Tăng trưởng GDP năm 2020 là 6,8%
Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc tham dự thảo luận tổ cùng Đoàn ĐBQH Hải Phòng, Lạng Sơn, Đồng Tháp về dự án Luật Đầu tư theo hình thức đối tác công tư.
Chiều 11-11, Quốc hội thảo luận ở hội trường về một số nội dung còn ý kiến khác nhau của dự án Luật Lực lượng dự bị động viên.
Với tỷ lệ 88,2% đại biểu tham dự tán thành, Quốc hội thông qua Nghị quyết về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2020.
Nghị quyết xác định mục tiêu tổng quát là tập trung ổn định kinh tế vĩ mô; kiểm soát lạm phát; nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả, tính tự chủ và sức cạnh tranh của nền kinh tế; hoàn thiện thể chế, khơi thông nguồn lực; tạo môi trường đầu tư, kinh doanh bình đẳng, thông thoáng, thuận lợi; đẩy mạnh cơ cấu lại nền kinh tế gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng; đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án quan trọng quốc gia, công trình trọng điểm; phát huy vai trò của các vùng kinh tế trọng điểm, các đô thị lớn; phát triển, đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực chất lượng cao gắn với phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; phát triển kinh tế bền vững gắn với phát triển văn hóa, xã hội, bảo vệ môi trường và củng cố quốc phòng, an ninh, nâng cao chất lượng đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân.
Các chỉ tiêu chủ yếu được xác định trong nghị quyết gồm: tổng sản phẩm trong nước (GDP) tăng khoảng 6,8%; tốc độ tăng giá tiêu dùng bình quân (CPI) dưới 4%; tổng kim ngạch xuất khẩu tăng khoảng 7%; tỷ lệ nhập siêu so với tổng kim ngạch xuất khẩu dưới 3%; tổng vốn đầu tư phát triển toàn xã hội khoảng 33-34% GDP; tỷ lệ hộ nghèo (theo chuẩn nghèo tiếp cận đa chiều) giảm 1-1,5%, riêng các huyện nghèo giảm 4%; tỷ lệ thất nghiệp của lao động trong độ tuổi ở khu vực thành thị dưới 4%; tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt khoảng 65%, trong đó tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng, chứng chỉ đạt khoảng 25%; số giường bệnh trên một vạn dân (không tính giường trạm y tế xã) đạt 28 giường bệnh; tỷ lệ dân số tham gia bảo hiểm y tế đạt 90,7%; tỷ lệ khu công nghiệp, khu chế xuất đang hoạt động có hệ thống xử lý nước thải tập trung đạt tiêu chuẩn môi trường đạt 90%; tỷ lệ che phủ rừng đạt 42%.
Để hoàn thành các mục tiêu này, Quốc hội đưa ra 11 nhiệm vụ yêu cầu Chính phủ thực hiện. Trước tiên là điều hành chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt, thận trọng, phối hợp với chính sách tài khóa và các chính sách kinh tế vĩ mô khác nhằm tiếp tục ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát.
Cũng theo nghị quyết, Chính phủ có trách nhiệm cơ cấu lại nền kinh tế thực chất hơn, đẩy nhanh quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng dựa vào ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo. Phát triển thương mại cần hạn chế sự phụ thuộc vào một vài thị trường; kiên quyết xử lý chuyển giá, gian lận thương mại, xuất xứ hàng hóa.
Nghị quyết của Quốc hội cũng nêu rõ, huy động các nguồn lực xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng và phát triển đô thị; đẩy nhanh tiến độ thi công đường bộ cao tốc Bắc - Nam, giải phóng mặt bằng cho Cảng hàng không quốc tế Long Thành và thực hiện các dự án giao thông quan trọng, cấp bách, có tính kết nối và lan tỏa vùng, miền. Quá trình phát triển các dự án năng lượng tái tạo phải gắn với bảo vệ môi trường, nhất là với các dự án điện mặt trời. Dự án lưới truyền tải điện phát triển năng lượng tái tạo cần được đẩy nhanh quá trình thực hiện, cùng đó là hoàn thiện khung pháp lý về giá điện.
Nhiều điểm đáng chú ý trong Luật Đầu tư theo hình thức đối tác công tư
Điểm đáng chú ý tại dự thảo Luật Đầu tư theo hình thức đối tác công tư (PPP) là quy định doanh nghiệp làm dự án PPP được phát hành trái phiếu doanh nghiệp, nhưng không được phát hành cổ phiếu theo Luật Chứng khoán. Hoạt động huy động vốn này, theo lý giải tại tờ trình Chính phủ, giúp doanh nghiệp làm dự án PPP có thể huy động được vốn thứ cấp, giảm chi phí dự án.
Riêng về cơ chế chia sẻ rủi ro, tại dự thảo Luật Đầu tư PPP, Chính phủ báo cáo Quốc hội xem xét 2 cơ chế: bảo đảm cân đối ngoại tệ và chia sẻ rủi ro doanh thu giữa Nhà nước - nhà đầu tư. Về cơ chế bảo đảm cân đối ngoại tệ áp dụng cho các dự án quan trọng quốc gia, dự án thuộc thẩm quyền quyết định của Thủ tướng.
Còn cơ chế chia sẻ rủi ro về doanh thu, Chính phủ trình 2 phương án. Một là Chính phủ cam kết chia sẻ với nhà đầu tư, doanh nghiệp dự án không quá 50% phần hụt thu giữa doanh thu thực tế và doanh thu cam kết tại hợp đồng. Phương án 2, nhà đầu tư, doanh nghiệp dự án cam kết chia sẻ với Chính phủ không thấp hơn 50% phần tăng thu giữa doanh thu thực tế và doanh thu cam kết tại hợp đồng.
Đại biểu Bùi Thanh Tùng (Hải Phòng) phát biểu thảo luận tổ.
Tạo môi trường pháp lý ổn định để huy động nguồn lực
Tham gia thảo luận tại tổ, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cho rằng, đến nay, Đảng, Quốc hội đều nhận thức cần thiết phải xã hội hóa mạnh mẽ hơn, rất cấp bách, cần thiết ban hành Luật Đầu tư theo hình thức công tư để kêu gọi nguồn lực phát triển. Quan trọng là phải bảo vệ quyền lợi cho nhà đầu tư, để xã hội hóa đầu tư, kêu gọi tư nhân tham gia. Theo Thủ tướng, trong dân nguồn lực còn rất lớn nhưng chưa kêu gọi được, chưa có luật pháp bảo vệ thì người dân không thể bỏ vốn ra được.
Thủ tướng khẳng định, các đại biểu Quốc hội, Chính phủ đều mong muốn thúc đẩy Luật Đầu tư theo hình thức đối tác công tư ra đời theo hướng “một luật thông thoáng cùng có lợi”. Mục tiêu là bảo đảm lợi ích tối đa cho Nhà nước, đồng thời bảo đảm quyền lợi cho nhà đầu tư. Hai bên cùng có lợi, cùng phát triển, cùng hưởng lợi thì chúng ta mới có thể kêu gọi vốn trong dân, các nhà đầu tư nước ngoài, trong nước cùng làm ăn. Vì vậy, Thủ tướng nêu rõ cần phải nhanh về thủ tục, thuận lợi trong quản lý, minh bạch, khách quan. Bởi hiện nay, do còn sự chồng chéo, vướng mắc về luật pháp nên các nhà đầu tư chưa nhiệt huyết đầu tư vào Việt Nam.
Thủ tướng cũng nhấn mạnh, thể chế rất quan trọng, nếu gỡ được thể chế thì không khí đầu tư xã hội hóa rất tốt, giúp đất nước phát triển. Nếu giữ tư duy lạc hậu thì không thể phát triển đất nước.
Theo quy luật kinh tế, khi đầu tư theo hình thức công tư, cả Nhà nước, nhà đầu tư, người dân đều có lợi, dân sẽ giàu có hơn. Dân có giàu thì nước mới mạnh, đó cũng chính là mục tiêu của Đảng và Nhà nước mong muốn. Muốn như vậy, Nhà nước phải có trách nhiệm bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư tư nhân, thì họ mới yên tâm đầu tư. Thủ tướng khẳng định, tất cả lĩnh vực phải mở rộng hơn để thu hút khối tư nhân tham gia theo phương châm "Nhà nước và tư nhân cùng làm", trừ những lĩnh vực mà Nhà nước phải nắm "yết hầu" kinh tế như chính sách tiền tệ, an ninh, quốc phòng... Việc tổng quát quy hoạch, kế hoạch Nhà nước nắm, còn phải phân cấp giao quyền cho Chủ tịch UBND, Thường trực HĐND các tỉnh, thành phố chịu trách nhiệm đồng thời cần có sự giám sát, đấu thầu công khai, minh bạch để lựa chọn nhà đầu tư tốt nhất.
Đại biểu Bùi Thanh Tùng (Hải Phòng) cho rằng, báo cáo tổng kết 20 năm thực hiện PPP do Chính phủ thực hiện có những kết quả rất tích cực. Các dự án PPP trong thời gian qua góp phần rất quan trọng trong hoàn thiện hệ thống cơ sở hạ tầng, đặc biệt là hạ tầng giao thông, hạ tầng năng lượng, đô thị cũng như xử lý chất thải nước thải, rác thải, kịp thời giải quyết những nhu cầu bức xúc và dịch vụ công người dân. Tuy nhiên, còn nhiều hạn chế đối với các dự án BOT và đặc biệt là những dự án BT.
Theo đại biểu Bùi Thanh Tùng, hiện có quá nhiều luật điều chỉnh cho một dự án PPP nhưng lại không tạo môi trường ổn định cho đối tượng dự án này, nhất là thiếu cơ chế tổng thể để thu hút các nguồn lực đầu tư tư nhân.
“Nếu như không có Luật PPP thì các dự án PPP hiện nay đang triển khai sẽ khó khăn; hiệu quả trong thu hút vốn đầu tư tư nhân và phát triển cơ sở hạ tầng quốc gia sẽ không đáp ứng được kỳ vọng của các cấp lãnh đạo Đảng, Nhà nước và Chính phủ”- đại biểu Bùi Thanh Tùng nêu rõ.
Đại biểu Bùi Thanh Tùng cũng thống nhất tinh thần Chính phủ báo cáo về việc luật PPP lần này phải quy định cả về thủ tục và nội dung mới bảo đảm tính đầy đủ, rõ ràng, minh bạch, đặc biệt là cơ chế thu hút đầu tư tư nhân vào lĩnh vực hạ tầng đầu tư công.
Về hạn mức cho PPP, đại biểu cho rằng rất cần thiết, nếu không cứ đầu tư nhỏ lẻ, dàn trải khắp nơi, hạn mức bao nhiêu thì Chính phủ sẽ quy định. Cũng theo đại biểu Bùi Thanh Tùng, trong dự thảo luật, Chính phủ đã xử lý hài hòa giữa vấn đề “công – tư”, giữa Luật Đầu tư công và Luật Đầu tư. Theo đó, các dự án quan trọng quốc gia vẫn thuộc thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư của Quốc hội; các dự án lớn vẫn phải là Thủ tướng Chính phủ.
Tuy nhiên, tại địa phương thì đại biểu đồng thuận việc HĐND không cần phải trực tiếp quyết định chủ trương đầu tư. Theo đại biểu, các nội dung cơ bản trong dự án PPP như việc sử dụng tài sản công như đất đai, tài nguyên, trụ sở hay vốn ngân sách nhà nước hay cả mức giá, phí dịch vụ đều đã phải thông qua HĐND rồi, nếu thêm một bước để HĐND quyết định chủ trương nữa có lẽ là không cần thiết. Đại biểu ủng hộ doanh nghiệp dự án PPP được thành lập để thực hiện mục đích duy nhất là triển khai dự án PPP. Đại biểu cũng nêu quan điểm, khi huy động tư nhân vào, với vai trò đối tác, thì phải cùng gánh vác rủi ro, không thể đẩy hết sang tư nhân được. Do đó, đại biểu ủng hộ cơ chế chia sẻ rủi ro mà Chính phủ đề xuất. Tuy nhiên, cơ chế này không thể áp dụng tràn lan, phải lựa chọn rất kỹ, dự án nào mới đủ điều kiện áp dụng cơ chế, Chính phủ phải làm rõ. Trong tờ trình cũng như dự thảo Luật, chưa thấy Chính phủ đề xuất nguồn xử lý các rủi ro này. Trường hợp xảy ra thì Chính phủ lấy tiền ở đâu để chia sẻ rủi ro với nhà đầu tư, đại biểu đề nghị Chính phủ nghiên cứu tiếp nội dung này.
Bảo đảm quyền lợi các bên tham gia lực lượng dự bị động viên
Thảo luận tại hội trường về dự án Luật Lực lượng dự bị động viên, các đại biểu Quốc hội (ĐBQH) cho rằng, các quy định đã bám sát nguyên tắc, chủ trương xây dựng lực lượng dự bị động viên hùng hậu, nâng cao chất lượng, hiệu quả tổ chức huấn luyện và sẵn sàng chiến đấu. Bên cạnh đó, các ĐBQH cũng đề nghị, dự án luật cần bổ sung một số quy định nhằm bảo đảm quyền lợi cho các quân nhân dự bị cũng như tài sản của cá nhân đăng ký điều động.
Về xây dựng lực lượng dự bị động viên, đại biểu Nguyễn Thanh Hải (Tiền Giang) cho biết, đây là nội dung mà địa phương thường xuyên bị vướng và khó khăn trong việc thực hiện thời gian qua. Bởi lẽ, một số doanh nghiệp nhất là doanh nghiệp tư nhân gây khó khăn cho quân nhân dự bị làm công tác trong các doanh nghiệp, công ty tư nhân, công ty có vốn đầu tư nước ngoài... được sắp xếp biên chế vào các đơn vị. Lực lượng dự bị động viên khi có lệnh gọi tập trung huấn luyện, kiểm tra, sẵn sàng động viên và sau khi hoàn thành nhiệm vụ, quân nhân dự bị trở về doanh nghiệp để tiếp tục làm việc bị mất rất nhiều quyền lợi hoặc điều chuyển sang vị trí công tác khác với nhiều lý do khác nhau. Đại biểu đề nghị, cơ quan soạn thảo nghiên cứu bổ sung quy định về trách nhiệm của các doanh nghiệp, công ty tư nhân, công ty có vốn đầu tư nước ngoài vào mục 2 Chương II nhằm bảo đảm quyền lợi cho các quân nhân dự bị khi tập trung huấn luyện cũng như ràng buộc trách nhiệm của các doanh nghiệp./.
