Tìm kiếm cụm từ “mua bán sổ BHXH” trên mạng internet sẽ thấy hàng trăm trang liên quan đến hoạt động mua bán sổ BHXH hiện ra. Trong đó, nhiều “đầu nậu” ở một số tỉnh phía Nam dụ dỗ, mời chào thu mua sổ BHXH. Có “đầu nậu” còn đưa ra các chương trình “khuyến mại” để chèo kéo công nhân bán sổ BHXH, thậm chí, một số đối tượng còn lập tài khoản Facebook giả mạo cơ quan BHXH nhằm tạo sự tin tưởng. Người lao động ở các địa phương trên cả nước nếu có nhu cầu bán sổ BHXH có thể dễ dàng giao dịch bằng nhiều hình thức khác nhau.
Theo Trưởng Phòng Thanh tra, kiểm tra (BHXH Hải Phòng) Phạm Thị Kim Thanh: Mua, bán sổ BHXH là hành vi phạm pháp, nhằm trục lợi quỹ BHXH. Khi có sổ trong tay, các đối tượng sẽ đề nghị người lao động viết cam kết, giấy ủy quyền để đủ giấy tờ làm thủ tục nhận BHXH một lần. Việc cầm cố, thế chấp sổ BHXH ảnh hưởng lớn đến quyền lợi, khiến người lao động mất nhiều hơn được. Bởi, sổ BHXH là “nhật ký” ghi lại toàn bộ quá trình tham gia BHXH của người lao động, là cơ sở để giải quyết các chế độ: thai sản, hưu trí, tử tuất, ốm đau. Mặt khác, nếu không có sổ BHXH, người lao động không đủ hồ sơ để giải quyết chế độ. Đối với người, đơn vị nhận cầm cố sổ BHXH cũng không được hưởng lợi từ cuốn sổ BHXH đó. Bởi theo quy định, khi giải quyết hưởng chế độ BHXH một lần, cơ quan BHXH phải kiểm tra, đối chiếu các yếu tố về nhân thân, số sổ BHXH, dữ liệu về quá trình đóng BHXH của người lao động để tránh hưởng trùng.
Phó giám đốc BHXH thành phố Bùi Minh Đức cho biết: Để kịp thời phát hiện, ngăn chặn các hành vi trục lợi chế độ BHXH, BHXH thành phố chỉ đạo các đơn vị đẩy mạnh tuyên truyền, khuyến cáo người lao động không mua, bán sổ BHXH, ký hợp đồng ủy quyền giải quyết hưởng chế độ BHXH cho người khác nếu không có lý do chính đáng. BHXH thành phố ban hành Công văn số 779/BHXH-CĐBHXH ngày 21-4-2020 về việc ngăn chặn tình trạng trục lợi quỹ BHXH.
Bên cạnh đó, cán bộ, nhân viên BHXH làm chặt chẽ ở các khâu: tiếp nhận, xét duyệt và trả kết quả hồ sơ đề nghị giải quyết hưởng chế độ BHXH. Bộ phận tiếp nhận phải kiểm soát các thông tin tại đơn đề nghị, đối chiếu với dữ liệu trên bộ công cụ tập trung dữ liệu thu, sổ thẻ và thông tin trên sổ BHXH, bảo đảm các thông tin của người hưởng phải thống nhất. Trong trường hợp ủy quyền, phải kiểm tra tính pháp lý của giấy ủy quyền hoặc hợp đồng ủy quyền. Cơ quan BHXH chỉ giải quyết ủy quyền trong trường hợp người lao động bị ốm đau, tai nạn lao động, bị cấp cứu… không thể đến cơ quan BHXH và phải có giấy xác nhận của cơ sở y tế.
Khi xét duyệt chế độ BHXH, cán bộ, nhân viên BHXH kiểm tra kỹ thông tin của người hưởng, nếu phát hiện người ủy quyền không có lý do chính đáng hoặc trường hợp nhiều người cùng ủy quyền cho một người nộp hồ sơ và nhận tiền trợ cấp… phải tiến hành xác minh trước khi giải quyết. Khi trả kết quả giải quyết hưởng BHXH, nhân viên BHXH kiểm tra, đối chiếu kỹ giấy tờ tùy thân của người nhận kết quả, bảo đảm trả hồ sơ, trả tiền đúng người. Trường hợp người nhận là người được ủy quyền thì đối chiếu thông tin giữa giấy tờ tùy thân với giấy ủy quyền, giấy tiếp nhận hồ sơ và hẹn trả kết quả, lưu hồ sơ để làm căn cứ hậu kiểm.
Tư AnTrong trường hợp người lao động mang sổ BHXH đi cầm cố, thế chấp, sau đó đề nghị cơ quan BHXH cấp lại sổ với lý do mất, hỏng, nếu cơ quan BHXH phát hiện ra thì người lao động bị phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng theo quy định tại Khoản 1, Điều 27 Nghị định số 95/2013/NĐ-CP ngày 22-8-2013 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, BHXH, đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng đối với hành vi kê khai không đúng sự thật.
