(HPĐT)- Lắp đặt và duy trì hoạt động thiết bị giám sát hành trình tàu (VMS) là trách nhiệm, nghĩa vụ bắt buộc với chủ các tàu cá có chiều dài từ 15 m trở lên. Tuy nhiên, riêng từ đầu năm 2023 đến nay, trên địa bàn thành phố có 171 lượt tàu cá xảy ra tình trạng mất kết nối VMS. Điều này làm ảnh hưởng đến hiệu lực công tác quản lý tàu cá, tiềm ẩn nguy cơ tàu cá bị bắt giữ do vi phạm vùng biển nước ngoài.
Lực lượng chức năng kiểm tra thiết bị VMS của tàu cá trước khi xuất bến tại cảng cá Ngọc Hải (quận Đồ Sơn). Ảnh: Trung Kiên
Nhiều lý do mất kết nối VMS
Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, tính đến ngày 15-8, 100% số tàu cá (331/331) có chiều dài từ 15 m trở lên trên địa bàn thành phố được lắp đặt VMS. Theo quy định của Luật Thủy sản, Nghị định 26/2019/NĐ-CP và Nghị định 42/2019/NĐ-CP năm 2019, các tàu cá phải duy trì thiết bị VSM 24/24 giờ, kể cả khi tàu cá về bờ. Tuy nhiên, tình trạng tàu cá “treo”, mất kết nối VMS, không liên lạc được với đất liền xảy ra thường xuyên. Tính riêng từ đầu năm 2023 đến nay, tổng số tàu cá mất kết nối VMS trên biển là 171 tàu. Trong đó, 102/171 tàu được liên hệ và kết nối trở lại theo đúng quy định; số tàu đủ căn cứ xử phạt là 5/171 tàu (với tổng số tiền xử phạt 66 triệu đồng); số tàu không đủ căn cứ xử phạt là 16/171 tàu; số tàu đang theo dõi, phối hợp xác minh là 48/171 tàu).
Qua tìm hiểu, ngoài một số trường hợp ngư dân cố tình tắt thiết bị VMS, còn có nguyên nhân do nguồn điện không ổn định, có tình trạng chủ tàu tắt thiết bị khi tàu không khai thác; mất nguồn do bình ắc quy hết điện; thiết bị chạy không ổn định…, dẫn tới mất kết nối với hệ thống theo dõi trên bờ của cơ quan chức năng. Tàu HP- 90846TS của ngư dân Đinh Văn Toản, xã Lập Lễ, huyện Thủy Nguyên là một trong số 5 tàu bị xử phạt về hành vi không duy trì tín hiệu VMS trên địa bàn thành phố từ đầu năm 2023 đến nay, với số tiền 25 triệu đồng. Tuy nhiên, khi tiến hành xử lý, chủ phương tiện viện đủ lý do việc VMS tàu mất kết nối, như bị lỏng sim không phát được tín hiệu, thiết bị của nhà cung cấp tín hiệu hoạt động kém, nguồn điện không ổn định và không nhận được thông báo của cơ quan chức năng là tàu bị mất VMS để kiểm tra, xử lý…
Dự kiến, vào tháng 10 tới đây, Đoàn thanh tra của Ủy ban châu Âu (EC) sẽ sang Việt Nam lần thứ 4 để kiểm tra việc thực hiện các khuyến nghị về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo, không theo quy định (IUU). Trong đó, tình trạng tàu cá Việt Nam vi phạm vùng biển nước ngoài, bị bắt giữ là một trong những khuyến nghị được EC nêu từ năm 2017. Theo Tổng cục Thủy sản (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn), đến hết tháng 6-2023, cả nước có 97,6% số tàu cá có chiều dài từ 15 m trở lên được lắp đặt VMS. Tuy nhiên, tình trạng tàu cá mất kết nối VMS vẫn diễn ra, thậm chí tại một số tỉnh, thành phố phía Nam xảy ra hiện tượng nhiều tàu gửi thiết bị VMS cho 1 tàu “giữ hộ” để đi khai thác trái phép. Với thực trạng trên, việc giải trình, chứng minh với Đoàn thanh tra của EC về hoạt động của thiết bị VMS sẽ gặp khó khăn.
Rà soát, xử lý nghiêm vi phạm
Để hạn chế tình trạng tàu cá của ngư dân mất kết nối VMS, trung tá Nguyễn Xuân Đức, Đồn trưởng Đồn Biên phòng Đồ Sơn cho biết: Đơn vị cử cán bộ, chiến sĩ xuống tàu tuyên truyền, hướng dẫn ngư dân việc kiểm tra, duy trì hoạt động của thiết bị VMS, nêu rõ mức xử phạt nếu vi phạm quy định khai thác bất hợp pháp. Đồng thời, đề nghị tổ trưởng các tổ tàu thuyền đoàn kết tăng cường giám sát, nhắc nhở các chủ phương tiện trong tổ, nhóm khai thác đúng vùng biển khi ra khơi và thường xuyên liên lạc với đài thông tin của Đồn. Với những phương tiện cố tình vi phạm, được lực lượng chức năng thông báo nhưng ngắt kết nối thiết bị VMS khi khai thác trên biển, đơn vị phối hợp đơn vị chức năng xử lý nghiêm theo quy định.
Theo Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản (Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) Lê Trung Kiên, bên cạnh việc tuyên truyền, nâng cao ý thức chấp hành quy định duy trì hoạt động thiết bị VMS với chủ tàu, thuyền trưởng, từ nay đến trước thời điểm Đoàn thanh tra của EC sang Việt Nam lần thứ 4, đơn vị phối hợp Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng Hải Phòng rà soát, lập danh sách, bảo đảm 100% số tàu cá có chiều dài từ 15 m trở lên lắp và duy trì thiết bị VMS theo quy định; lập danh sách các tàu cá không tham gia khai thác thủy sản và các tàu có nguy cơ cao vi phạm IUU gửi các cơ quan chức năng và phân công cụ thể đơn vị, cá nhân theo dõi, quản lý. Điều tra, xác minh, xử lý nghiêm theo quy định pháp luật đối với tàu cá vi phạm khai thác IUU và thông tin rộng rãi trên phương tiện thông tin đại chúng.
Để ngăn chặn tàu cá Hải Phòng vi phạm vùng biển nước ngoài và hỗ trợ ngư dân yên tâm bám biển khai thác hải sản, UBND thành phố, Ban Chỉ đạo chống khai thác IUU thành phố vừa có văn bản yêu cầu Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng Hải Phòng chủ trì phối hợp Chi cục Thủy sản, UBND các quận, huyện ven biển, các Ban quản lý cảng cá, bến cá rà soát toàn bộ tàu mất kết nối thiết bị VMS và xử lý mức cao nhất nếu đủ căn cứ. Các Ban quản lý cảng cá, bến cá, Văn phòng đại diện thanh tra, kiểm soát nghề cá, Trạm biên phòng tăng cường nhân lực kiểm soát tàu cá ra, vào tại cảng, bảo đảm thiết bị VMS hoạt động 24/24. Hỗ trợ kịp thời thuê bao dịch vụ thiết bị VMS theo Nghị quyết 13/2020/NQ-HĐND thành phố giúp ngư dân thấy lợi ích của việc duy trì họat động thiết bị VMS./.
VĂN CƯỜNG
