Thảm kịch 39 người thiệt mạng tại Anh là rất đau xót
Quang cảnh phiên họp
Trong phiên thảo luận, thảm kịch 39 người thiệt mạng trong công-ten-nơ ở Anh tiếp tục nhận được sự quan tâm đặc biệt của nhiều đại biểu Quốc hội.
Thiếu tướng Nguyễn Hữu Cầu, Giám đốc Công an tỉnh Nghệ An nhận định, đây là sự việc rất đau lòng, “là một thảm họa nhân đạo gây chấn động dư luận quốc tế và trong nước”. Theo ông, vụ việc này xảy ra tại Anh, cho nên kết luận về tội danh gì do nước Anh kết luận. Còn đối với pháp luật Việt Nam, đây không phải là hành vi buôn người mà là hành vi tổ chức, môi giới cho người khác trốn đi nước ngoài hoặc ở lại nước ngoài trái phép, được quy định tại Điều 349 của Bộ luật Hình sự. “Bộ Công an đã chỉ đạo Công an tỉnh Nghệ An tiến hành khởi tố vụ án và đến ngày 3- 11, Công an tỉnh này đã bắt giữ 8 đối tượng có liên quan đến đường dây. Chúng tôi sẽ làm nghiêm và thực hiện theo đúng ý kiến chỉ đạo của Chính phủ và Quốc hội” – Giám đốc Công an tỉnh Nghệ An cho biết.
Tranh luận với đại biểu Nguyễn Hữu Cầu, luật sư Nguyễn Văn Chiến, Phó chủ tịch Liên đoàn Luật sư Việt Nam cho rằng, trường hợp nghi phạm tổ chức đưa người ra nước ngoài trái phép, có thể nhằm mục đích cung cấp những người này cho những nhóm buôn người theo đặt hàng từ trước. Nếu như có hành vi móc nối, thông đồng như vậy là đã có dấu hiệu của hành vi buôn người. Còn nếu không có yếu tố buôn người để thực hiện những loại tội phạm khác như: cung cấp cho thị trường lao động bất hợp pháp, thị trường mại dâm, ma túy, mua bán nội tạng, thì đó là hành vi tổ chức đưa người ra nước ngoài trái phép. Theo đại biểu, từ vụ việc này, đặt ra vấn đề về trách nhiệm của cơ quan công an, cơ quan du lịch như thế nào và đặc biệt là trách nhiệm của chính quyền địa phương, nơi những nạn nhân này cư trú. Quan trọng hơn là phải tăng cường phối hợp mạnh mẽ các cơ quan chức năng, trong đó có cơ quan công an và đặc biệt là cơ quan du lịch, nếu đưa người ra nước ngoài thì phải quản lý để không xảy ra những vụ việc tương tự.
Đại biểu Nguyễn Mạnh Cường (Quảng Bình) cho rằng, nạn buôn người, đưa người qua biên giới trái phép là vấn nạn chung của toàn thế giới và không dễ giải quyết. Nguyên nhân dẫn tới sự việc đau lòng vừa qua là do hành vi lôi kéo, dụ dỗ của những kẻ trong đường dây buôn người, đưa người qua biên giới trái phép, cũng như nhận thức hạn chế của các nạn nhân; hạn chế trong thực hiện trách nhiệm, vai trò của các cơ quan quản lý nhà nước. Đại biểu cũng chỉ rõ, công tác thông tin, tuyên truyền, giáo dục nhằm phổ biến, nâng cao nhận thức cho người dân về mức độ nguy hiểm của những đường dây buôn người, đưa người trái phép qua biên giới còn hạn chế và trách nhiệm này là của chính quyền địa phương. Đại biểu đề nghị các cơ quan tư pháp trung ương làm rõ hơn trách nhiệm quản lý nhà nước trong vụ việc này, đồng thời, cần rút ra bài học kinh nghiệm nhằm kịp thời khắc phục hạn chế, bất cập trong quản lý nhà nước.
Tội phạm tham nhũng gia tăng
Theo Viện trưởng Viện Kiểm sát Nhân dân (KSND) tối cao Lê Minh Trí, năm 2019, cơ quan chức năng khởi tố 78.700 vụ án, tăng 8,8% so với năm 2018. Đáng chú ý, tội phạm về tham nhũng tăng 3,9%, trong đó có nhiều vụ án xảy ra trong lĩnh vực quản lý, đầu tư công, xâm phạm trật tự quản lý kinh tế với quy mô lớn gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng.
Viện KSND tối cao thực hiện nghiêm và hiệu quả cao các chỉ thị, nghị quyết của Đảng, Quốc hội về phòng, chống tội phạm tham nhũng. Kết quả, số vụ án về tham nhũng được khởi tố, điều tra tăng 3,9%, trong đó, số vụ án do Cơ quan điều tra VKSND tối cao khởi tố tăng 54,5%; tiến độ điều tra, truy tố tăng và vượt trên 4,1% chỉ tiêu của Quốc hội, vượt 18,2% kế hoạch của Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng. Thời hạn và chất lượng điều tra, truy tố, xét xử bảo đảm, điển hình là các vụ án: AVG, các vụ án liên quan đến Phan Văn Anh Vũ. Viện KSND tối cao đề cao trách nhiệm trong việc áp dụng các biện pháp tố tụng để đấu tranh làm rõ hành vi, xác định tội danh, áp dụng các biện pháp tạm giữ, kê biên tài sản, phong tỏa tài khoản, ngăn chặn giao dịch tài sản giá trị trên 20.000 tỷ đồng; tỷ lệ thu hồi tài sản bị thất thoát, chiếm đoạt tăng 7,4%.
Theo Chủ nhiệm Uỷ ban Tư pháp Lê Thị Nga, Đảng, Nhà nước đẩy mạnh phát hiện, xử lý tham nhũng lớn, “lợi ích nhóm”, “sân sau” thì loại tội phạm này sẽ chuyển sang đối phó tinh vi hơn. Ủy ban Tư pháp cũng cho rằng, số vụ án tham nhũng được phát hiện, điều tra, truy tố, xét xử chưa phản ánh đúng thực trạng tình hình. Việc phát hiện, xử lý tham nhũng ở địa phương có chuyển biến, nhưng chưa đều. Một số trường hợp phát hiện yếu tố tham nhũng, vụ lợi trong các vụ án kinh tế còn ít, chưa phản ánh đúng bản chất, động cơ, mục đích của người phạm tội. Tình trạng tiêu cực, nhũng nhiễu, gây phiền hà cho người dân, tổ chức, doanh nghiệp, “tham nhũng vặt” tiếp tục diễn ra trên nhiều lĩnh vực, nhất là ở cơ sở và chưa bị đẩy lùi; tham nhũng trong lực lượng có chức năng chống tham nhũng tăng so với năm 2018, gây bức xúc trong dư luận. Tình trạng bổ nhiệm cán bộ thiếu điều kiện, tiêu chuẩn vẫn diễn ra. Chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức tuy được nâng lên nhưng chưa đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ, còn hiện tượng cán bộ, công chức nhũng nhiễu, tiêu cực, đòi hối lộ khi giải quyết công việc liên quan đến tổ chức, người dân, hoặc vi phạm nghiêm trọng về quy tắc ứng xử, quy tắc đạo đức nghề nghiệp, gây bức xúc trong dư luận.
Ủy ban Tư pháp đề nghị Chính phủ báo cáo Quốc hội kết quả công tác thanh tra, kiểm tra, rà soát việc bổ nhiệm cán bộ, công chức, viên chức, nhất là bổ nhiệm lãnh đạo giữ chức vụ, quản lý trên cả nước.
Theo đại biểu Mai Thị Phương Hoa (Nam Định), công tác phòng, chống tham nhũng trong năm 2019 đạt được nhiều kết quả tích cực, nhiều vụ án lớn bị phát hiện, điều tra, truy tố và đưa ra xét xử, đáp ứng yêu cầu về đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tạo sự đồng thuận cao trong nhân dân. Tuy nhiên, trên thực tế còn nhiều vụ án lớn mà dư luận nghi ngờ có dấu hiệu tham nhũng nhưng cơ quan tiến hành tố tụng không chứng minh được hành vi đưa và nhận hối lộ, nên phải xử lý theo hướng tội phạm kinh tế. Đại biểu cho rằng, đây là việc khó nhưng không phải không làm được. Đại biểu nhất trí với kiến nghị của Ủy ban Tư pháp đề nghị Chính phủ giao Tổng Thanh tra Chính phủ tổng kết, đánh giá, chỉ rõ nguyên nhân, rút ra những bài học về quản lý kinh tế - xã hội, cán bộ và đề ra giải pháp phòng, ngừa tham nhũng trong thời gian tới.
Tội phạm ma túy diễn biến phức tạp, khó lường
Thảo luận về công tác phòng ngừa, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, đại biểu Triệu Thanh Dung (Cao Bằng) cho biết, về tình hình tội phạm ma túy, thời gian qua Chính phủ chỉ đạo quyết liệt, đồng bộ các giải pháp phòng ngừa, đấu tranh, nhưng tình hình tội phạm và vi phạm pháp luật về ma túy vẫn diễn biến phức tạp, khó lường. Theo báo cáo của Chính phủ, từ 1- 10- 2018 đến 30- 9- 2019 phát hiện 23.328 vụ, 36.222 đối tượng phạm tội về ma túy, thu giữ 1.222kg heroin, 6.254 kg ma túy tổng hợp. Mặc dù số vụ phát hiện phạm tội về ma túy giảm so với cùng kỳ năm 2018, nhưng số lượng ma túy bị thu giữ trong từng vụ tăng, lên đến hàng tạ, hàng tấn ma túy, làm bàng hoàng dư luận. Đáng chú ý, trong số 47 bị can thuộc 10 vụ án đặc biệt nghiêm trọng về ma túy do Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy đang thụ lý điều tra, có 20 đối tượng có độ tuổi 18-20, chiếm tỷ lệ 42,55%, cho thấy tội phạm về ma túy đang có xu hướng trẻ hóa, tập trung vào đối tượng thanh thiếu niên. Bên cạnh đó, tình hình nghiện ma túy chưa được kiểm soát, số lượng người nghiện ngày càng tăng và phần lớn sống ngoài xã hội. Hiện có khoảng 230.000 người nghiện có hồ sơ quản lý và hàng trăm nghìn người sử dụng trái phép chất ma túy, 30% số người nghiện liên quan đến tội phạm về ma túy. Hằng năm có khoảng 1.600 người nghiện ma túy tử vong do sốc quá liều, 50% số người nghiện có các vấn đề về sức khỏe tâm thần. Đáng lo ngại hơn, trong số 230.000 người nghiện có hồ sơ quản lý, độ tuổi thanh niên từ 16 đến 30 chiếm 48%, nếu tính đến 35 tuổi thì tỷ lệ 76%. Đại biểu nhấn mạnh, thế hệ tương lai của đất nước chúng ta đang bị ma túy hủy hoại từng ngày.
Đại biểu Triệu Thanh Dung bày tỏ sự lo ngại khi tỷ lệ tái nghiện sau cai lên đến 90%. Công sức bỏ ra nhiều nhưng hiệu quả chẳng bao nhiêu gây lãng phí, tốn kém nguồn lực của cả xã hội. Những bất cập trong hình thức cai nghiện tại gia đình, cộng đồng, cai nghiện bắt buộc đang khiến hiệu quả công tác cai nghiện rơi vào bế tắc.
Vì vậy, đại biểu Triệu Thanh Dung đề nghị nâng cao hiệu quả hoạt động của cơ quan phòng, chống ma túy theo hướng chuyên môn hóa phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ; hoàn thiện hệ thống chính sách pháp luật về phòng, chống ma túy. Trước mắt là khẩn trương rà soát, đề xuất sửa đổi, bổ sung Luật Phòng, chống ma túy, Luật Xử lý vi phạm hành chính và các quy định pháp luật khác liên quan. Đồng thời, đẩy mạnh tuyên truyền phòng, chống ma túy, xác định tuyên truyền phòng, chống ma túy là nhiệm vụ của toàn xã hội; tập trung đổi mới, cải tiến nội dung, hình thức tuyên truyền, hướng vào đối tượng thanh thiếu niên, phát huy tối đa các hình thức tuyên truyền truyền thống, đồng thời tận dụng ưu thế của các phương tiện truyền thông hiện đại như internet, mạng xã hội. Đại biểu cũng đề nghị Chính phủ sớm nghiên cứu xây dựng và ban hành nghị định sửa đổi, bổ sung, thay thế các nghị định quy định về quản lý người nghiện và cai nghiện ma túy hiện hành.
Theo đại biểu Nguyễn Sỹ Cương (Ninh Thuận), ma túy là hiểm họa, nếu không xóa bỏ hay ngăn chặn sẽ có nguy cơ hủy hoại cả dân tộc. Để triệt phá tệ nạn ma túy chủ yếu trông chờ vào lực lượng chức năng, đặc biệt là ngành công an và một số lực lượng khác như biên phòng, hải quan. Đại biểu Nguyễn Sỹ Cương cũng cho rằng, kết quả đấu tranh và triệt phá các vụ ma túy lớn trong thời gian qua rất lớn và rất đáng khen ngợi nhưng phần lớn những vụ việc triệt phá đã thực hiện được cũng chỉ là phần nổi của tảng băng chìm. Đại biểu mong Chính phủ quan tâm hơn công việc này, kể cả về vấn đề nhân lực, trang thiết bị, cũng như các chế độ, chính sách.
