Ngày làm việc thứ 15, kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa 14: Thông qua nghị quyết về dự toán ngân sách nhà nước năm 2021

Đại biểu Bùi Thanh Tùng (Hải Phòng) phát biểu thảo luận tổ.

Tổng số thu ngân sách nhà nước năm 2021 dự kiến đạt hơn 1,34 triệu tỷ đồng

Nghị quyết về dự toán ngân sách nhà nước năm 2021 được Quốc hội thông qua. Theo đó, tổng số thu ngân sách nhà nước năm 2021 dự kiến đạt hơn 1,34 triệu tỷ đồng. Tổng số chi ngân sách nhà nước là 1,687 triệu tỷ đồng. Mức bội chi ngân sách nhà nước là 343.670 tỷ đồng, tương đương 4% tổng sản phẩm trong nước (GDP). Trong đó, bội chi ngân sách trung ương là 318.870 tỷ đồng, tương đương 3,7% GDP; bội chi ngân sách địa phương là 24.800 tỷ đồng, tương đương 0,3% GDP. Tổng mức vay của ngân sách nhà nước là 608.569 tỷ đồng.

Cụ thể, dự toán thu nội địa năm 2021 (không bao gồm thu từ đất, xổ số kiến thiết, từ cổ phần hóa, thoái vốn Nhà nước, cổ tức, lợi nhuận sau thuế, chênh lệch thu, chi NHNN) là 882.000 tỷ đồng, tăng 5,6% so với ước thực hiện năm 2020. Nguyên nhân chủ yếu là do dự kiến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp còn tiếp tục khó khăn. Bên cạnh đó, một số nguồn thu lớn từ các sản phẩm đã ổn định, khó tăng trưởng cao như than, ô tô, bia, thuốc lá, thủy điện, chế biến dầu khí... Nếu loại trừ các nguồn thu ổn định này và các khoản thu đột biến phát sinh trong năm 2020 sang năm 2021 không còn thì các nguồn thu thuế, phí còn lại của năm 2021 đã dự kiến tăng 7,8% so với ước thực hiện năm 2020. Đây là mức tăng thu phù hợp trong bối cảnh dự báo tình hình kinh tế và sản xuất, kinh doanh còn nhiều khó khăn.

Cân nhắc kỹ các cơ chế đối với lực lượng tham gia bảo vệ an ninh trật tự ở cơ sở

Thảo luận tổ về dự án Luật Lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở, nhiều đại biểu Quốc hội  đồng tình sự cần thiết phải ban hành luật, tuy nhiên, cần tiếp tục nghiên cứu để dự thảo luật đúng mục tiêu, phát huy được vai trò của quần chúng nhân dân trong việc tham gia bảo vệ an ninh trật tự cơ sở và phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, tránh chính quy hoá lực lượng quần chúng và không làm thay nhiệm vụ của lực lượng chính quy.

Đại biểu Nguyễn Minh Hoàng (Đoàn thành phố Hồ Chí Minh) cho rằng, không thể nói đây là lực lượng bảo vệ cơ sở, vì nhiệm vụ đề ra trong dự án luật không có nhiệm vụ nào lực lượng này trực tiếp tham gia hay tự chủ trì để thực hiện.Theo đại biểu, đưa ra luật nhưng chưa đánh giá được tác động chính sách, kể cả với BHYT và BHXH. Công tác tổ chức không rõ ràng. “Tổ chức ở “cơ sở” là từ chính trị chứ không phải từ “pháp lý”, phải nói là “địa bàn xã, địa bàn huyện, địa bàn tỉnh”. Bởi dân quân thì làm đến đâu, dân phòng làm đến đâu và được hoạt động cơ động đến đâu? Bên cạnh đó, yếu tố kinh phí bảo đảm lực lượng chưa rõ ràng”, đại biểu nêu. Theo tính toán của cơ quan trình dự án luật này, cả nước có 1,5 triệu người trên toàn quốc tham gia lực lượng này và hưởng ngân sách. Nếu luật được thông qua, sẽ giảm được 500.000 người. Song thực tế, đại biểu Nguyễn Minh Hoàng cho rằng, các lực lượng cơ sở sẽ tăng biên chế thêm 800.000 người, chứ không giảm đi. Theo đại biểu, nghiên cứu lập ra một lực lượng vừa không chính danh vừa khiến ngân sách đội lên là không khả thi, đề nghị phải tính lại bởi hiện có lực lượng bảo vệ của tổ dân phố; phòng cháy, chữa cháy có lực lượng dân phòng, vậy nên chăm sóc chính sách tốt hơn cho những lực lượng này.

Đại biểu Lưu Thành Công (Đoàn Vĩnh Long) có cùng quan điểm này, cho rằng: nói là tinh gọn nhưng luật đẻ ra bộ máy rất lớn. Quy định trách nhiệm lực lượng bảo vệ này không có gì đặc biệt hơn so với hiện nay thực hiện kết hợp. Nhưng có điều, chế độ bồi dưỡng, hỗ trợ quá lớn, thậm chí giống hoặc nhiều hơn công chức. “Có cần thiết thành lập lực lượng này hay không, hay xem xét phát huy lực lượng công an xã và các lực lượng khác ở địa phương như hiện nay thì vẫn có thể bảo đảm được trật tự an ninh và đời sống?”.

Theo đại biểu Bùi Thanh Tùng (Đoàn Hải Phòng), xây dựng khung luật pháp bảo đảm ANTT ở cơ sở là rất cần thiết và đồng tình với quan điểm  là quy định khung chứ không  quy định cụ thể để khỏi chồng chéo. Đại biểu đặt câu hỏi: Hiện  có chủ trương đưa công an chính quy về xã để giảm biên chế, nhưng lực lượng công an xã bán chuyên trách còn hay không còn? Về kinh phí, dự thảo luật có nói lực lượng này tự nguyện là chính nhưng mọi quy định, chính sách đều như lực lượng chính quy…, do đó không thể nói rằng là không tăng ngân sách.  Mối quan hệ giữa các lực lượng cũng  không rõ ràng, phân vai dân quân tự vệ, công an xã, dân phòng chưa cụ thể.  Đại biểu đề nghị, dự thảo luật cần tính toán , đánh giá kỹ, với lực lượng như vậy thì ngân sách có thực sự giảm hay tăng lên, bởi với quy mô lực lượng, cách thức thực hiện, điều kiện bảo đảm thì khó giảm ngân sách…

Về mô hình, đại biểu Bùi Thanh Tùng đề nghị  không nên quy định cứng, phải có đặc thù theo từng khu vực như đô thị mới, miền núi, nông thôn… Khu đô thị hiện đại, chung cư cao cấp có bảo vệ chuyên nghiệp thì có cần lực lượng này không  và xử lý mối quan hệ như thế nào. Đại biểu cũng băn khoăn về các quy định từ Điều 10 tới Điều 13, giao quá nhiều trách nhiệm cho lực lượng bảo đảm ANTT tại cơ sở, chồng lấn với nhiệm vụ của công an chính quy…

 Đại biểu Nguyễn Trọng  Bình (Đoàn Hải Phòng) cũng nhất trí cho rằng, Bộ Công an đề xuất dự thảo luật này là phù hợp. Đại biểu đề nghị cần có báo cáo đánh giá tổng kết rõ hơn vì hiện có nhiều lực lượng như bảo vệ dân phố, dân phòng, công an xã bán chuyên trách…, nếu thành lập đủ thì lên tới khoảng 2 triệu người, nhưng số thực tế thành lập rất ít như lực lượng dân phòng chỉ đạt khoảng 23% và  thực tế các địa phương thực hiện chỉ khoảng 500 nghìn- 700 nghìn người. Do đó, phải làm rõ tại sao một số địa phương không  thành lập đủ các lực lượng, hiệu quả có khác nhau hay không chứ không  chỉ đánh giá thuần túy về mặt số lượng.

Về cơ chế tuyển chọn, dự thảo luật quy định các tổ chức tự nguyện, sau khi tuyển chọn có bồi dưỡng, đào tạo nghiệp vụ. Như vậy còn chung chung. Thực tế, cán bộ tổ dân phố chủ yếu là người nghỉ hưu, nếu làm “tai mắt” về an ninh trật tự thì được, nhưng yêu cầu sức khỏe, kỹ năng để bắt tội phạm, theo dõi các đối tượng thụ án của địa phương lại không thể đáp ứng được. Do đó, cơ  chế tuyển chọn cần quy định rõ ràng, cụ thể để bảo đảm yêu cầu, không  trùng lặp. Về chính sách, dự thảo luật  quy định tự quản là chính, việc cấp ngân sách    giao cho địa phương là  làm khó địa phương và không củng cố được về chất lượng. Thực tế hiện nay, nhiều địa phương không  thành lập được đủ quân số các lực lượng hiện có là do thiếu ngân sách, nếu nhập 3 lực lượng thì số lượng cũng lên tới 1,5 triệu người, vì vậy không nên tùy nghi mà cần có quy định cụ thể. Đại biểu Nguyễn Trọng Bình cũng đề nghị xác định tên gọi cho lực lượng này, hiện có 3 lực lượng dân phòng, bảo vệ dân phố, công an bán chuyên trách. Vậy khi sáp nhập, tên gọi của lực lượng này là gì, thì dự thảo luật chưa xác định được cụ thể.

Đại biểu Nguyễn Trọng Bình (Hải Phòng) phát biểu thảo luận tổ.

Đủ cơ sở thực hiện chính quyền đô thị tại thành phố Hồ Chí Minh

Thảo luận về dự thảo Nghị quyết về tổ chức chính quyền đô thị tại thành phố Hồ Chí Minh, các ý kiến cơ bản đồng tình với nội dung dự thảo mà Chính phủ trình.

Đại biểu Mai Thị Ánh Tuyết (Đoàn An Giang) nhấn mạnh, thành phố Hồ Chí Minh  là đô thị đặc biệt, là đầu tàu, động lực, có sức lan toả và vị trí chính trị quan trọng. Thời gian qua, thành phố đóng góp rất quan trọng vào sự phát triển của khu vực và cả nước. Vị trí và tiềm năng lớn của thành phố Hồ Chí Minh đòi hỏi cần tổ chức chính quyền đô thị phù hợp trong bối cảnh hội nhập sâu rộng và cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Nghị quyết này là cần thiết, đủ sức thúc đẩy, tạo chuyển biến lớn và tác động tăng trưởng của thành phố nhanh, bền vững hơn.

Cũng theo đại biểu, thực tế thành phố Hồ Chí Minh đã thí điểm không tổ chức HĐND cấp quận, phường trên diện rộng với 24 quận, huyện và 259 phường từ năm 2009 đến năm 2016. Quá trình thực hiện cho thấy quyền làm chủ của nhân dân vẫn được bảo đảm, kinh tế thành phố tiếp tục phát triển dù đối diện nhiều khó khăn, thách thức. Nghị quyết cũng phù hợp quan điểm của Đảng và đúng quy định của Luật Tổ chức chính quyền địa phương. Từ thực tiễn, tính pháp lý và yêu cầu đổi mới, việc ban hành Nghị quyết là quan trọng, cấp bách. Thành phố Hồ Chí Minh không tiếp tục thí điểm mà thực hiện luôn việc không tổ chức HĐND cấp quận, phường là phù hợp, đại biểu  nêu ý kiến và đề nghị Quốc hội xem xét thông qua ngay tại kỳ họp này và Nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1-1-2021 để thành phố Hồ Chí Minh kịp thời triển khai thực hiện.

Đại biểu Lê Thanh Vân (Đoàn Cà Mau)  đề nghị cần quy phạm hoá một số giải pháp bên cạnh tăng cường vai trò cấp ủy Đảng, đoàn thể. Đó là trách nhiệm giải trình của chính quyền thành phố, quận và phường; định kỳ tổ chức đối thoại giữa người đứng đầu chính quyền từng cấp với nhân dân; tăng cường thời lượng và số lượng các cuộc tiếp xúc cử tri của HĐND thành phố cũng như tăng số lượng đại biểu chuyên trách; tăng cường hoạt động giám sát của đại biểu Quốc hội và Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hồ Chí Minh. Cùng với đó, có hình thức phù hợp để trưng cầu ý dân, xin ý kiến nhân dân về chính sách tác động diện rộng, nhất là liên quan vấn đề đất đai.

Làm rõ thêm một số vấn đề đại biểu quan tâm, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Lê Vĩnh Tân cũng khẳng định cơ sở pháp lý là Luật Tổ chức chính quyền địa phương. Hơn nữa, thành phố Hồ Chí Minh  cũng có hơn 6 năm thí điểm, có tổng kết thí điểm và thấy rằng hiệu quả nên Chính phủ trình Quốc hội quyết định cho thành phố thực hiện luôn mà không tiếp tục thí điểm. Chính phủ cũng đề nghị Quốc hội xem xét thông qua dự thảo Nghị quyết theo quy trình rút gọn tại 1 kỳ họp để nghị quyết có hiệu lực từ 1-1-2021./.

Phê chuẩn bổ nhiệm 3 thành viên Chính phủ

Quốc hội tiến hành phê chuẩn việc bổ nhiệm nhân sự: Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ đối với ông Huỳnh Thành Đạt; Bộ trưởng Bộ Y tế đối với ông Nguyễn Thanh Long; Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đối với bà Nguyễn Thị Hồng và thông qua Nghị quyết về việc này.   

Ông Huỳnh Thành Đạt, quê Bến Tre, là Phó giáo sư, tiến sĩ Vật lý, từng trải qua các vị trí lãnh đạo tại Đại học Quốc gia thành phố Hồ Chí Minh.

Bà Nguyễn Thị Hồng, quê Hà Nội, thạc sĩ Kinh tế; từng giữ chức Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ trước khi được bổ nhiệm chức vụ Phó thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Ông Nguyễn Thanh Long, quê Nam Định, là tiến sĩ Y học, trải qua nhiều cương vị tại Bộ Y tế. Ông từng đảm nhiệm chức Thứ trưởng Bộ Y tế, Phó trưởng ban Ban Tuyên giáo Trung ương, Quyền Bộ trưởng Bộ Y tế.