Ngăn chặn tình trạng chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm đối với người lao động: Tăng cường kiểm tra, đôn đốc

Công ty TNHH Nam Thuận (huyện Thủy Nguyên) hiện chậm đóng BHXH, BHYT, BHTN của 851 lao động với số tiền hơn 42 tỷ đồng (chưa bao gồm lãi chậm đóng). Ảnh: Tuyết Mai

Nhiều cách “né tránh” nghĩa vụ

Chị Trần Thị Huệ, ở xã Đồng Thái (huyện An Dương) nghỉ việc gần 3 tháng nay, nhưng do tuổi cao nên khi đi xin việc đều bị từ chối khéo. Nhận thấy “cánh cửa” quay trở lại thị trường lao động “hẹp” hơn trước, chị Huệ đành đi làm thời vụ cho các xưởng gia công hàng may mặc. Chị Huệ cho biết, công việc thời vụ nên người sử dụng lao động thông tin sẽ không đóng BHXH bắt buộc. Do đó, chị phải tự tham gia BHXH tự nguyện để có lương hưu khi về già. Không chỉ chị Huệ mà nhiều lao động trên địa bàn thành phố ở tình trạng “bơ vơ” khi chủ doanh nghiệp tìm mọi cách để “né” trách nhiệm tham gia BHXH bắt buộc.

Giám đốc BHXH huyện An Dương Nguyễn Văn Triển thông tin: Qua theo dõi, kiểm tra bảng chấm công, nhiều doanh nghiệp chỉ ký hợp đồng lao động 1 tháng, hoặc nếu không ký hợp đồng thì chỉ thuê lao động làm dưới 14 ngày để không phải tham gia BHXH. Phần lớn lao động này là người có tuổi, chủ yếu làm thời vụ để có thêm thu nhập. Ngoài ra, trên địa bàn huyện còn có các doanh nghiệp tư nhân, quy mô hộ gia đình, chủ yếu nhận gia công một số khâu, công đoạn cho doanh nghiệp lớn nên phần lớn đều không tham gia BHXH bắt buộc đối với NLĐ. Còn tại quận Hải An, Đội trưởng đội trước bạ Chi cục Thuế Ngô Quyền - Hải An Trần Quốc Toản phản ánh, trên địa bàn có nhiều đơn vị, doanh nghiệp nhỏ lẻ được thành lập và đăng ký nộp thuế. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp báo cáo không có doanh thu và không sử dụng lao động. Có đơn vị thành lập đã lâu, nhưng mới hoạt động kinh doanh trở lại gần đây, doanh thu ít và sử dụng lao động không ổn định. Một số đơn vị sử dụng lao động lao động phổ thông, thời vụ từ 2 -3 tháng như: Công ty cổ phần Vận tải biển và Thương mại Thiên Tân; Công ty TNHH Công nghệ và truyền thông Bảo Linh sử dụng lao động đã quá tuổi. Từ những khó khăn trong công tác thu, nộp thuế kéo theo việc thực hiện đóng, nộp BHXH, BHYT, BHTN của doanh nghiệp chưa nghiêm túc, ảnh hướng đến quyền lợi của NLĐ.

Bên cạnh những doanh nghiệp trốn, “né tránh” trách nhiệm đóng BHXH đối với NLĐ, qua theo dõi, nắm bắt tình hình cho thấy, có những doanh nghiệp trước đây tham gia bảo hiểm đầy đủ nhưng do gặp khó khăn trong sản xuất - kinh doanh, dẫn đến chậm đóng BHXH, BHYT, BHTN. Đối với các trường hợp này, cơ quan BHXH đều có văn bản đôn đốc hằng tháng, đồng thời, yêu cầu doanh nghiệp cam kết thời hạn khắc phục số tiền chậm đóng. Từ đầu năm 2023 đến nay, cơ quan BHXH gửi giấy mời tham gia hội nghị đối thoại giữa doanh nghiệp và cơ quan BHXH đến 1.280 đơn vị sử dụng lao động hiện chậm đóng 214 tỷ đồng BHXH, BHYT, BHTN. Kết quả, có 583/1.280 đơn vị sử dụng lao động tham gia hội nghị, 903 đơn vị chuyển số tiền chậm đóng theo cam kết, với tổng số tiền thu được 119 tỷ đồng.

Tăng cường phối hợp kiểm tra, đôn đốc

Trước tình trạng né tránh, chậm muộn của doanh nghiệp trong thực hiện nghĩa vụ tham gia BHXH cho NLĐ, cơ quan BHXH thành phố đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra. Qua công tác này, một số doanh nghiệp có ý thức khắc phục vi phạm; bên cạnh đó còn một số doanh nghiệp chưa thực hiện nghiêm túc kiến nghị của đoàn thanh tra, không trả được nợ theo cam kết; một số đơn vị chây ỳ, cố tình không trả nợ, trốn đóng, gây khó khăn đối với việc giải quyết các chế độ đối với NLĐ.

Trưởng Phòng Thanh tra Kiểm tra (BHXH thành phố) Nguyễn Thị Kim Thanh đánh giá: Đối với việc xử phạt vi phạm hành chính do chậm đóng BHXH, một số đơn vị, doanh nghiệp sau khi nhận được quyết định xử phạt vi phạm hành chính không thực hiện nộp số tiền chậm đóng cũng như không nộp số tiền xử phạt vi phạm hành chính theo quy định. Cơ quan BHXH phải tiến hành các bước xác minh các tài khoản tiền gửi ngân hàng của doanh nghiệp để thực hiện cưỡng chế. Tuy nhiên, hầu hết tài khoản đều không có số dư hoặc số dư rất nhỏ, không đủ để thực hiện cưỡng chế thu hồi về tiền. Theo quy định, trong trường hợp không thực hiện cưỡng chế từ tài khoản, sẽ phải áp dụng biện pháp cưỡng chế kê biên tài sản. Đây là nội dung khó đối với cơ quan BHXH. Không những thế, chế tài xử lý hiện nay chưa mạnh, chưa đồng bộ nên chưa đủ sức răn đe. Theo đó, mức xử phạt cao nhất đối với chủ sử dụng lao động có hành vi đóng không đủ, chiếm dụng tiền BHXH là 75 triệu đồng, trong khi khoản nợ có khi lên đến hàng tỷ đồng.

Từ nay đến cuối năm, cơ quan BHXH tiếp tục bám sát tình hình biến động các đơn vị, doanh nghiệp, tăng cường đôn đốc các đơn vị nộp tiền tham gia BHXH, BHYT, BHTN kịp thời, đầy đủ theo quy định, bảo đảm hoàn thành chỉ tiêu kế hoạch thu, giảm số tiền chậm đóng. Mới đây, UBND thành phố có văn bản chỉ đạo các đơn vị, sở, ngành liên quan thực hiện tốt phối hợp, chia sẻ, cung cấp thông tin lao động của doanh nghiệp với cơ quan BHXH để nắm bắt tình hình thực hiện chính sách bảo hiểm. Phó giám đốc BHXH thành phố Đinh Thị Lan Hương cho biết: Thời gian tới, đơn vị tăng cường phối hợp thanh tra, kiểm tra đối với đơn vị sử dụng lao động chậm đóng, trốn đóng BHXH, BHYT từ 3 tháng trở lên; xử lý nghiêm các hành vi vi phạm theo quy định của pháp luật; các cơ quan liên quan tập hợp hồ sơ, tài liệu chuyển cơ quan điều tra xem xét, xử lý đối với các hành vi gian lận, trốn đóng, trục lợi BHXH, BHYT theo quy định. Đồng thời, công khai rộng rãi các đơn vị trốn đóng BHXH, BHYT trên các phương tiện thông tin đại chúng./.