Cạnh tranh không lành mạnh
Chiến sĩ Đội Cảnh sát giao thông số 1 (Phòng cảnh sát giao thông) kiểm tra phương tiện trên đường Nguyễn Văn Linh (quận Lê Chân).
Theo một số lái xe taxi, chi phí một lượt xe đi từ trung tâm thành phố Hải Phòng đi Sân bay quốc tế Nội Bài (thành phố Hà Nội) dao động từ 1,2 triệu đến 1,4 triệu đồng một lượt. Mức giá này đã bao gồm phí đường bộ và các chi phí của doanh nghiệp như: thuế, kiểm định đồng hồ, quản lý phương tiện... lái xe cũng chỉ thu về khoảng 50% (có cả chi phí xăng dầu). Tuy nhiên, với sự xuất hiện của nhiều xe biển trắng (xe không đăng ký KDVT) cùng tham gia chở khách, xuất hiện tình trạng cạnh tranh không lành mạnh khi mức giá hạ xuống khoảng 30%. Nhiều lái xe taxi than thở: giá vận chuyển đã thấp, trừ chi phí chẳng còn bao nhiêu, nhưng khi có thêm xe biển trắng không phải nộp các loại chi phí quản lý "nhảy" vào kinh doanh, mức giá vận chuyển hạ xuống rất sâu, khiến kinh doanh xe taxi còn khó khăn hơn nữa.
Không chỉ tuyến đi Sân bay Nội Bài, nhiều chặng di chuyển từ trung tâm thành phố đi Hạ Long, Móng Cái (tỉnh Quảng Ninh), hay từ Cảng hàng không quốc tế Cát Bi - thành phố Thái Bình cũng có mức giảm tương đương. Theo đại diện một số doanh nghiệp taxi trên địa bàn thành phố, xe cá nhân tham gia KDVT có lợi thế hơn hẳn vì xe đẹp hơn, lại không phải mất chi phí quản lý, không phải đóng thuế, nên giá rẻ, thu hút được nhiều khách. Dẫu biết đó là xe KDVT trá hình, nhưng cơ quan chức năng khó xử lý vì không thể phân biệt được đâu là hành khách, đâu là... người nhà!
Theo báo cáo của Ban An toàn giao thông thành phố, số lượng ô tô tham gia KDVT trên địa bàn thành phố không tăng, hiện chỉ có hơn 7,2 nghìn xe gồm: xe buýt, xe khách, xe taxi... Tuy nhiên, trên thực tế, số lượng phương tiện tham gia chở khách lớn hơn rất nhiều, nhất là ở nhóm xe dưới 9 chỗ ngồi, bởi phần lớn là xe cá nhân tham gia KDVT. Các xe này không chỉ cạnh tranh với xe taxi tại những điểm đón khách, mà còn sử dụng mạng xã hội để tổ chức vận chuyển hành khách trái phép. Chỉ cần lên bất kỳ mạng xã hội được dùng phổ biến hiện nay như Facebook, Threads, Zalo… đều có thể dễ dàng tìm thấy thông tin những cơ sở cung cấp dịch vụ xe ghép, xe tiện chuyến, do các lái xe tư nhân tự nhận khách mà không thành lập đơn vị kinh doanh vận tải hành khách. Không những vậy, chỉ vài phút sau yêu cầu tìm kiếm trên các nền tảng mạng xã hội, các thông tin quảng cáo về loại dịch vụ này cũng xuất hiện tràn lan trên trang cá nhân của người dùng. Tất cả chủ xe, lái xe đều cam kết đón trả tận nơi và kèm theo số điện thoại công khai đăng ký đặt xe. Anh Vũ Thành Nam, ở đường Nguyễn Công Trứ, phường Hàng Kênh (quận Lê Chân), có 14 năm lái xe cho nhiều hãng taxi khác nhau, cho biết: xe cá nhân không phải đóng các loại thuế, phí quản lý điều hành, điểm đỗ... nên có thể tùy ý đưa mức giá và hoạt động chui này cũng khiến ngân sách nhà nước thất thu.
Cần tỉnh táo lựa chọn Mặc dù
Bộ Giao thông - Vận tải cấm xe ghép, xe tiện chuyến hoạt động, nhưng với ưu điểm giá dịch vụ thấp, nhiều hành khách vẫn lựa chọn di chuyển bằng các loại xe tư nhân này. Tuy nhiên, anh Khúc Duy Khánh, Quản trị viên Diễn đàn Otofun cho rằng, xe tư nhân chạy dịch vụ đều dựa vào thỏa thuận miệng giữa chủ xe (đồng thời là lái xe) với hành khách, vì thế yêu cầu xuất hóa đơn, in phiếu thanh toán của hành khách đều không thể có. Kéo theo đó, hành khách cũng không có các quyền lợi về bảo hiểm trong trường hợp phương tiện xảy ra sự cố tai nạn.
Bên cạnh đó, việc sử dụng xe ghép, xe tiện chuyến còn tiềm ẩn rủi ro lớn từ yếu tố sức khoẻ của người lái xe. Điều 11, Thông tư liên tịch 24/2015/TTLT-BYT-BGTVT của liên Bộ Y tế và Bộ Giao thông – Vận tải quy định, hằng năm, các đơn vị kinh doanh dịch vụ vận tải phải tổ chức kiểm tra sức khỏe cho người lao động, trong đó có cả yêu cầu kiểm tra ma túy đối với lái xe. Tuy nhiên, các tài xế xe cá nhân có thể tránh hoàn toàn được nội dung này. Do đó, để bảo đảm an toàn cho chính bản thân mình, hành khách cần lựa chọn phương tiện được cấp phép hoạt động với đội ngũ lái xe đủ tiêu chuẩn về sức khỏe. Ngoài ra, lái xe KDVT không được lái liên tục 4 giờ/lần và 10 giờ/ngày, bắt buộc phải nghỉ để bảo đảm sức khỏe, nhưng lái xe cá nhân lại không bị bó buộc bởi điều khoản này. Đây là nguy cơ dẫn đến tình trạng mất an toàn giao thông nếu di chuyển trên những tuyến đường xa.
Trung tá Bùi Quốc Khánh, Trạm trưởng Trạm Cảnh sát giao thông Lưu Kiếm, Phòng Cảnh sát giao thông (Công an thành phố) cho biết: Người dân trước hết cần chủ động tìm hiểu, lựa chọn những đơn vị có đầy đủ chức năng kinh doanh vận tải, tránh tiếp tay khiến hoạt động kinh doanh vận tải không phép có diễn biến phức tạp hơn. Cùng với đó, thời gian tới, để bảo đảm an toàn cho hoạt động kinh doanh vận tải hành khách, đơn vị sẽ tăng cường kiểm tra xử lý những cá nhân không đủ điều kiện, chưa được cấp phép hoạt động nhưng vẫn tham gia KDVT hành khách.
