Mâu thuẫn dễ phát sinh
Tổ tư vấn, hòa giải của Công ty TNHH nhựa Vinh An (huyện Thủy Nguyên) tư vấn kiến thức pháp luật tới người lao động.
Tháng 6 vừa qua, hơn 500 lao động Công ty TNHH GG Vina (quận Ngô Quyền) tập trung tại trụ sở công ty để đòi quyền lợi. Theo phản ánh của người lao động, doanh nghiệp tạm hoãn hợp đồng lao động từ ngày 6-4 đến ngày 31-5, sau đó, trong tháng 6-2020, công ty tiếp tục dừng sản xuất, không bố trí việc làm cho người lao động. Công nhân không được trả lương, BHXH và các chế độ khác trong thời gian chờ việc. Với sự tích cực vào cuộc của các cấp, các ngành, những “nút thắt” mâu thuẫn quyền lợi được tháo bỏ. Chị Trần Thị Hằng, nhân viên kiểm soát chất lượng cho biết: Trong 3 tháng người lao động nghỉ việc do ảnh hưởng của dịch COVID-19, công ty hỗ trợ 1,8 triệu đồng/người/tháng, thấp hơn mức lương tối thiểu vùng do Chính phủ quy định. Nhưng “một miếng khi đói, bằng một gói khi no”, công nhân cảm thông, chia sẻ với những khó khăn của doanh nghiệp và ghi nhận nỗ lực đàm phán nhằm tìm tiếng nói chung của lãnh đạo doanh nghiệp. Người lao động chấp thuận phương án hỗ trợ phía công ty đề nghị và mong được sớm trở lại công ty làm việc.
Đây là 1 trong 2 vụ ngừng việc tập thể vừa diễn ra tại các doanh nghiệp đóng trên địa bàn quận Ngô Quyền. Theo Chủ tịch Liên đoàn Lao động quận Ngô Quyền Nguyễn Huy Thắng, để có được kết quả hòa giải kịp thời như vậy, ngay khi biết thông tin xảy ra vụ việc, Tổ công tác bao gồm cán bộ Liên đoàn Lao động, Phòng Lao động- Thương binh và Xã hội, Công an quận Ngô Quyền cùng đại diện lãnh đạo phường sớm có mặt tại “điểm nóng”, cung cấp một số căn cứ pháp lý như: Bộ luật Lao động, Nghị định 42 của Chính phủ về hỗ trợ lao động gặp khó khăn do dịch COVID-19... nhằm thuyết phục doanh nghiệp bảo đảm quyền lợi chính đáng của người lao động như: hưởng lương tạm hoãn hợp đồng lao động, tạo điều kiện để người lao động được chốt sổ BHXH, thanh toán các khoản khi muốn chấm dứt Hợp đồng lao động. Sự can thiệp kịp thời, chủ động của cán bộ công đoàn và cơ quan chức năng trong tổ chức, tham gia thương lượng giữa chủ doanh nghiệp với người lao động góp phần ngăn chặn các hành vi quá khích, không đẩy mâu thuẫn trong quan hệ lao động tới đỉnh điểm, bảo đảm an ninh trật tự trên địa bàn.
Sâu sát, nắm bắt tình hình từ cơ sở
Trong bối cảnh tình hình kinh tế- xã hội cả nước và Hải Phòng có nhiều khó khăn, đặc biệt do ảnh hưởng của đại dịch COVID-19, việc bảo đảm giữ quan hệ hài hòa, ngăn ngừa tranh chấp lao động tập thể tại các doanh nghiệp càng trở nên quan trọng. Theo thống kê sơ bộ của Liên đoàn Lao động thành phố, 5 năm qua, trên địa bàn thành phố xảy ra 41 vụ tranh chấp lao động tập thể. Trong đó, hơn 80% số vụ ngừng việc tập thể xảy ra ở đơn vị thực hiện không nghiêm quy chế dân chủ tại cơ sở như không tổ chức đối thoại, thương lượng với người lao động hoặc tổ chức hội nghị người lao động chưa thường xuyên. Trong 6 tháng đầu năm 2020, mới có 751/1.098 đơn vị, doanh nghiệp ngoài nhà nước tổ chức hội nghị người lao động, đạt tỷ lệ 68%. “Số doanh nghiệp tổ chức hội nghị lấy ý kiến người lao động chưa cao, việc tổ chức góp ý tại công đoàn cơ sở chưa định kỳ, cụ thể... gây nguy cơ phát sinh tranh chấp lao động tập thể”, Phó chủ tịch Liên đoàn Lao động thành phố Hoàng Đình Long băn khoăn.
Do vậy, bên cạnh việc phối hợp các cơ quan chức năng thúc đẩy doanh nghiệp hoàn thành việc này, trong hoạt động thương lượng, đối thoại, cán bộ công đoàn các cấp không chỉ là người kết nối, tổ chức mà còn trực tiếp tham gia giám sát việc triển khai việc thực hiện chính sách tại cơ sở. Trưởng Phòng Lao động, tiền lương và Bảo hiểm xã hội (Sở Lao động- Thương binh và Xã hội) Phạm Văn Căng cho rằng, khi quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động như: chế độ bảo hiểm xã hội, chế độ thai sản, tiền làm thêm... bị xâm phạm, rất dễ dẫn đến ngừng việc tập thể. Không phải chủ doanh nghiệp, người lao động nào cũng hiểu luật hoặc được giải thích chính xác, rõ ràng về các cơ chế, chính sách hiện hành. Do đó, cán bộ công đoàn cơ sở phải chủ động nắm bắt thông tin, phát hiện kịp thời những mâu thuẫn nhỏ phát sinh, đề xuất phương án giải quyết khéo léo nhằm cân bằng lợi ích của người lao động và người sử dụng lao động, tránh tình trạng “cái xảy, nảy cái ung”.
Bên cạnh đó, việc tập trung xây dựng mạng lưới dư luận xã hội tại các doanh nghiệp đông lao động cần được chú trọng hơn nữa. Chia sẻ kinh nghiệm tháo gỡ những mâu thuẫn phát sinh trong quan hệ lao động, Chủ tịch Công đoàn Công ty TNHH Toyoda Gosei Lưu Hải Âu cho biết: “Tại công ty duy trì đội ngũ hòa giải viên khoảng 20 người, lực lượng nòng cốt là các đoàn viên phụ trách dây chuyền, trưởng bộ phận. Bên cạnh việc đẩy mạnh nắm bắt thông tin mạng xã hội, với vai trò đại diện người lao động, đội ngũ hòa giải viên phối hợp cán bộ công đoàn cơ sở trao đổi, thuyết phục người sử dụng lao động thực hiện các điều cơ bản trong pháp luật lao động và Thỏa ước lao động tập thể đã cam kết để điều hòa mâu thuẫn.
Theo lãnh đạo Liên đoàn Lao động thành phố, ngoài nắm bắt tâm tư, sát cánh cùng công nhân trong công tác giải quyết tranh chấp lao động, thời gian tới, các cấp công đoàn thành phố sớm khảo sát thông tin tình hình đời sống, việc làm của đoàn viên, người lao động; mức độ khó khăn của các đơn vị, doanh nghiệp. Công đoàn cấp trên cơ sở chủ động thống kê số lao động bị ngừng việc, chấm dứt hợp đồng lao động được thực hiện và chưa được hưởng các chính sách hỗ trợ của Chính phủ. Qua đó, Liên đoàn Lao động thành phố kiến nghị cơ quan chức năng những giải pháp hỗ trợ kịp thời, bảo đảm quyền lợi người lao động, hạn chế những tranh chấp lao động tập thể phát sinh.
Bài và ảnh: Huy Đại
