Ngân hàng Nhà nước Việt Nam ban hành thông tư quy định về giám sát các hệ thống thanh toán quan trọng và hoạt động cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán.
Ngân hàng Nhà nước Việt Nam ban hành Thông tư 47/2026/TT-NHNN ngày 24/9/2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 41/2024/TT-NHNN quy định về giám sát các hệ thống thanh toán quan trọng và hoạt động cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán.
Sự ra đời của Thông tư 47/2026/TT-NHNN đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện thể chế quản lý nhà nước đối với lĩnh vực thanh toán, phản ánh sự chủ động của ngành ngân hàng trước những chuyển biến nhanh chóng của công nghệ tài chính và yêu cầu tăng cường an toàn hệ thống.
Với bố cục bao gồm 10 điều, thông tư này tập trung sửa đổi, bổ sung toàn diện các quy định cốt lõi liên quan đến công tác bảo quản, lưu trữ tài liệu, dữ liệu giám sát, quy trình kiểm tra tại chỗ đối với các hệ thống thanh toán quan trọng, cùng việc làm rõ trách nhiệm chuyên môn của từng đơn vị trực thuộc Ngân hàng Nhà nước.
Một trong những nội dung đột phá được quy định tại thông tư là việc bổ sung và siết chặt quy định về trách nhiệm bảo mật thông tin, dữ liệu giám sát trong suốt quá trình bảo quản, lưu trữ tài liệu và dữ liệu phục vụ công tác giám sát. Ngân hàng Nhà nước nhấn mạnh rằng các dữ liệu phát sinh trong quá trình giám sát hệ thống thanh toán quan trọng và hoạt động trung gian thanh toán chứa đựng nhiều thông tin nhạy cảm về các giao dịch tài chính quy mô lớn. Do đó, công tác lưu trữ đòi hỏi phải tuân thủ các chuẩn mực an toàn cao nhất. Việc thể chế hóa trách nhiệm bảo mật không chỉ bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các chủ thể tham gia thị trường mà còn ngăn ngừa triệt để các rủi ro rò rỉ thông tin trong hoạt động quản lý ngân hàng.
Đối với hoạt động kiểm tra tại chỗ, thông tư đã chuẩn hóa trình tự, thủ tục kiểm tra cũng như việc tổ chức thực hiện các quyết định xử lý sau kiểm tra đối với hệ thống thanh toán quan trọng và đơn vị cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán. Quy định mới nêu rõ mọi hoạt động kiểm tra tại chỗ bắt buộc phải tuân thủ nghiêm ngặt theo các quy định do Thống đốc Ngân hàng Nhà nước ban hành và các quy định của pháp luật có liên quan về hoạt động kiểm tra chuyên ngành. Điều này bảo đảm tính công khai, minh bạch, đúng thẩm quyền và nâng cao hiệu lực, hiệu quả của các quyết định xử lý, giúp cơ quan quản lý kịp thời phát hiện, chấn chỉnh và khắc phục các sai phạm hoặc sơ hở trong quá trình vận hành hệ thống thanh toán.
Bên cạnh công tác kiểm tra, thông tư đã tiến hành điều chỉnh, bổ sung trách nhiệm của các đơn vị chuyên môn trực thuộc Ngân hàng Nhà nước nhằm bảo đảm sự đồng bộ với cơ cấu tổ chức mới của cơ quan quản lý tiền tệ quốc gia.
Cụ thể, thông tư điều chỉnh chức năng, nhiệm vụ của Thanh tra Ngân hàng Nhà nước và Cục Quản lý, giám sát các tổ chức tín dụng để phù hợp với mô hình bộ máy mới, tránh tình trạng chồng chéo hoặc bỏ sót địa bàn quản lý. Đáng chú ý, thông tư bổ sung trách nhiệm của Cục Phòng, chống rửa tiền trong việc chủ động cung cấp các thông tin, dữ liệu liên quan cho đơn vị giám sát. Sự phối hợp liên ngành nội bộ này tạo nên mạng lưới giám sát đa chiều, nâng cao khả năng phát hiện sớm các dòng tiền nghi vấn và tăng cường hiệu quả công tác phòng, chống rửa tiền trong các giao dịch thanh toán điện tử.
Một điểm mới đáng chú ý khác nằm ở việc thay đổi phương thức xác định hệ thống thanh toán quan trọng chịu sự giám sát trực tiếp của Ngân hàng Nhà nước. Quy định tại Phụ lục I ban hành kèm theo thông tư được sửa đổi theo hướng quy định khái quát về tổ chức vận hành hệ thống bù trừ, chuyển mạch giao dịch tài chính thay vì liệt kê cứng nhắc như trước đây. Theo đánh giá chuyên môn từ Ngân hàng Nhà nước, việc tiếp cận theo hướng quy định khái quát sẽ tạo lập hành lang pháp lý linh hoạt và sẵn sàng cho hoạt động giám sát trong trường hợp thị trường xuất hiện thêm các tổ chức mới được cấp phép cung ứng dịch vụ chuyển mạch tài chính, bù trừ điện tử và đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định của pháp luật.
Nhằm bảo đảm tính đồng bộ trong toàn bộ hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, thông tư đã cập nhật, sửa đổi tên gọi của một số đơn vị thuộc Ngân hàng Nhà nước cho chuẩn xác với cơ cấu tổ chức mới vừa được kiện toàn. Đồng thời, cơ quan quản lý đã tiến hành điều chỉnh, bổ sung hàng loạt chỉ tiêu giám sát chuyên ngành tại các Phụ lục II, IV, V và VI ban hành kèm theo thông tư. Các chỉ tiêu giám sát được bổ sung tập trung vào việc đo lường chính xác dung lượng giao dịch, tốc độ xử lý, tỷ lệ rủi ro kỹ thuật và mức độ tuân thủ quy định an toàn của các hạ tầng thanh toán, giúp đơn vị giám sát có đầy đủ công cụ định lượng để đánh giá sức khỏe của toàn hệ thống.
Thông tư chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1/7/2027. Tuy nhiên, nhằm tạo khoảng thời gian đệm cần thiết cho các tổ chức vận hành và đơn vị trung gian thanh toán chuẩn bị hạ tầng, cơ quan quản lý quy định riêng mục 3 Phụ lục III và mục 3.3 Phụ lục IV ban hành kèm theo thông tư sẽ bắt đầu áp dụng kể từ ngày 1/10/2027. Việc phân kỳ thời điểm có hiệu lực này thể hiện sự cẩn trọng và sát sao với thực tiễn của Ngân hàng Nhà nước, giúp các đơn vị có đủ thời gian rà soát, chỉnh sửa, nâng cấp và cập nhật các giải pháp công nghệ thông tin, bảo đảm hệ thống vận hành liên tục, an toàn và không làm gián đoạn các giao dịch thanh toán của người dân và doanh nghiệp.
HỒNG HẠNH
