp và tham vấn về tâm lý của học sinh rất lớn. Bên cạnh đó, sự phát triển mạnh mẽ của mạng xã hội hiện nay cũng ảnh hưởng lớn đến cách hành xử khi các em dễ dàng tiếp xúc với những hành vi bạo lực trên internet, phim ảnh, trò chơi điện tử... Đặc biệt, việc giáo dục các kỹ năng sống, kỹ năng phân tích tình hình, kiềm chế tức giận cũng như ứng xử thông minh để tự “cứu mình” trước các tình huống khó xử chưa được chú trọng.

Để ngăn chặn tình trạng bạo lực học đường, bên cạnh việc xử lý nghiêm các hành vi vi phạm làm gương, cần sự chung tay của gia đình, nhà trường và toàn xã hội trong phối hợp giáo dục. Theo Phó giám đốc Sở GD-ĐT thành phố Phạm Quốc Hiệu, Sở yêu cầu các nhà trường tích cực tăng cường trao đổi thông tin với gia đình học sinh để phối hợp giáo dục. Đội ngũ giáo viên chủ nhiệm chủ động nắm chắc tình hình học sinh để phát hiện sớm mâu thuẫn trong các em, có biện pháp giải quyết kịp thời, tránh hậu quả tiêu cực. Những vụ việc xảy ra gần đây cho thấy có ảnh hưởng không nhỏ từ việc các em nghỉ học ở nhà lâu ngày, gây bức bối tinh thần, các hoạt động học tập, tương tác chỉ thực hiện trên môi trường mạng dễ phát sinh mâu thuẫn. Do vậy,các nhà trường cần chú ý hỗ trợ tâm lý đối với học sinh khi trở lại trường.

Thực tế hiện nay đặt ra các trường cần đổi mới công tác giáo dục đạo đức, lối sống, kỹ năng sống cho các em không chỉ trong giảng dạy môn giáo dục công dân, mà cần tích hợp trong các môn học, sinh hoạt hằng ngày theo hướng thiết thực, tăng cường trang bị các kỹ năng sống, các hoạt động trải nghiệm thực tế, xử lý tình huống giải quyết những xích mích, mâu thuẫn trong học đường, ngoài nhà trường, kỹ năng tự bảo vệ bản thân trước những mối nguy hiểm cùng những giải pháp xử lý phù hợp... Từ đó sẽ giúp học sinh nhận thức, ứng xử đúng đắn, có sự khoan dung, lòng vị tha, cũng như biết được hậu quả của hành vi vi phạm để tự kiềm chế, hướng tới lối sống lành mạnh, tích cực - Phó giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Phạm Quốc Hiệu nêu rõ./.