Ngăn chặn học sinh tự chế pháo nổ

Những tháng cuối năm, tình trạng học sinh tự chế pháo nổ có dấu hiệu tái diễn. Lực lượng công an đã phát hiện, xử lý một số trường hợp học sinh, thiếu niên liên quan đến việc sản xuất, tàng trữ, sử dụng pháo nổ trái phép.

Gần đây nhất, ngày 19/12/2025, tại xã Gia Lộc, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an thành phố Hải Phòng đã ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can một học sinh 16 tuổi về sản xuất, buôn bán hàng cấm pháo nổ. Đây đều là pháo nổ do đối tượng và đồng phạm tự làm tại nhà và đang trên đường mang đi bán cho người khác để kiếm lời. Trước đó, tại Hải Phòng, một số vụ việc khác liên quan đến thiếu niên tự làm, cất giấu pháo nổ, thậm chí mang pháo đến khu vực trường học cũng đã bị phát hiện.

Những vụ việc nêu trên cho thấy tính chất phức tạp của tình trạng học sinh tiếp cận các nội dung nguy hiểm trên không gian mạng và biến chúng thành hành vi vi phạm pháp luật ngoài đời thực.

Thực tế, để phòng ngừa tình trạng này, lực lượng công an tại nhiều địa phương đã chủ động phối hợp với ngành giáo dục đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục pháp luật trong trường học; tổ chức cho học sinh ký cam kết không vi phạm; thường xuyên nhắc nhở, kiểm tra đột xuất trong và ngoài nhà trường, đặc biệt vào thời điểm trước Tết nhằm kịp thời phát hiện, ngăn chặn các hành vi vi phạm từ sớm.

Dù công tác tuyên truyền, nhắc nhở và kiểm tra được triển khai thường xuyên, tình trạng học sinh tự làm pháo nổ vẫn chưa được ngăn chặn triệt để. Nguyên nhân trước hết xuất phát từ tâm lý hiếu kỳ, thích khám phá của lứa tuổi học sinh. Với nhiều em, việc tự làm pháo được xem như một trải nghiệm mới lạ, mang tính thử nghiệm, trong khi các em chưa lường hết được mức độ nguy hiểm.

Không gian mạng cũng là một yếu tố đáng chú ý. Các nội dung hướng dẫn làm pháo xuất hiện dưới nhiều hình thức, được chia sẻ nhanh, khó kiểm soát. Trong khi đó, việc quản lý hoạt động sử dụng internet của học sinh, đặc biệt ngoài giờ học còn gặp nhiều khó khăn. Nhiều hành vi vi phạm diễn ra âm thầm tại nhà hoặc ngoài trường học, vượt ngoài tầm kiểm soát trực tiếp của phụ huynh, nhà trường và lực lượng chức năng.

Ngoài ra, một bộ phận học sinh chưa nhận thức đầy đủ hành vi chế tạo, tàng trữ, sử dụng pháo nổ là vi phạm pháp luật nghiêm trọng, có thể bị xử lý hành chính hoặc hình sự. Một số trường hợp còn bị lôi kéo bởi động cơ kiếm tiền, dẫn đến việc bất chấp cảnh báo và hậu quả.

Trước thực trạng trên, nhiều phụ huynh và người dân bày tỏ sự lo lắng. Pháo nổ tự chế tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn rất lớn do không được kiểm soát về chất lượng, kỹ thuật. Tai nạn do pháo tự chế có thể gây bỏng nặng, tai nạn thương tích, thậm chí tử vong.

Hệ lụy từ việc tự làm pháo nổ không chỉ dừng lại ở nguy cơ tai nạn. Khi bị phát hiện, nhiều học sinh phải đối diện với việc xử phạt, thậm chí bị khởi tố, ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình học tập, tương lai và cơ hội nghề nghiệp sau này. Sự bồng bột, thiếu hiểu biết có thể khiến các em đánh mất những cơ hội quý giá, để lại gánh nặng tâm lý cho bản thân và gia đình.

Để ngăn chặn hiệu quả tình trạng học sinh tự làm pháo nổ, cần sự vào cuộc đồng bộ của gia đình, nhà trường và các cơ quan chức năng. Trong đó, gia đình giữ vai trò then chốt, cần tăng cường giám sát, quan tâm sát sao việc sử dụng internet, các mối quan hệ và diễn biến tâm lý của con em. Phụ huynh cần cảnh giác khi trẻ có biểu hiện bất thường liên quan đến hóa chất, như tìm kiếm clip hướng dẫn làm pháo, tích trữ vật liệu lạ, xuất hiện tiếng nổ, khói, mùi khét, tụ tập bàn bạc về pháo hoặc có vết bỏng trên tay, quần áo.

Nhà trường cần đẩy mạnh giáo dục pháp luật, kỹ năng sống; lồng ghép nội dung phòng ngừa pháo nổ vào hoạt động ngoại khóa, sinh hoạt tập thể; đồng thời tăng cường phối hợp với lực lượng công an trong tuyên truyền, kiểm tra, phát hiện sớm vi phạm.

Các cơ quan chức năng cần xử lý nghiêm hành vi sản xuất, buôn bán, tàng trữ, sử dụng pháo nổ trái phép, song song với công tác phòng ngừa; phối hợp các nền tảng mạng xã hội để hạn chế, gỡ bỏ nội dung hướng dẫn chế tạo pháo, giảm nguy cơ học sinh tiếp cận thông tin độc hại.