(HPĐT)- Lợi dụng tiện ích từ ứng dụng công nghệ thông tin mang lại, thời gian gần đây, tình trạng lừa đảo trên không gian mạng diễn ra khá phổ biến. Trên địa bàn cả nước cũng như thành phố, các vụ lừa đảo trực tuyến có chiều hướng ngày càng tăng. Trước thực trạng trên, ông NGUYỄN VŨ LONG, Trưởng Phòng Bưu chính - Viễn thông, Sở Thông tin và Truyền thông trao đổi với phóng viên Báo Hải Phòng về các giải pháp ngăn chặn, phòng ngừa.
Công an quận Ngô Quyền tuyên truyền tới người dân về phòng ngừa các thủ đoạn lừa đảo trên không gian mạng. Ảnh: Lê Oanh
- Theo Cục An toàn thông tin, Bộ Thông tin và Truyền thông, 6 tháng năm 2023, số vụ lừa đảo trực tuyến trong cả nước tăng gần 65% so với cùng kỳ năm 2022. Ông có thể cho biết, tại Hải Phòng, thực trạng này như thế nào?
- Lừa đảo trực tuyến là vấn đề đã và đang nhận được nhiều sự quan tâm của toàn xã hội. Trong bối cảnh bùng nổ công nghệ thông tin, các nền tảng số, mạng xã hội và nhất là đẩy mạnh thực hiện chuyển đổi số, các đối tượng xấu lợi dụng, sử dụng các thủ đoạn tinh vi để thực hiện lừa đảo trực tuyến, chiếm đoạt tài sản có giá trị cao. Trong đó, có 3 nhóm lừa đảo chính là: giả mạo thương hiệu, chiếm đoạt tài khoản và các hình thức khác, với khoảng 24 hình thức lừa đảo khác nhau.
Tại Hải Phòng, thời gian qua Chương trình chuyển đổi số được thành phố quan tâm triển khai mạnh mẽ với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị. Chuyển đổi số từng bước thay đổi tư duy, cách nghĩ, cách làm, cách điều hành công việc, sản xuất - kinh doanh của các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp và người dân trên địa bàn thành phố. Từ phương thức truyền thống (ghi chép bằng sổ sách, làm việc trực tiếp, mua hàng trực tiếp, thanh toán tiền mặt...), nay nhiều công việc có thể thao tác trên môi trường số, môi trường Internet với sự hỗ trợ của các phần mềm, nền tảng số, ứng dụng công nghệ. Lợi dụng yếu tố này và một phần tâm lý chủ quan, cả tin của người dân, các đối tượng xấu xâm nhập, đánh cắp thông tin, thực hiện các hành vi lừa đảo nhằm chiếm đoạt tài sản với nhiều phương thức, thủ đoạn tinh vi, gây thiệt hại tài sản và bức xúc trong nhân dân. Trong 6 tháng năm 2023, toàn thành phố ghi nhận 47 vụ việc lừa đảo trên không gian mạng; dự báo có chiều hướng tăng trong thời gian tới.
- Những vụ lừa đảo trên không gian mạng thường nhằm vào nhóm người nào?
- Đối tượng lừa đảo trên không gian mạng thường nhằm vào nhiều nhóm như: người cao tuổi, trẻ em, sinh viên, công nhân, nhân viên văn phòng. Theo thống kê sơ bộ của cơ quan công an, nạn nhân các vụ lừa đảo trên không gian mạng chủ yếu là phụ nữ. Trong đó, phần lớn là những phụ nữ không có việc làm, ở nhà làm công việc nội trợ, chăm con nhỏ... có nhiều thời gian rảnh rỗi, nhẹ dạ, cả tin vào những món quà, quảng cáo công việc nhẹ nhưng thu nhập cao.
Với mỗi nhóm đối tượng ở độ tuổi khác nhau, kẻ xấu thực hiện những hình thức dẫn dụ khác nhau, mục tiêu chung là lấy lòng tin, đánh cắp thông tin người dùng, sau đó chiếm đoạt tài sản. Một số chiêu trò, hình thức lừa đảo phổ biến thường được các đối tượng áp dụng với nhóm người trên gồm: lừa đảo “combo du lịch giá rẻ” đánh vào mong muốn mua hàng giá rẻ; lừa đảo “cuộc gọi video deepfake” đánh vào niềm tin lừa chuyển tiền; lừa đảo “khóa SIM” vì chưa chuẩn hóa thuê bao; lừa đảo “giả danh công an, viện kiểm sát, tòa án gọi điện” yêu cầu chuyển tiền; đánh cắp thông tin căn cước công dân đi vay tín dụng; lừa đảo chuyển nhầm tiền vào tài khoản ngân hàng; lừa đảo dịch vụ lấy lại tài khoản mạng xã hội Facebook,…
- Khi phát hiện mình đang trong tình huống bị lừa đảo trực tuyến, người dân cần làm gì để không trở thành nạn nhân của hoạt động này?
Khi phát hiện mình đang là nạn nhân, bị lừa đảo trên không gian mạng, người dân cần bình tĩnh và thực hiện các thao tác sau: dừng việc gửi tiền và chặn tất cả các số máy liên lạc từ kẻ lừa đảo. Người dân liên hệ ngay với ngân hàng để thông tin về vụ việc và đề nghị phía ngân hàng dừng mọi giao dịch; thu thập và lưu lại toàn bộ bằng chứng, gửi đơn tố giác tới cơ quan công an nơi lưu trú; đồng thời cảnh báo người thân, bạn bè về trò lừa đảo này để mọi người chủ động phòng tránh.
Cùng với đó, để không trở thành nạn nhân của các hoạt động lừa đảo trên không gian mạng, người dân tuyệt đối không đăng nhập vào đường link lạ. Không chuyển tiền để mua hàng theo yêu cầu của đối tượng. Không cung cấp bất kỳ nội dung gì liên quan đến thông tin cá nhân hoặc thông tin tài khoản ngân hàng. Không chuyển bất cứ khoản tiền nào để làm thủ tục vay tiền hoặc chứng minh tài chính. Không cung cấp mã OTP cho người khác…
Hiện nay, Cổng không gian mạng quốc gia với tên miền khonggianmang.vn cập nhật thường xuyên các thông tin cảnh báo, tình huống, dấu hiệu về lừa đảo trực tuyến. Người dân có thể truy cập theo dõi, chủ động nhận diện các tình huống lừa đảo trên không gian mạng để phòng tránh.
- Sở Thông tin và Truyền thông có giải pháp gì để góp phần tạo dựng không gian mạng an toàn hơn cho người dân?
- Trong tháng 6-2023, Bộ Thông tin và Truyền thông ban hành “Cẩm nang nhận diện và phòng, chống lừa đảo trực tuyến” và “Cẩm nang phòng, chống tin giả, tin sai sự thật trên không gian mạng”. Trong đó, khuyến cáo các hình thức lừa đảo trên không gian mạng và kèm theo các biện pháp phòng tránh khác nhau.
Về phía Sở Thông tin và Truyền thông, Sở ban hành văn bản tuyên truyền, hướng dẫn về “Phòng, chống lừa đảo trực tuyến” và “Phòng, chống tin giả, tin sai sự thật trên không gian mạng”. Trong đó, đề nghị UBND các quận, huyện chỉ đạo UBND các xã, phường, thị trấn tăng cường tổ chức tuyên truyền trên hệ thống đài truyền thanh cơ sở, Cổng thông tin điện tử, các trang mạng xã hội của đơn vị quản lý,… về lừa đảo trên không gian mạng, khuyến cáo người dân đề cao cảnh giác. Cùng với đó, Sở chuyển tài liệu đến các Tổ công tác Đề án 06/CP và Tổ công nghệ số cộng đồng để phổ biến, tuyên truyền tới từng hộ gia đình, người dân. Ngoài ra, Sở đề nghị các cơ quan báo chí trên địa bàn thành phố tăng cường thời lượng tuyên truyền về “Phòng, chống lừa đảo trực tuyến” và “Phòng, chống tin giả, tin sai sự thật trên không gian mạng”.
- Trân trọng cảm ơn ông!
NGỌC LAN (thực hiện)
