(HPĐT)- Thời gian qua, xây dựng ngành Xuất bản trở thành một bộ phận quan trọng của công nghiệp văn hóa, xuất bản nhiều đầu sách hay, giá trị… là nhiệm vụ hàng đầu của các cơ quan, đơn vị hoạt động trong lĩnh vực này. Không ngừng nỗ lực, vượt qua khó khăn và thử thách, ngành Xuất bản nước nhà thể hiện vai trò nâng cao dân trí, xây dựng xã hội học tập.
Sứ mệnh trước kỷ nguyên vươn mình của dân tộc
Tại Lễ trao Giải thưởng Sách Quốc gia lần thứ 7 năm 2024 vừa qua, đồng chí Nguyễn Trọng Nghĩa, Ủy viên Bộ Chính trị, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương khẳng định: Chúng ta chỉ có thể vững vàng bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam, với một nền tảng tri thức phong phú và vững chắc, dựa trên trí tuệ, bản lĩnh, tầm vóc của con người Việt Nam. Không ai khác, lĩnh vực xuất bản phải góp phần đáng kể trong việc khơi dậy mạnh mẽ tinh thần yêu nước, tự chủ, tự tin, tự lực, tự cường, tự hào dân tộc, khát vọng phát triển đất nước giàu mạnh.
Lịch sử ngành Xuất bản nước ta cho thấy, từ sau năm 1975, ngành Xuất bản tập trung nguồn lực để in nhiều bản sách cung cấp cho vùng mới giải phóng, đồng thời xuất bản những tác phẩm có giá trị để phục vụ các sự kiện chính trị quan trọng của đất nước; biên tập, xuất bản sách giáo khoa, giáo trình, tài liệu phục vụ học tập, giảng dạy. Song hành sự nghiệp đổi mới, hoạt động xuất bản có bước phát triển nhanh, từng bước thích ứng với cơ chế thị trường, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao và đa dạng của người đọc, góp phần tích cực vào việc tuyên truyền, phổ biến đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước, nâng cao dân trí, phát triển kinh tế - xã hội...
Theo ông Phạm Minh Tuấn, Chủ tịch Hội Xuất bản Việt Nam: Hoạt động xuất bản nước ta có bước phát triển về quy mô, năng lực hoạt động, nhiều bộ sách có giá trị cao thuộc các lĩnh vực, như sách nghiên cứu về chính trị, sách văn hóa - xã hội, sách khoa học- công nghệ, sách kinh tế và quản lý kinh tế trong thời kỳ hội nhập kinh tế quốc tế... được xuất bản. Nửa năm 2024, các nhà xuất bản thực hiện xuất bản hơn 25,5 nghìn cuốn với gần 397,8 triệu bản (tăng gần 19% về cuốn và tăng 31% về bản). Trong đó, xuất bản phẩm dạng sách in đạt hơn 23 nghìn cuốn với hơn 370 triệu bản (tăng 20% về cuốn và tăng hơn 29% về bản); xuất bản phẩm dạng điện tử đạt 1.550 xuất bản phẩm (tăng 1,4%); xuất bản phẩm khác dạng đĩa CD, DVD, bản đồ, bưu ảnh, lịch các loại đạt 894 xuất bản phẩm với hơn 27,2 triệu bản (tăng 29% về số xuất bản phẩm và tăng gần 63% về bản).
Hoạt động của ngành Xuất bản nước ta về cơ bản vẫn duy trì nhịp độ tăng ổn định, đáp ứng nhu cầu bạn đọc. Bên cạnh đó, rất nhiều nhà xuất bản kinh doanh hiệu quả và có lãi, điển hình như Nhà xuất bản Trẻ, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật, Nhà xuất bản Kim Đồng... góp phần cổ vũ các đơn vị hoạt động trong lĩnh vực này, chung sức phát triển ngành Xuất bản.
Ông Nguyễn Nguyên, Cục trưởng Cục Xuất bản – In và Phát hành (Bộ Thông tin và Truyền thông) cho biết: Chúng ta xuất bản nhiều ấn phẩm có chủ đề chuyên sâu, có giá trị lý luận và thực tiễn về xây dựng, chấn hưng phát triển văn hóa, quảng bá hình ảnh, đất nước con người Việt Nam, tạo được sức lan tỏa tích cực. Dù phải đối mặt với những tác động không mong muốn của xuất bản thế giới và những hạn chế nội tại của ngành, tuy nhiên với ý chí, quyết tâm cao, cách làm chủ động, sáng tạo, công tác xuất bản phẩm đạt được nhiều kết quả quan trọng. Bên cạnh các ấn phẩm, đề tài được xuất bản phục vụ công tác tuyên truyền nhiệm vụ chính trị, thì các dòng sách phục vụ thị trường, bạn đọc nhiều lứa tuổi, thành phần được các nhà xuất bản quan tâm, đầu tư khai thác tốt, có tính phổ thông, gần gũi, cung cấp nhiều giá trị tri thức, giúp bạn đọc nâng cao nhận thức, trang bị kiến thức... Ngoài ra còn góp phần thúc đẩy sự phát triển nói chung của nền kinh tế - xã hội.
Chuyển đổi số là tất yếu
Chuyển đổi số trong lĩnh vực xuất bản ở nước ta thời gian qua đã, đang diễn ra trong các khâu của hoạt động xuất bản, mà thấy rõ nhất là trong các hoạt động bán hàng trên các trang thương mại điện tử, xuất bản điện tử. Hầu hết các nhà xuất bản, công ty sách thúc đẩy ứng dụng công nghệ vào trong hoạt động xuất bản, phát hành. Các kênh phát hành được mở rộng, vượt ra ngoài khuôn khổ của các kênh phát hành truyền thống với các hệ thống phát hành trực tuyến được xây dựng theo công nghệ đa nền tảng, đa giao diện, giúp cho người dân có thể mua, đọc sách bất cứ nơi đâu miễn có kết nối internet.
Tuy nhiên, ngành Xuất bản cũng gặp không ít khó khăn, trở ngại để phát triển xứng tầm với vị trí, vai trò và sứ mệnh của ngành. Để vượt qua thách thức đó, Phó Giám đốc, Tổng Biên tập Nhà xuất bản Kim Đồng Vũ Thị Quỳnh Liên cho rằng: Chúng ta tiếp tục ứng dụng công nghệ vào chuyển đổi số trong hoạt động xuất bản. Sự phát triển của khoa học - công nghệ, trong đó có công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành xu hướng của truyền thông và xuất bản.
AI với các nền tảng mới sẽ tham gia nhiều và hiệu quả vào các khâu trong công tác xuất bản; ứng dụng thương mại điện tử và phát hành sách trên các sàn thương mại điện tử, các nền tảng mạng xã hội đang là xu hướng chính trong kinh doanh xuất bản phẩm. Do đó, các nhà xuất bản cần tiếp tục quan tâm đầu tư, nâng cao năng lực hoạt động của các nhà xuất bản, nâng cao chất lượng xuất bản phẩm; bổ sung vốn, đầu tư cơ sở vật chất, kỹ thuật; tăng cường cơ chế đặt hàng, bảo đảm điều kiện hoạt động cho nhà xuất bản.
