(HPĐT)- Gần đây, nhiều người dân bị nhân viên các trung tâm ngoại ngữ, công ty hỗ trợ tài chính, kinh doanh bất động sản, bán bảo hiểm nhân thọ, chăm sóc sức khỏe… gọi điện thoại di động “làm phiền”, mời chào mua bán hàng và sử dụng dịch vụ. Trong khi đó, người dân không đăng ký thông tin cá nhân với các đơn vị này để nhận tư vấn.
Nhân viên Ngân hàng Agribank chi nhánh Hải Phòng hướng dẫn người dân không chia sẻ thông tin chi tiết trên các trang mạng xã hội.
Rao bán dữ liệu cá nhân công khai
Chị Phạm Mai Anh, ở phường Đằng Giang (quận Ngô Quyền) cho biết: Trung bình mỗi tuần, chị nhận được 3, 4 cuộc gọi điện thoại di dộng, tin nhắn, thư điện tử của các cơ sở làm đẹp chào mời sử dụng dịch vụ. Trong đó, nhiều cuộc gọi đến khi đang lái xe hoặc trong giờ làm việc khiến chị thấy rất bất tiện. Đáng nói, một số nhân viên thẩm mỹ viện gọi đến còn nắm rõ các thông tin cá nhân, như độ tuổi, nghề nghiệp, địa chỉ cư trú để tư vấn các gói chăm sóc da phù hợp. Điều này khiến chị rất lo lắng vì thông tin cá nhân bị tiết lộ, người lạ biết tương đối rõ gia cảnh.
Thực trạng này diễn ra từ lâu, nay có chiều hướng phát triển hơn trước đây, công khai và chuyên nghiệp hơn, nhất là khi thương mại điện tử phát triển mạnh, doanh nghiệp nào cũng cần thông tin khách hàng để quảng cáo, tiếp thị sản phẩm, dịch vụ. Trưởng công an phường Cát Dài (quận Lê Chân) Lê Anh Tùng cho biết: Qua giải quyết một số vụ khiếu nại của công dân cho thấy, việc lộ, lọt thông tin cá nhân từ một số nguồn. Đó là các doanh nghiệp hoặc cơ sở kinh doanh dịch vụ chủ động thu thập dữ liệu cá nhân của khách hàng để phục vụ kinh doanh và chính sách sau bán hàng, nhưng không thực hiện biện pháp bảo vệ tương xứng, dẫn tới bị lộ, bị chiếm đoạt hoặc nhân viên quản trị hệ thống trong doanh nghiệp đó thu thập thông tin và tự ý bán để thu lời bất chính. Hoặc lộ, lọt thông tin xuất phát từ việc mua hàng online trên các trang mạng xã hội Facebook, Zalo... Nhiều khi giữa người mua hàng và bán hàng trao đổi ngay trên mạng xã hội, thông báo công khai số điện thoại, địa chỉ nhà riêng hoặc nơi làm việc để nhận hàng, mà không nhắn tin riêng. Thực tế còn có một số cá nhân trộm mật khẩu, đăng nhập vào tài khoản các chủ trang bán hàng để thu thập dữ liệu của khách hàng.
Tại Hải Phòng, chỉ cần lên mạng xã hội Facebook hoặc Google đánh từ khóa “mua bán data khách hàng Hải Phòng”, “Data khách hàng tiềm năng”, “Hội mua bán online Hải Phòng”... là một loạt kết quả các nhóm rao bán công khai sẽ xuất hiện. Ở đó, các tài khoản cá nhân giới thiệu về dữ liệu khách hàng, chia ra theo khu vực, đủ lĩnh vực, ngành nghề, độ tuổi, giới tính để người mua dễ dàng lựa chọn để phù hợp với sản phẩm, dịch vụ cần quảng cáo, như bảo hiểm, bất động sản, khóa học tiếng Anh, làm đẹp… Tùy vào mức độ chi tiết thông tin người mua yêu cầu mà người bán ra giá. Trong vai người mua, phóng viên Báo Hải Phòng truy cập vào nhóm “Data khách hàng tiềm năng”, đề nghị được mua dữ liệu thông tin cha mẹ học sinh Hải Phòng có thu nhập cao để phục vụ việc quảng cáo các khóa học ngoại ngữ. Rất nhanh chóng, các thành viên trong nhóm “đua nhau” ra giá, trung bình 2.000 đồng/số điện thoại và họ tên. Nếu mua dữ liệu của 5.000 cá nhân trở lên thì giá còn 1.500 đồng/số điện thoại. Qua đó, cho thấy, việc mua, bán thông tin cá nhân diễn ra dễ dàng và nhanh chóng.
Triển khai đồng bộ các giải pháp
Còn nhớ, hồi tháng 5 vừa qua, nhiều người hốt hoảng trước thông tin một tài khoản trên mạng xã hội rao bán thông tin căn cước công dân, chứng minh nhân dân của 10.000 người Việt và Bộ Công an vào cuộc điều tra, xác minh. Bộ Công an cũng ra quyết định khởi tố vụ án, quyết định khởi tố bị can đối với nữ Giám đốc Công ty VNIT TECH (Hà Nội) và các bị can liên quan về tội đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin mạng máy tính, mạng viễn thông khi những người này thu thập, chiếm đoạt, mua bán, sử dụng trái phép gần 1.300 GB dữ liệu, chứa hàng tỷ thông tin về các cá nhân, tổ chức trên toàn quốc. Như vậy, những hành vi tận dụng thông tin người khác để trục lợi bất chính cần được các cơ quan chức năng gồm công an, quản lý viễn thông, các nhà mạng phối hợp phát hiện và xử phạt thật nghiêm minh. Đặc biệt, với những tin nhắn rác, cuộc gọi, email xuất phát từ việc lạm dụng thông tin người khác bị xử phạt nghiêm theo điều 84, Nghị định 15/2020/NĐ-CP của Chính phủ. Do vậy, lực lượng An ninh mạng và phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao làm nòng cốt, Thanh tra Thông tin và Truyền thông thực hiện biện pháp “mưa dầm thấm lâu”, đẩy mạnh tuyên truyền nâng cao nhận thức của cộng đồng trong việc bảo đảm an toàn thông tin, dữ liệu cá nhân, để mỗi người tăng mức độ cảnh giác và có những bài học kinh nghiệm trong việc bảo mật thông tin cá nhân.
Anh Lê Huy Hoàng, chuyên gia công nghệ thông tin, chủ cửa hàng phần mềm và sửa chữa điện thoại ở phường Đông Hải 1 (quận Hải An) tư vấn: Để góp phần ngăn chặn tình trạng trên, người dân cần hạn chế chia sẻ thông tin cá nhân chi tiết trên các trang mạng xã hội hoặc với các cơ sở bán hàng; không mở các thư điện tử, liên kết không rõ nguồn gốc để tránh nguy cơ lây nhiễm mã độc có tính năng đánh cắp thông tin cá nhân; đề phòng các cuộc gọi giả mạo công an, các đơn vị, tổ chức yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân, chuyển tiền... Khi phát hiện tin nhắn rác, cuộc gọi rác làm phiền, người dân có thể phản ánh trực tiếp thông qua tổng đài miễn phí 5656.
Được biết, Bộ Công an đang lấy ý kiến các tổ chức, cá nhân để hoàn thiện dự thảo Nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh mạng. Trong dự thảo, Bộ Công an dự thảo với 17 điều, từ điều 14 đến điều 30 quy định về các mức xử phạt vi phạm quy định bảo vệ dữ liệu cá nhân. Đây sẽ là hành lang pháp lý đồng bộ để cơ quan chức năng xử phạt nghiêm vi phạm, qua đó răn đe, ngăn chặn hiệu quả hoạt động thu thập, mua bán trái phép dữ liệu thông tin cá nhân./.
LINH ANH - Ảnh: TRUNG KIÊN
