(HPĐT)- Bất chấp cảnh báo của cơ quan chức năng cũng như những vụ tai nạn thương tâm từng xảy ra, nhiều người vẫn vin vào lý do "mưu sinh" để tiếp tục duy trì hoạt động của các loại mô-tô ba bánh tự chế.
Xe mô tô tự chế chở hàng cồng kềnh lưu thông trên đường, gây nguy hiểm đối với người tham gia giao thông.
Tồn tại từ yêu cầu thực tế
Chiều 1-10, một bé gái 13 tuổi bị tử vong sau khi va chạm với xe ba bánh trên địa bàn huyện Củ Chi (thành phố Hồ Chí Minh). Khi xảy ra tai nạn, phương tiện ba bánh tự chế sử dụng động cơ chở nhiều tấm tôn cửa cuốn và sắt thép cồng kềnh. Trước đó, từng xảy ra nhiều vụ tai nạn liên quan đến loại phương tiện tự chế này trong cả nước. Gần đây nhất là vào tháng 4-2020, một người đàn ông 60 tuổi cũng tử vong sau khi va chạm với xe mô-tô tự chế chở tôn trên địa bàn huyện Cẩm Mỹ (tỉnh Đồng Nai).
Tại Hải Phòng, từ đầu tháng 9 đến nay, Phòng Cảnh sát giao thông (CSGT) Công an thành phố xử lý hơn 230 trường hợp xe tự chế kéo đẩy, chở hàng cồng kềnh, với số tiền phạt hơn 100 triệu đồng. Thực tế năm nào lực lượng chức năng cũng tổ chức ra quân xử lý đối với loại phương tiện này. Tuy nhiên, đến nay, trên nhiều tuyến đường vẫn dễ dàng bắt gặp các phương tiện này hoạt động, nhất là các quốc lộ 10, quốc lộ 5 và các đường vành đai như Nguyễn Văn Linh (quận Lê Chân), Nguyễn Bỉnh Khiêm, Lê Thánh Tông (quận Ngô Quyền). Anh Trần Đình Long, ở phường Nghĩa Xá (quận Lê Chân) làm nghề vận chuyển hàng bằng xe mô-tô cho biết: Bản thân không được đào tạo bất kỳ nghề nào khác nên hơn 10 năm nay vẫn dựa vào những chiếc xe mô-tô tự chế để kiếm sống.
Được biết, mặc dù bị cấm lưu hành từ ngày 1-1-2018, ngoài việc xử phạt hành chính, những phương tiện mô-tô tự chế hoạt động sẽ bị tịch thu, tiêu hủy. Tuy nhiên, do nhiều lý do khách quan, nên đến nay việc tiêu hủy phương tiện loại này chưa thể thực hiện.
Hơn nữa, Giám đốc Công ty cửa nhựa HPdoor Nguyễn Đăng Thắng lý giải, loại xe tải nhỏ nhất hiện nay được phép lưu thông có tải trọng 500kg nhưng kích thước lại quá nhỏ, không thể chuyên chở các loại hàng hóa cồng kềnh như khung cửa, tôn, sắt thép tấm. Trong khi đó, xe tải cỡ lớn hơn lại bị giới hạn thời gian hoạt động trong khu vực đông dân cư, khu vực nội thành. Hơn nữa, với loại phương tiện này, chi phí vận chuyển cao hơn khiến giá sản phẩm bị đội lên. Do đó, mặc dù biết không bảo đảm an toàn giao thông nhưng một số cơ sở kinh doanh và khách hàng vẫn chấp nhận phương án vận chuyển bằng xe mô-tô tự chế để vận chuyển hàng hóa trong khu vực nội thành.
Chuyển đổi phương tiện phù hợp
Điểm chung của những phương tiện mô-tô tự chế là không biển kiểm soát. Đây đều là xe mô-tô 2 bánh được được gia cố hàn thêm các loại khung giá đỡ, "chế" thêm bánh, hàn lại khung máy để tăng tải trọng cho phương tiện. Anh Phạm Văn Mạnh, quản lý Trung tâm sửa chữa xe 24h, phố Tô Hiệu (quận Lê Chân) nhận xét, việc thay đổi kết cấu này khiến hệ thống máy, phanh thường xuyên phải hoạt động trong tình trạng quá tải, không bảo đảm an toàn cho người điều khiển phương tiện.
Đại diện lãnh đạo Phòng CSGT đường bộ, đường sắt cho biết: Thời gian tới đơn vị sẽ tiếp tục phối hợp với công an, chính quyền địa phương tập trung vừa xử lý mô-tô tự chế hoạt động, vừa tuyên truyền pháp luật về giao thông đường bộ đối với những đơn vị kinh doanh vật liệu xây dựng. Qua đó, hướng dẫn các đơn vị này thay đổi phương tiện vận chuyển, điều chỉnh thời gian vận chuyển vật liệu xây dựng phù hợp với khung giờ cho phép.
Theo luật sư Đỗ Đức Khánh, Văn phòng luật sư DTD chi nhánh Hải Phòng, để xử lý dứt điểm xe mô-tô tự chế hoạt động, cần có phương tiện thay thế phù hợp đối với nhu cầu vận chuyển của người dân. Trước hết, cần phải điều chỉnh hệ thống văn bản pháp luật, coi loại phương tiện vận chuyển hàng cỡ nhỏ này là phương tiện kinh doanh vận tải hàng hóa, bắt buộc được kiểm định định kỳ, tuân thủ các yếu tố kỹ thuật, quy định về vận tải hàng hóa cũng như đăng ký hoạt động. Song song với việc xác định lại vị trí của loại phương tiện này đối với nhu cầu vận chuyển thực tế của xã hội, cũng cần có các chính sách hỗ trợ để thúc đẩy các doanh nghiệp, đơn vị nghiên cứu phát triển loại phương tiện này. Theo đó, cần có cơ chế hỗ trợ về kỹ thuật, ưu đãi lãi suất vay vốn... đối với doanh nghiệp có khả năng sản xuất loại phương tiện này. Bên cạnh đó, hỗ trợ cho người hành nghề vay vốn chuyển đổi phương tiện, vừa tránh việc bị phạt do sử dụng phương tiện cấm vừa bảo đảm an toàn khi tham gia giao thông.
Minh An - Ảnh: Trung Kiên
