(HPĐT)- Hơn ba tháng xung đột Israel - Hamas và những diễn biến leo thang đang đẩy Trung Đông đến nguy cơ xung đột sâu rộng, phức tạp và hậu quả không thể lường trước. Trong tình cảnh hiện nay, ngày càng xuất hiện nhiều lời kêu gọi từ cộng đồng thế giới về việc sớm có những động thái ngăn chặn.
Các tàu chở hàng đi qua biển Đỏ trong sự lo ngại bị tấn công. Ảnh: Getty
Leo thang từng ngày
Tại dải Gaza, xung đột Israel - Hamas chưa thấy hồi kết. Phía Israel vẫn dồn sức tấn công, quyết tâm theo đuổi mục tiêu xóa bỏ bằng được Hamas, trong khi lực lượng này vẫn liên tục nã rocket sang lãnh thổ Israel. Trên biên giới Israel - Lebanon, các đợt tấn công “ăn miếng trả miếng” giữa Israel và nhóm vũ trang Hezbollah từng bước leo thang. Lãnh đạo Hezbollah Hassan Nasrallah tuyên bố sẽ tiếp tục đối đầu với lực lượng Israel đến khi Israel kết thúc chiến dịch ở dải Gaza. Trong khi đó, nội các Israel có ý kiến nên phát động cuộc chiến với Hezbollah.
Tuy nhiên, Trung Đông giờ đây không chỉ chứng kiến những diễn biến đáng ngại xoay quanh xung đột Israel - Hamas. Sau nhiều tuần lực lượng Houthis tấn công tàu chở hàng ở biển Đỏ, liên quân do Mỹ dẫn đầu phát động chiến dịch không kích các mục tiêu của Houthis ở Yemen nhằm triệt hạ sức mạnh của nhóm vũ trang này. Dù bị liên quân Mỹ không kích, Houthis tiếp tục tấn công tàu ở biển Đỏ, làm ngành vận tải biển thế giới lao đao. Khả năng diễn biến này còn tiếp tục, khi nhiều quan chức Mỹ và cả Tổng thống Joe Biden thừa nhận các cuộc không kích của liên quân chưa gây đủ sức ép buộc Houthis ngừng tấn công các tàu chở hàng trên biển Đỏ.
Trong khi đó, Iran tiếp tục là nhân tố khó lường với cục diện Trung Đông. Nhiều tuần qua Mỹ phải chứng kiến nhiều cơ sở, căn cứ của mình ở Iraq bị tấn công mà thủ phạm theo Mỹ là các nhóm vũ trang thân Iran. Rồi Iran cũng chính thức “ra mặt” hôm 16-1 khi nã tên lửa vào mục tiêu mà nước này cho là “trung tâm gián điệp” của Israel tại thành phố Erbil (Iraq), gần lãnh sự quán Mỹ. Diễn biến này khiến nhiều quan chức Liên hợp quốc lên tiếng cảnh báo Iraq có nguy cơ bị lôi kéo sâu hơn vào cuộc xung đột tại khu vực Trung Đông. Bất chấp nỗ lực của Chính phủ Iraq nhằm ngăn chặn leo thang căng thẳng, các vụ tấn công liên tục bắt nguồn từ bên trong và bên ngoài biên giới sẽ hủy hoại sự ổn định mà nước này khó khăn mới có được trong những năm gần đây.
Cùng với đó, Iran nã tên lửa vào lãnh thổ Pakistan, nhắm vào hai căn cứ nhóm vũ trang Hồi giáo Jaish al-Adl ở tỉnh Balochistan mà nước này cho là khủng bố. Pakistan phản ứng mạnh, triệu hồi đại sứ tại Iran, triệu tập đại sứ Iran tại nước mình để lên án hành động vi phạm chủ quyền. Ngày 18-1, đến lượt Pakistan nã tên lửa vào bảy địa điểm bên trong Iran với lý do tiêu diệt khủng bố. Nếu tình hình căng thẳng giữa 2 nước láng giềng này tiếp tục leo thang, không khỏi tác động đến cục diện Trung Đông.
Cần ngăn xung đột lan rộng
Nhiều nhà quan sát cùng quan điểm tình hình Trung Đông hiện rất nguy hiểm. Các nước và một số nhóm vũ trang trong khu vực đều có tiềm lực quân sự mạnh. Xung đột lan rộng chắc chắn gây hậu quả khó lường, trong đó dân thường sẽ chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.
Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) lo ngại cuộc xung đột quy mô lớn sẽ tạo nên thách thức lớn đối với kinh tế Trung Đông. Xung đột Trung Đông sẽ tác động đến các ngành xuất khẩu, dịch vụ, du lịch, tài chính, khiến tăng trưởng kinh tế tại các nước ảnh hưởng giảm xuống và buộc các nước này ban hành chính sách hỗ trợ nền kinh tế. Không chỉ khu vực Trung Đông, xung đột lan rộng cũng có thể ảnh hưởng triển vọng của nền kinh tế toàn cầu, đe dọa làm giảm tốc độ tăng trưởng, làm tăng giá năng lượng, đẩy chi phí sản xuất lương thực lên cao, làm tăng thêm tình trạng mất an ninh lương thực.
Theo các nhà phân tích, các bên như Mỹ, châu Âu, Iran, các quốc gia vùng Vịnh khác đều ý thức được rằng xung đột lan rộng không mang lại lợi ích với bất kỳ bên nào. Tuy nhiên, những bước đi sai lầm có thể tạo sự cố không mong muốn, làm xung đột bùng phát.
Nhiều ý kiến kêu gọi các bên liên quan và cộng đồng quốc tế chung tay ngăn chặn xung đột lan rộng tại Trung Đông. Để giảm căng thẳng trong khu vực, Israel nên cho phép viện trợ nhân đạo vào dải Gaza và giảm cường độ các hoạt động quân sự tại đây nhằm tránh thương vong với dân thường. Những hành động này có thể làm giảm làn sóng chống Israel tại Trung Đông, cũng như trên thế giới. Bên cạnh đó, cộng đồng quốc tế cần nhanh chóng có các biện pháp ngoại giao hiệu quả để giảm căng thẳng giữa các lực lượng và quốc gia khác ở Trung Đông, vốn đang ở mức cao chưa từng có./.
Xuân Nhi (tổng hợp)
