Ngăn ngừa hậu quả tiêu cực từ việc “sống ảo”

Cán bộ Công an thành phố tuyên truyền Luật An ninh mạng, cách nhận biết, hạn chế các tiêu cực của mạng xã hội đến học sinh Trường THPT Thái Phiên.

Những tác động tiêu cực

Số liệu trên được TAND thành phố thông tin tại cuộc hội thảo “Phòng, chống bạo lực học đường” được Hội đồng Phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật thành phố tổ chức cuối năm 2022. Trong số các vụ việc thanh, thiếu niên vi phạm, thì có khoảng 22% số người ở độ tuổi 13 đến dưới 16. Phần lớn các nhóm thanh, thiếu niên vi phạm bị tác động nhiều bởi các trang web, game bạo lực, hội nhóm tiêu cực trên mạng xã hội, hay đơn giản xuất phát từ sở thích “sống ảo” trên mạng rồi dẫn đến mâu thuẫn, đánh nhau…

Đơn cử vụ việc xảy ra tối 25-1 (tức mồng 4 Tết Quý Mão), cũng xuất phát từ mâu thuẫn trên mạng xã hội TikTok, hàng chục thanh, thiếu niên Hải Phòng điều khiển xe máy che biển số cầm theo gậy gộc, vỏ chai, đi từ hướng thành phố sang thành phố Uông Bí (tỉnh Quảng Ninh) theo quốc lộ 10, theo “lời hẹn” đánh nhau với một nhóm thanh niên ở tỉnh Quảng Ninh. Rất may, thông tin trên được lực lượng Công an Hải Phòng và Quảng Ninh phát hiện và ngăn chặn kịp thời, không để xảy ra hệ lụy đáng tiếc. Trước đó, năm 2022, Hải Phòng cũng xảy ra nhiều cuộc gây rối mất trật tự công cộng diễn ra giữa các nhóm thanh, thiếu niên, cũng bởi những mâu thuẫn, tâm lý “sống ảo” trên mạng xã hội, như vụ việc tại khu vực vòng xuyến cầu Rào, phường Anh Dũng (quận Dương Kinh) xảy ra ngày 1- 1-2022; vụ việc gần Trung tâm thương mại Aeon Mall Hải Phòng - Lê Chân (quận Lê Chân) ngày 5-3-2022…

Mặt khác, mặt trái của mạng xã hội còn tác động trực tiếp đến lứa tuổi thanh, thiếu niên, gây hậu quả thậm chí là nghiêm trọng. Điển hình như vụ việc, em N.T.H.H., sinh viên Trường đại học Hàng hải Việt Nam tự tử do nghi bị lừa đảo hơn 100 triệu trên mạng xã hội xảy ra giữa tháng 2 vừa qua. Ám ảnh hơn là vụ việc ngày 2-3 vừa qua, nam thanh niên tại tỉnh Đắk Lắk tử vong khi điều khiển xe máy với tốc độ hơn 140 km/h trong đêm, dùng điện thoại quay và phát trực tiếp trên mạng facebook.

Theo báo cáo của Bộ Thông tin và Truyền thông tại cuộc họp đánh giá tình hình hoạt động lĩnh vực thông tin điện tử trong năm 2022, tính đến ngày 30-11- 2022, Việt Nam có 77 triệu người dùng mạng xã hội, tăng 7% so với năm 2021. Mạng xã hội đang chiếm vị trí lớn về thông tin trong đời sống, tác động nhiều đến tâm lý, hành vi của thế hệ trẻ. Không ít các bạn trẻ chỉ vì nút like, thích “sống ảo” trên mạng xã hội mà có hành động lệch lạc, mạo hiểm, thiếu suy nghĩ, dẫn tới các hệ lụy cho xã hội, hay ảnh hưởng tới tính mạng bản thân.

Nhà trường, gia đình quan tâm, sâu sát hơn nữa

Thực tế, trào lưu “sống ảo”, tham gia hội nhóm tiêu cực trên mạng internet đang lan rộng, khiến không ít bạn trẻ bị ảnh hưởng và hành động theo hướng tiêu cực, gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho xã hội. Tiến sĩ tâm lý Đoàn Minh Tỵ, nguyên Trưởng Khoa tâm lý giáo dục, Trường đại học Hải Phòng thông tin: Theo nghiên cứu, ảnh hưởng của việc “nghiện” facebook, tiktok độc hại không kém so với thuốc lá hay các chất gây nghiện khác. Những trào lưu, hành động tiêu cực trên mạng internet của giới trẻ chủ yếu do thiếu sự định hướng, quan tâm từ gia đình hoặc không tiếp cận được giá trị sống tích cực, sống đẹp. Các em bị dẫn dắt theo mạng xã hội, thể hiện sự lệch lạc mà không nghĩ đến hành động của mình gây hậu quả nghiêm trọng cho bản thân, gia đình và cộng đồng.

Để hạn chế những tác động tiêu cực của mạng xã hội, theo thầy giáo Trần Minh Quý, Hiệu trưởng Trường THPT Trần Nguyễn Hãn, bên cạnh việc định hướng đúng đắn trong việc sử dụng mạng xã hội, cần xây dựng những sân chơi bổ ích cho học sinh. Các nhà trường tăng cường các hoạt động trải nghiệm thực tế, kỹ năng sống, để học sinh nâng cao nhận thức, biết phân biệt đúng sai trước thông tin trên mạng xã hội, khước từ những cám dỗ. Khi các em có nhận thức đúng, sẽ hành động đúng, tránh được tình trạng “sống ảo”. Cùng với đó, nhà trường thường xuyên kết nối với cha mẹ giáo dục, nhắc nhở, tư vấn các em tránh xa những thông tin, hành vi tiêu cực.

Bên cạnh đó, các cấp ngành, chính quyền địa phương, đoàn thể nhất là Đoàn Thanh niên chú trọng việc tuyên truyền định hướng vào các nhóm thanh, thiếu niên có nguy cơ phạm tội cao, như không có việc làm, có hoàn cảnh gia đình không hạnh phúc... Các cha mẹ quan tâm, chia sẻ với con trẻ thường xuyên, đưa ra định hướng đúng về thông tin trên mạng đối với con. Lực lượng chức năng tăng cường công tác kiểm soát mạng internet, cảnh báo các thủ đoạn lừa đảo, hoạt động của hội, nhóm có biểu hiện tiêu cực trên mạng xã hội, kịp thời ngăn ngừa việc phát tán thông tin độc hại, cổ xúy hành vi vi phạm pháp luật./.