(HPĐT)- Từ 1-10, theo quy định của Thông tư 08/2020/ TTNHNN, tỷ lệ tối đa vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn của các ngân hàng chính thức giảm từ 34% xuống 30%. Hiện, các ngân hàng thương mại trên địa bàn thành phố đang triển khai nhiều giải pháp để tăng vốn huy động dài hạn, nhằm đáp ứng tiêu chuẩn an toàn vốn.
Khách hàng giao dịch tại Ngân hàng HDBank Chi nhánh Hải Phòng.
30% vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn
Giám đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Chi nhánh Hải Phòng Nguyễn Thị Dung cho biết: Việc giảm tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn không phải là một quy định mới, mà được đưa ra từ năm 2020, thực hiện theo lộ trình giảm dần mỗi năm, từ 40% về 30%. Nếu ngân hàng huy động được 100 đồng vốn ngắn hạn thì sẽ chỉ được phép dùng 30 đồng để cho vay các dự án trung, dài hạn, từ 2 - 3 năm trở lên; tránh khi tới thời hạn trả lãi cho người gửi tiền, ngân hàng có thể không thu hồi tiền về kịp, dẫn tới rủi ro nên phải siết quy định này. Thực tế, tâm lý của người gửi thường lựa chọn gói dịch vụ gửi trong thời gian ngắn khoảng 6 tháng hoặc 1 năm với hy vọng lãi suất có biến động tăng sẽ có lợi còn gửi vài năm, thì khi lãi tiền gửi tăng, họ sẽ mất cơ hội. Tuy nhiên, khi ngân hàng cho vay, nhiều khoản vay có thời hạn 3 năm, 5 năm, thậm chí 20 năm, như thế khoảng chênh lệch khá lớn giữa tiền gửi và tiền vay. Do đó, các ngân hàng thương mại chủ động thực hiện nhiều biện pháp để tăng lượng vốn trung, dài hạn, nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn vốn mới.
Theo thông tin từ NHNN, tính đến cuối tháng 9-2023, tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn tại ngân hàng thương mại cổ phần bất ngờ tăng mạnh lên mức 39,11%, cao hơn so với trần cho phép (34%). Đáng chú ý, tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn tại nhóm ngân hàng thương mại Nhà nước giảm từ mức 24,97% (tháng 8) xuống còn 24,67% vào tháng 9; còn nhóm ngân hàng thương mại cổ phần tăng mạnh; 88% nguồn vốn huy động của các ngân hàng là tiền gửi dưới 12 tháng. Trong khi đó, tỷ trọng cho vay trung, dài hạn lên tới 52% trên tổng dư nợ tín dụng của hệ thống. Riêng lĩnh vực bất động sản, có tới 94% dư nợ tín dụng là cho vay trung, dài hạn. Tại Hải Phòng, tổng nguồn vốn huy động trên địa bàn thành phố ước thực hiện đến 30-9-2023 đạt 313.313 tỷ đồng, bằng 114,51% so với cùng kỳ năm 2022. Tổng dư nợ cho vay các thành phần kinh tế ước thực hiện 191.537 tỷ đồng, bằng 108,27% so với cùng kỳ năm 2022. Cơ cấu dư nợ phân theo thời hạn vay ngắn hạn ước đạt 100,810 tỷ đồng, chiếm tỷ trọng 52,63%; cho vay trung và dài hạn đạt 90,727 tỷ đồng, chiếm tỷ trọng 47,37%; cho vay ngắn hạn, trung, dài hạn lần lượt bằng 105,96% - 110,44% so với cùng kỳ năm 2022.
Điều này cho thấy, hệ thống ngân hàng phải gánh trên vai cả thị trường tiền tệ và thị trường vốn. Trong khi vai trò của các ngân hàng thương mại là huy động và phục vụ nhu cầu vay vốn ngắn hạn. Đối với nhu cầu vay vốn trung, dài hạn phục vụ cho mục đích đầu tư, cácdoanh nghiệpphải tìm đến thị trường vốn thông qua phát hành trái phiếu, cổ phiếu.
Đa dạng các nguồn vốn trung, dài hạn
Giám đốc Agribank Chi nhánh huyện Vĩnh Bảo Phạm Mạnh Hà thông tin: “Thời điểm hiện tại, khách hàng lựa chọn gửi tiết kiệm với kỳ hạn 6 -12 tháng. Việc khách hàng gửi kỳ hạn như vậy giúp ngân hàng có thể cân đối nguồn vốn tùy từng khách hàng và doanh nghiệp khi cho vay tốt hơn. Tuy nhiên, ngân hàng cũng kích cầu, khuyến khích khách hàng cá nhân, doanh nghiệp vay nguồn vốn sản xuất ngắn hạn dưới 6 tháng sẽ có mức lãi suất thấp hơn chỉ từ 6.65%/năm đến 7.0%/năm; trung và dài hạn có mức lãi suất cho vay từ 9.5%/năm mức tối thiểu và có thể lên đến trên 11.0%/năm. Vì vậy, các ngân hàng thương mại cổ phần cho vay trung và dài hạn lên đến 13 - 14%/năm cũng là điều khó tránh”.
Để thu hút nguồn tiền gửi dài hạn, các ngân hàng thường để lãi suất dài hạn cao hơn so với ngắn hạn. Mức chênh lệch có thể lên đến 2% tùy kỳ hạn và tùy từng ngân hàng. Bên cạnh đó, ngân hàng cũng tăng cường tìm kiếm vốn tài trợ từ các tổ chức quốc tế, trung bình từ 3 - 5 năm, gần đây nhất, VPBank huy động được nguồn tài trợ lên tới 7 năm, để bảo đảm đáp ứng được các tiêu chuẩn an toàn vốn. “Mục tiêu đa dạng hóa nguồn vốn rất quan trọng. Hạn mức lần này là 300 triệu USD của DFC cấp cho VPBank với kỳ hạn 7 năm, là khoản vay lớn nhất của một tổ chức và với kỳ hạn dài nhất có thể hỗ trợ cho doanh nghiệp vừa và nhỏ có khoản vốn với kỳ hạn dài hơn. Trong khi đó, VPBank vẫn đáp ứng được các tiêu chuẩn an toàn vốn của NHNN, ví như nguồn vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn” - Giám đốc Khối thị trường tài chính và Ngân hàng giao dịch, VPBank Võ Hằng Phương thông tin.
Các chuyên gia tài chính phân tích, thực hiện Thông tư 08, các ngân hàng sẽ chỉ được dùng 30% vốn ngắn hạn để cho vay trung và dài hạn, thay vì mức 34% như trước. Đây là lộ trình giúp các ngân hàng thương mại có thể tăng độ an toàn trong quá trình huy động và sử dụng vốn, kinh doanh theo thông lệ quốc tế. Việc huy động vốn trung và dài hạn chỉ được cho vay trung, dài hạn còn vốn ngắn hạn chỉ cho vay ngắn hạn, nếu thiếu chỉ sử dụng một tỷ lệ nhỏ. Ngoài ra, các ngân hàng cũng huy động vốn trung, dài hạn khác thông qua vốn góp, hay phát hành chứng chỉ tiền gửi, trái phiếu.../.
Bài và ảnh: THẢO ANH
