Ngăn nguy cơ xung đột Yemen lan rộng, đe dọa an ninh hàng hải

Nguy cơ đối với thương mại toàn cầu

Nằm gần eo biển Bab al-Mandab, cửa ngõ nối Biển Đỏ với Vịnh Aden và Ấn Độ Dương, Yemen giữ vị trí quan trọng trên bản đồ hàng hải quốc tế. Vì vậy, những diễn biến an ninh tại quốc gia này không chỉ ảnh hưởng đến tình hình trong nước mà còn có thể gây gián đoạn hoạt động thương mại giữa châu Á và châu Âu.

Vụ tấn công nhằm vào căn cứ quân sự al-Alam tại tỉnh Shabwa ngày 19/10, khiến ít nhất 53 người thiệt mạng và hơn 200 người bị thương, cho thấy mức độ nghiêm trọng của tình hình. Việc lực lượng Houthi nhận trách nhiệm về vụ việc, trong khi Chính phủ Yemen mở chiến dịch phản công để giành lại các khu vực ven Biển Đỏ, làm dấy lên lo ngại giao tranh sẽ tiếp tục gia tăng cả về quy mô và cường độ.

Tác động của cuộc xung đột không giới hạn trong lãnh thổ Yemen. Với vị trí nằm gần tuyến vận tải nối Biển Đỏ, kênh đào Suez và Địa Trung Hải, quốc gia này có ảnh hưởng đáng kể đến hoạt động lưu thông hàng hóa trên một trong những hành lang thương mại quan trọng của thế giới.

Đặc biệt, khả năng sử dụng tên lửa, thiết bị bay không người lái và các phương tiện tác chiến khác của lực lượng Houthi khiến nguy cơ đối với hoạt động hàng hải luôn hiện hữu. Ngay cả khi các cuộc giao tranh trên bộ không diễn ra trực tiếp tại những tuyến vận tải biển, các đòn tấn công xuất phát từ lãnh thổ Yemen vẫn có thể buộc doanh nghiệp vận tải và các quốc gia liên quan phải điều chỉnh phương án bảo đảm an toàn.

Nếu tình trạng đối đầu kéo dài, việc sử dụng vũ khí tầm xa có thể khiến Yemen trở thành một điểm nóng đáng chú ý trong bài toán an ninh hàng hải Trung Đông. Nguy cơ tàu thuyền bị tấn công tại Biển Đỏ và eo biển Bab al-Mandab không chỉ đe dọa tính mạng thủy thủ mà còn có thể kéo theo chi phí bảo hiểm, vận chuyển gia tăng, thời gian giao hàng kéo dài và chuỗi cung ứng bị gián đoạn.

Phối hợp ngoại giao và bảo đảm an ninh hàng hải

Bên cạnh những thiệt hại về kinh tế, cuộc xung đột giữa lực lượng Houthi và các lực lượng thuộc Chính phủ Yemen được Saudi Arabia hậu thuẫn còn đặt ra thách thức lớn đối với ổn định khu vực. Tình hình này cho thấy những hạn chế của các cơ chế bảo vệ hàng hải hiện có trước các mối đe dọa xuất phát từ những điểm nóng trên đất liền.

Biển Đỏ có ý nghĩa chiến lược đối với Yemen, Saudi Arabia và nhiều quốc gia khác có lợi ích thương mại tại khu vực. Khi nguy cơ đối với tàu hàng gia tăng, các nước có thể tăng cường lực lượng hải quân, mở rộng hoạt động tuần tra hoặc phối hợp hộ tống tàu qua những vùng biển tiềm ẩn rủi ro nhằm bảo vệ tuyến vận tải và lợi ích kinh tế.

Tuy nhiên, duy trì an ninh trên một vùng biển rộng, có mật độ tàu thuyền lớn, trong khi các mối đe dọa có thể xuất phát từ nhiều địa điểm ven bờ, đòi hỏi nguồn lực đáng kể và cơ chế phối hợp hiệu quả giữa các quốc gia. Nếu giao tranh tại Yemen tiếp tục leo thang, những phản ứng quân sự nối tiếp nhau có thể khiến tình hình an ninh khu vực thêm phức tạp.

Các biện pháp quân sự có thể góp phần bảo vệ tàu thuyền và hạn chế nguy cơ tấn công trong một số thời điểm, nhưng khó giải quyết những nguyên nhân sâu xa của xung đột. Việc mở rộng can dự quân sự, nếu không đi kèm các kênh đối thoại và giải pháp chính trị, còn có thể làm gia tăng nguy cơ trả đũa, đẩy phạm vi đối đầu vượt ra ngoài Yemen.

Thực tế này cho thấy an ninh của Yemen có mối liên hệ mật thiết với sự ổn định của Trung Đông và an toàn hàng hải quốc tế. Những nỗ lực bảo vệ tuyến vận tải tại Biển Đỏ sẽ khó đạt hiệu quả lâu dài nếu xung đột trong nước chưa được giải quyết bằng một thỏa thuận chính trị có sự tham gia của các bên liên quan.

Trong bối cảnh đó, thúc đẩy đối thoại, phối hợp các biện pháp bảo đảm an ninh hàng hải và tăng cường hỗ trợ nhân đạo cho người dân Yemen là những hướng tiếp cận cần được chú trọng. Ngoại giao có vai trò tạo điều kiện giảm căng thẳng, hạn chế nguy cơ tính toán sai lầm và mở đường cho một tiến trình giải quyết xung đột bền vững.

Ngăn chặn khủng hoảng Yemen lan rộng không chỉ là yêu cầu đối với các bên liên quan trực tiếp mà còn gắn với lợi ích chung của cộng đồng quốc tế. Việc duy trì an toàn tại Biển Đỏ và eo biển Bab al-Mandab đòi hỏi sự phối hợp giữa các quốc gia, đồng thời cần những nỗ lực chính trị đủ mạnh để giải quyết xung đột từ gốc rễ, bảo vệ hoạt động thương mại và hạn chế những hệ lụy đối với khu vực cũng như toàn cầu.