Kỳ 1: Nhiều vi phạm từ “kiến” đến “voi”
Huyện Tiên Lãng hỗ trợ các gia đình tự giác tháo dỡ công trình vi phạm trên đất nông nghiệp thuộc Nông trường Quý Cao. Ảnh: TIẾN ĐẠT
Sự buông lỏng quản lý của chính quyền cơ sở là nguyên nhân chủ yếu dẫn tới tình trạng xây dựng công trình trái phép trên đất nông nghiệp diễn ra tràn lan tại nhiều địa phương. Các công trình, từ lán tạm, nhà ở rộng vài chục mét vuông đến những “biệt phủ”, khu vui chơi, giải trí rộng vài héc-ta đua nhau mọc lên như “nấm sau mưa” tại những khu vực được quy định để trồng cây hằng năm, cây lâu năm hay nuôi trồng thủy sản.
Tại trụ sở UBND phường Đồng Hòa (quận Kiến An) đầu giờ chiều hè nắng như đổ lửa, lau vội mồ hôi còn đọng lấm tấm trên trán, đồng chí Vũ Văn Cường, Chủ tịch UBND phường cho biết, vừa ra hiện trường chỉ đạo phá dỡ công trình vi phạm xây trên đất 5% thuê thầu do UBND phường quản lý ở bãi bồi ven sông Lạch Tray thuộc tổ dân phố Tân Khê. “Từ khi chuyển từ phường Ngọc Sơn về phường Đồng Hòa (cùng quận Kiến An), được bầu giữ chức vụ Chủ tịch UBND phường tháng 3-2020 đến nay, tôi không nhớ xuể mình đã chỉ đạo xử lý bao nhiêu công trình sai phạm xây dựng trên đất nông nghiệp. Thậm chí, ngày 30 Tết Nguyên đán Tân Sửu 2021, trong khi người người, nhà nhà đoàn tụ sum vầy đón Tết, anh em cán bộ phường vẫn phải kéo quân đi xử lý công trình vi phạm”.
Mặc dù tình trạng xây dựng trái phép trên đất nông nghiệp ở phường Đồng Hòa hơn 2 năm qua giảm rõ rệt do sự quyết liệt của chính quyền địa phương, nhưng nhiều vi phạm từ trước đó vẫn tồn tại nhức nhối, chưa tìm được cách xử lý thỏa đáng. Nổi cộm là khu vực ngõ 55 đường Đất Đỏ, tổ dân phố Đống Khê 1, nơi 15 hộ tự ý chuyển đổi mục đích sử dụng đất, xây dựng trái phép nhà ở và các công trình khác trên đất nông nghiệp. Còn tại khu vực bãi bồi ven sông Lạch Tray, có tới 299 hộ xây dựng nhà ở, nhà xưởng, nhà trọ và 28 tổ chức xây dựng văn phòng, nhà xưởng, nhà ở cho công nhân trái phép trên đất thuê thầu.
Không chỉ những khu vực nội thành “đất chật, người đông”, nhu cầu nhà ở lớn như tại phường Đồng Hòa (quận Kiến An), mà nhiều khu vực ngoại thành, tình trạng xây dựng trái phép trên đất nông nghiệp cũng diễn ra khá phổ biến. Theo tìm hiểu của phóng viên, có tới gần 20 công trình xây dựng nhà ở trái phép trên đất nông nghiệp tại xã Tân Hưng (huyện Vĩnh Bảo) vẫn “án binh chờ xử lý” từ nhiều năm nay. Giữa tháng 3-2022, chính quyền xã Cộng Hiền (cùng huyện Vĩnh Bảo) “tá hỏa” khi nhận được tin báo phát sinh 2 công trình nhà ở xây dựng trái phép trên đất nuôi trồng thủy sản. Khi đại diện chính quyền tới lập biên bản vi phạm hành chính, 2 hộ ghép xong cốp-pha đang chuẩn bị đổ mái tầng 1 công trình vi phạm. Không chỉ là những vụ việc cỡ “con kiến” tương tự các trường hợp kể trên, mà thời gian qua, vi phạm tầm “con voi” cũng xuất hiện do sự buông lỏng, thiếu sâu sát, kém trách nhiệm trong công tác quản lý của chính quyền địa phương. Có thể kể đến hàng chục công trình nhà ở hoành tráng, thậm chí “biệt phủ” trị giá cả chục tỷ đồng xây dựng trái phép trên diện tích đất nông nghiệp rộng hơn 100 ha của Công ty TNHH MTV Nông nghiệp Quý Cao (Nông trường Quý Cao) trên địa bàn 2 xã Đại Thắng và Tiên Cường (huyện Tiên Lãng). Theo báo cáo của chính quyền địa phương, qua rà soát, trong số này, có 16 công trình xây dựng từ năm 2015 đến nay. Chủ tịch UBND thành phố yêu cầu địa phương, ngành chức năng xử lý sớm, dứt điểm.
Còn tại huyện Kiến Thụy, “nổi bật” nhất là Khu trải nghiệm BigSun do hộ bà Vũ Thị Lan Anh làm chủ đầu tư, xây dựng các công trình trên diện tích đất hơn 42 nghìn m2, phần lớn là đất nông nghiệp, đất nuôi trồng thủy sản nằm trên địa bàn xã Hữu Bằng, phần còn lại nằm trên địa bàn thị trấn Núi Đối. Chủ đầu tư xây dựng nhiều công trình nhà ở khung thép, hồ bơi, ao nuôi trồng thủy sản, cáp treo, trò chơi mạo hiểm… trái phép. Dù chưa có văn bản đồng ý cho phép hoạt động khai thác văn hóa, du lịch, trải nghiệm giáo dục của các Sở: Du lịch, Văn hóa và Thể thao, Giáo dục và Đào tạo…, cơ sở này vẫn bán vé để người dân, du khách vào sử dụng các dịch vụ tại đây. Bên cạnh đó, còn có tổ hợp Sông Trăng Quán trên diện tích rộng hơn 3,7 ha ở xã Thanh Sơn (trong đó gồm đất ở, đất nông nghiệp công ích của xã cho thuê nuôi trồng thủy sản thời hạn 5 năm, đất nông nghiệp được UBND huyện Kiến Thụy cho thuê nuôi trồng thủy sản thời hạn 20 năm) do ông Hoàng Minh Phúc làm chủ đầu tư. Trên diện tích đất thuê phục vụ sản xuất nông nghiệp, ông Phúc cho xây dựng nhiều công trình như: nhà gỗ, nhà lợp mái lá, cổng xây bằng gạch chỉ, cầu bắc qua mương…, trái với quy định.
Khu kinh doanh dịch vụ du lịch tổng hợp Hữu Bằng Resort trên địa bàn xã Hữu Bằng (huyện Kiến Thụy) do Công ty TNHH Tân Bình làm chủ đầu tư, xây dựng khu kinh doanh dịch vụ du lịch tổng hợp và một số lĩnh vực khác. Theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất có thời hạn 50 năm, khu vực này rộng hơn 17,8 nghìn m2. Nhưng doanh nghiệp xây dựng các hạng mục công trình trên diện tích hơn 18,1 nghìn m2. Khoảng 300 m2 chênh lệch là đất làm đường giao thông chung bị doanh nghiệp “tận dụng”. UBND huyện Kiến Thụy yêu cầu các phòng, ban chức năng huyện, cơ quan, đơn vị, chính quyền xã Hữu Bằng phối hợp kiểm tra, rà soát vi phạm, đề xuất xử lý.
Qua tìm hiểu, những trường hợp “điểm mặt, chỉ tên” kể trên chỉ là phần nổi của tảng băng chìm. Tại nhiều phường, xã, quận, huyện trên địa bàn thành phố, hồ sơ vi phạm và quyết định xử phạt hành chính vi phạm về xây dựng trái phép trên đất nông nghiệp xếp chồng dày trong tủ tài liệu, trong khi các công trình vẫn “dài cổ” chờ ngày bị xử lý theo lộ trình… chưa có hồi kết hay “ưu ái” xử phạt rồi cho tồn tại.
Để xảy ra sai phạm kéo dài, hậu quả là cả chính quyền địa phương, cơ quan chức năng có trách nhiệm liên quan lẫn người vi phạm đều chịu mất mát, thiệt hại khi công trình bị xử lý, phá dỡ. Nhưng có lẽ, hậu quả lớn nhất khi một bộ phận người dân cho rằng “có cách” để chính quyền, cơ quan chức năng “mắt nhắm, mắt mở”, kể cả bằng hành vi tiêu cực, nhằm có cơ hội, điều kiện xây dựng công trình trái phép, dẫn tới sự bất bình trong dư luận xã hội, người dân mất niềm tin vào chính quyền cũng như đội ngũ cán bộ ở cơ sở…
--------------------
Kỳ 2: “Gốc rễ” vẫn là thiếu trách nhiệm, buông lỏng quản lý
NHÓM PHÓNG VIÊN
