4 năm xảy ra hơn 13.000 vụ cháy, làm chết 346 người
Đại biểu Quốc hội tỉnh Nghệ An Nguyễn Thanh Hiền phát biểu thảo luận. Ảnh: TTXVN
Trình bày Báo cáo của Đoàn giám sát của Quốc hội về việc thực hiện chính sách, pháp luật về phòng cháy, chữa cháy giai đoạn 2014-2018, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng và An ninh của Quốc hội Võ Trọng Việt cho biết, giai đoạn 2014 - 2018, kinh tế - xã hội tiếp tục phát triển, tốc độ đô thị hóa nhanh; số lượng cơ sở, công trình, khu công nghiệp, khu dân cư, chung cư, nhà cao tầng, nhà siêu cao tầng, chợ, trung tâm thương mại và các cơ sở khác ngày càng gia tăng cả về số lượng và quy mô. Trong khi đó, hệ thống cơ sở hạ tầng kỹ thuật chưa đồng bộ; tình trạng ùn tắc giao thông ở các đô thị, biến đổi khí hậu, phong tục tập quán sinh hoạt, sản xuất ở nhiều nơi còn tiềm ẩn nguy cơ cháy, nổ, tác động không nhỏ đến tình hình cháy, nổ và công tác phòng cháy, chữa cháy (PCCC) trên cả nước. Từ tháng 7- 2014 đến tháng 7- 2018, cả nước xảy ra 13.149 vụ cháy, làm chết 346 người, bị thương 823 người; thiệt hại về tài sản ước tính 6.524,8 tỷ đồng và 6.462 ha rừng. Trung bình mỗi năm xảy ra 3.287 vụ cháy, làm chết 87 người, bị thương 206 người, thiệt hại về tài sản trị giá 1.631,2 tỷ đồng và 1.615,5 ha rừng. Trung bình mỗi ngày xảy ra 9 vụ cháy, làm chết hoặc bị thương 1 người, thiệt hại về tài sản ước tính 4,4 tỷ đồng và 5,3 ha rừng.
Cũng trong thời gian trên, toàn quốc thẩm duyệt PCCC đối với 58.504 dự án, công trình; tổ chức nghiệm thu về PCCC cho 29.230 dự án, công trình. Tuy nhiên, hiện còn 2.662 công trình có nguy hiểm về cháy, nổ đã đưa vào sử dụng nhưng chưa được thẩm duyệt thiết kế hoặc đã thẩm duyệt nhưng chưa được nghiệm thu về PCCC. Tính đến tháng 7-2018, còn 110 công trình chung cư, nhà cao tầng được chủ đầu tư đưa vào hoạt động nhưng chưa được nghiệm thu về PCCC.
Trong 4 năm, lực lượng Cảnh sát PCCC tham gia và phối hợp các lực lượng dập tắt gần 10.000 vụ cháy (chiếm 73,1% số vụ cháy); lực lượng PCCC tại chỗ xử lý được hơn 3.000 vụ cháy từ khi phát sinh. Tuy nhiên, đến nay tỷ lệ thành lập lực lượng PCCC ở cơ sở còn thấp so với quy định (đội dân phòng đạt tỷ lệ 23%; đội PCCC cơ sở đạt 66%; đội PCCC chuyên ngành đạt 63%).
Trên cơ sở kết quả giám sát, Đoàn giám sát đề xuất Quốc hội ban hành nghị quyết về kết quả giám sát; kiến nghị Chính phủ chỉ đạo rà soát, xây dựng, sửa đổi và bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến PCCC; nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trên các lĩnh vực liên quan đến PCCC.
Làm rõ trách nhiệm các bộ, ngành, địa phương
Là thành viên của đoàn giám sát, đại biểu Cao Thị Xuân (Thanh Hóa) chỉ rõ nguyên nhân chủ quan xảy ra cháy từ chính bản thân con người. Thống kê hàng chục vụ cháy rừng, trong đó có những vụ gây hậu quả nghiêm trọng, tất cả đều từ sự bất cẩn của con người. Nhiều nông dân có thói quen đốt rẫy làm nương, họ không cố tình gây ra đám cháy lớn nhưng họ không có kiến thức về phòng cháy, chữa cháy nên đã vi phạm pháp luật.
Các đại biểu cũng phân tích, các vụ cháy có nguyên nhân do sự cố hệ thống, thiết bị điện, do sơ suất trong sử dụng lửa, xăng dầu và khí đốt. Một số cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương, người đứng đầu cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, hộ gia đình nhận thức chưa đầy đủ về vị trí, vai trò, tầm quan trọng của công tác phòng cháy, chữa cháy; chưa xác định rõ trách nhiệm, nghĩa vụ của mình trong phòng cháy, chữa cháy…
Đại biểu Phạm Thị Thu Trang (Quảng Ngãi) nhấn mạnh: Còn nhiều đơn vị, tổ chức kinh tế, doanh nghiệp chỉ chú trọng lợi ích kinh tế, ưu tiên sản xuất kinh doanh, ít quan tâm phòng cháy, chữa cháy tại chỗ. Nhiều nơi còn thực hiện mang tính đối phó, sau khi các cơ quan chức năng kết thúc kiểm tra thì không duy trì nghiêm các điều kiện an toàn về phòng cháy, chữa cháy. Việc xây dựng và thực tập phương án chữa cháy ở một số cơ sở vẫn còn tính hình thức. Việc xây dựng, bố trí các điều kiện chữa cháy (giao thông, nguồn nước, phương tiện...) chưa được quan tâm, chưa đáp ứng yêu cầu chữa cháy.
Theo đại biểu Phạm Trong Nhân (thành phố Hồ Chí Minh), nhân lực và vật lực phòng, cháy chữa cháy đều không đạt cả về chất lẫn về lượng. Nhân lực ở cơ sở hầu hết là kiêm nhiệm nên chỉ có khoảng 26% số vụ hỏa hoạn được dập tắt nhờ lực lượng tại chỗ. Phần lớn xe chữa cháy sử dụng trên 20 năm; xe chất lượng kém, hư hỏng, chiếm hơn 50%. Số trụ nước, bể nước, bến nước không chỉ thiếu vài chục mà ở nhiều địa phương con số lên đến hàng trăm, thậm chí hàng nghìn. Đơn cử như Hà Nội thiếu gần 300 bể nước, 400 bến lấy nước, 7.000 trụ nước; Khánh Hòa thiếu 3.559 trụ; Hải Phòng thiếu 3.500 trụ. Trong khi đó nguồn nước tự nhiên ở các ao, hồ, sông ngòi ngày càng cạn kiệt. Đáng ngại hơn, hệ thống thiết bị phòng, cháy chữa cháy không đồng bộ, kém chất lượng dẫn đến không hoạt động… Vụ cháy chung cư Carina là một ví dụ rõ nét.
Hoàn thiện quy định pháp luật, tăng cường tuyên truyền
Bộ trưởng Bộ Xây dựng Phạm Hồng Hà cho biết, riêng về quy định PCCC trong lĩnh vực xây dựng hiện nay có trong 3 luật: Luật PCCC, Luật Xây dựng, Luật Nhà ở; ít nhất 4 nghị định và nhiều thông tư của các bộ điều chỉnh. Trong đó có quy định rất cụ thể trong các khâu từ thẩm định phê duyệt dự án, thẩm định thiết kế kỹ thuật, kiểm tra nghiệm thu công trình. Hiện có 8 quy chuẩn và 26 tiêu chuẩn quy định cụ thể về quy hoạch đường giao thông phục vụ PCCC, các trạm bơm, bố trí trụ nước, phòng cháy, báo cháy, ngăn cháy lan, chữa cháy... Có quy định cụ thể về phòng, chống cháy trong một số công trình chuyên ngành như chung cư, cũng như quy định rõ trách nhiệm của chủ đầu tư, ban quản trị toà nhà, mua bảo hiểm cháy nổ... Mặc dù hệ thống quy định cơ bản phủ hầu hết lĩnh vực về xây dựng và đủ sức điều chỉnh hoạt động thực tiễn về PCCC, tuy nhiên hạn chế căn bản là còn tản mạn, một số nội dung lạc hậu. Ví dụ hiện nhà chung cư cao trên 150m chưa có quy chuẩn cụ thể, nhất là trong PCCC. Trong khâu tổ chức thực hiện, Bộ trưởng Bộ Xây dựng cho biết có nhiều tiến bộ, cố gắng, nhưng còn nhiều bất cập, đặc biệt là thực hiện quy định trong công tác quy hoạch, xây dựng, thẩm định, nghiệm thu công trình. Đây là những cơ sở quan trọng nếu làm tốt sẽ hạn chế tối đa nguy cơ cháy cũng như giảm hậu quả do cháy nổ gây ra. Việc kiểm tra, xử lý vi phạm chưa nghiêm, dẫn đến chủ đầu tư có biểu hiện “nhờn”.
Vì vậy, các đại biểuđề nghị Quốc hội ban hành Nghị quyết của Quốc hội về kết quả giám sát nhằm hạn chế tình trạng cháy nổ; sửa đổi Luật Phòng cháy, chữa cháy, trong đó quy định cụ thể với những nhà cao tầng và lối thoát hiểm. Nhiều đại biểu đề nghị, công tác phòng cháy, chữa cháy phải xác định lấy phòng ngừa là chính. Đại biểu Nguyễn Thanh Hiền (Nghệ An) kiến nghị thực hiện nhiều giải pháp tuyên truyền nhằm chuyển biến nhận thức và trách nhiệm của người dân trong công tác phòng cháy, chữa cháy. Theo đại biểu, cần đa dạng hóa công tác tuyên truyền, đưa kiến thức phòng cháy, chữa cháy vào chương trình giáo dục trong các cấp học, ngành học. Đồng thời, đổi mới công tác tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng, ưu tiên thời lượng, thời điểm phát sóng để người nghe và người xem được nhiều nhất; chú trọng phổ biến kiến thức, kỹ năng phòng cháy, chữa cháy, thoát hiểm, thoát nạn đến mọi tầng lớp nhân dân; cần phát động mạnh mẽ phong trào toàn dân tham gia phòng cháy, chữa cháy sâu rộng, với phương châm “bốn tại chỗ”, nòng cốt là lực lượng dân phòng, lực lượng phòng cháy chữa cháy cơ sở và chuyên ngành./.
